علامه طباطبایی مجموعه‌ای از فضایل اخلاقی بود؛ گزارش تحلیلی مهر از مراسم بزرگداشت علامه طباطبایی

در ابتدای این مراسم مهندس عبدالباقی طباطبایی فرزند علامه با اشاره به شرحی از زندگی آن مرحوم، گفت: علامه در سال 1281 شمسی در شهر تبریز در خانه پدری پا به دنیا گذاشت.  چند سال پس از تولد، صاحب برادری شد و کمی پس از آن مادر و حدود پنج سال بعد نیز پدر از دنیا رفتند .

وی سخت کوشی را از ویژگیهای بارز علامه طباطبایی عنوان کرد و افزود: علامه روزانه حدود 14 ساعت کار می‌کرد و  تمام ایام سال را غیر از عاشورا مشغول به کار بود و این هم به عشق و علاقه علامه به سیدالشهدا برمی گردد.

علامه طباطبایی درک والایی از روح زمان خود داشت

دکتر غلامحسین ابراهیمی دینانی در این مراسم با اشاره به درک والای مرحوم علامه از روح زمانه خود، گفت: به نظر من شناختن زمان مهمترین مسئله بشر است. بسیاری از مردم در زمان خود زندگی می‌کنند ولی فقط نفس می‌کشند. باید توجه داشت  شناختن روح زمان کار آسانی نیست. شناختن روح و ماهیت زمانه کاری بس مشکل است.

استاد دانشگاه تهران خاطر نشان کرد: علامه طباطبایی اندیشمندترین و متفکرترین عالم زمان خود بوده و از نظر آزاداندیشی بالاتر از بقیه بوده است. علامه وقتی وارد حوزه علیمه قم شد دروس فقه و اصول را تدریس می‌کرد که در این زمینه‌ها هم از هیچ فقیهی کمتر نبود. وی سپس تفسیر را شروع کرد که امری متداول در قم نبود.

دینانی تصریح کرد: علاوه بر جلسات خصوصی شبانه در قم، ایشان جلساتی نیز در تهران و در منزل مرحوم ذوالمجد طباطبایی داشتند که هانری کربن نیز در این جلسات حضور به هم می‌رساند و می‌توان این جلسات را به تلاقی تفکر شرق و غرب تعبیر کرد.

اخلاق و عرفان برای علامه همه چیز بود

در ادامه این مراسم حجت الاسلام احمد احمدی عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به فضایل والای اخلاقی مرحوم علامه، گفت: جهات مختلفی در مرحوم علامه بوده است. بحث اخلاق ایشان حائز اهمیت و مهم است. مرحوم علامه در جلد اول المیزان بحثی قابل توجه در مورد اخلاق دارد. وی در بحث اخلاق از سه مکتب یاد و ذکری از مکتب توحیدی می‌کند. او هر کدام از دو مکتب دیگر را نقد می‌کند و می‌گوید غیر از دو اخلاق دیگر، اخلاق دیگری تحت عنوان اخلاق توحیدی است.

احمدی تصریح کرد: در این مکتب اخلاقی فرد جز خدا نمی‌بیند و این اخلاق از نوع اخلاق مادی نیست. در مکتب اخلاقی کانت که از عمیق‌ترین مکاتب اخلاقی به شمار می‌رود، بحث خدا مطرح نیست. در مکتب اخلاقی کانت هیچ کاری را نباید به خاطر هدف انجام داد و چون تکلیف است باید انجام داد.

احمدی تصریح کرد: اخلاق و عرفان برای علامه همه چیز بود. اخلاق و عرفان برای او در پیوند با یکدیگر بود. او می‌گفت اگر کسی عارف باشد و اخلاق برای خدا نداشته باشد، عارف نیست.

 علامه طباطبایی حکمت و فضیلت متحقق بود

دکتر داوری اردکانی در این مراسم با اشاره به مقام شامخ علامه، گفت: مقام ایشان خیلی والاتر از علامه بودن است و ایشان مسلط به حکمت و اخلاق و دین و معنویت زمان خودشان بوده‌اند. بزرگی مربوط به گذشته نیست. دلیل احترام به ایشان بزرگی ایشان است و این بزرگی است که ماندگار است.

وی با اشاره به مقام علمی مرحوم علامه، گفت: دو نوع علم داریم. یک علمی که زائد بر فرد است که این علم مصرف کردنی است و دیگر علمی است که تحقق پیدا می‌کند. این علم ما را راهبری می‌کند. استقامت علامه طباطبایی به این علت است که او علم متحقق است. زیرا کسی که عاشق می‌شود، ترس ندارد و مانعی او را از ادامه مسیر باز نمی‌دارد.

وی تصریح کرد: وقتی به زندگی مرحوم علامه نظر می‌افکنیم، مشاهده می‌کنیم که نظر و عمل او یکی بوده است. او حکمت و فضیلت متحقق بود.

علامه در نظریه اخلاق ابداع داشته است

در این مراسم آیت الله دکتر سید مصطفی محقق داماد با اشاره به ابداع علامه در نظریه اخلاقی قرآن، گفت: علامه در کتاب تفسیر المیزان معتقدند که یک مکتب اخلاقی فلسفی را می‌توان از یونان باستان در میان فلاسفه مشاهده کرد و آن مساله اعتدال است.

وی افزود: اعتدال در قرآن هم آمده است و فیلسوفان اخلاق هم همان راه را رفته‌اند. خواجه نصیر طوسی در اخلاق ناصری و ابن مسکویه هم نظر جدیدی را ارائه نکرده‌اند. اولین کسی که نظریه جدید اخلاق اسلامی را بیان می‌کند غزالی است و بعد از او فیض کاشانی ارائه دهنده نظریه اخلاقی جدید است.

وی تصریح کرد: مکتب دیگری هم وجود دارد که مکتب انبیاء است. در این مکتب اخلاق به معنای ترس از جهنم و وعده به بهشت است. اخلاقی که علامه بیان می‌کند اگرچه آنچه از انبیا آمده را در خود دارد ولی معتقد است که قرآن یک راه جدید را ابداع کرده و آن راه حب و محبت است. این حب و محبت به معنای حب و محبت به خداست. این محبت محور و گوهر اخلاق اسلامی از نظر علامه است.