مشكل جشنواره تئاتر دفاع مقدس نداشتن اساسنامه و بودجه مدون است؛ آسيب‌شناسي تئاتر دفاع مقدس در خبرگزاري مهر

مسئول هنرهاي نمايشي بنياد حفظ آثار و نشر ارزش هاي دفاع مقدس در ادامه خاطرنشان كرد: "اگر ما جشنواره برگزار كنيم اما در ادامه آن توليداتي وجود نداشته باشد و ما فقط به برگزاري جشنواره بسنده كنيم، مطمئنا اين چرخه ناقص خواهد بود و توليدات تئاتر با پيچيدگي مواجه مي شوند."

وي يكي از بزرگترين مشكلات تئاتر دفاع مقدس را حل كردن اين معادله دانست و متذكر شد: "بافته شدن قوانين و شرايط اجرا و توليد يك تئاتر دفاع مقدس و چگونگي برگزاري اين جشنواره نيازمند تدبير و برنامه ريزي است و من به عنوان مدير بنياد نمي توانم تنها تصميم گيرنده باشم و از هنرمندان بخواهم تصميمات مرا اجرا كنند. پس از حل اين معادله به اين سئوال مي رسيم كه يك جشنواره در شرايط ايده آل چگونه بايد برگزار شود و پاسخ به همين سئوال باعث شده كمي زمان برگزاري جشنواره طولاني شود."

مديرموسسه فرهنگي فدك در پاسخ به اينكه آيا دو سال مدت كمي براي رفع اين مسائل و مشكلات نبوده؟ خاطرنشان كرد: "من بايد پاسخگوي چهار ماه مسئوليت خود باشم و يك سال و خرده اي ديگر را بايد دوستان ديگري كه مسئوليت داشتند پاسخگو باشند. من اصلا اعتقادي به اينكه جشنواره هاي سال هاي گذشته ايده آل نبوده اند، ندارم و معتقدم هر چيزي را بايد بر اساس ظرف زمان خود سنجيد."

وي ادامه داد: "بحث تئاتر دفاع مقدس در فضاي اداري بنياد سياست هاي مدون و متفكري ندارد. بنابراين من مدير وقتي وارد اين فضا مي شوم و قرار است جشنواره تئاتر دفاع مقدس را برگزار كنم، نمي توانم به سياست هاي قانونمندي كه در اثر تجربه هاي مديران قبلي ايجاد شده، دست پيدا كنم."

متوسلي علت اين موضوع را ناشي از دعوت كردن مديران جشنواره هاي قبلي در شرايط بحراني به برگزاري اين جشنواره دانست و خاطرنشان كرد: "در سال هاي گذشته تمام امكاناتي كه براي جشنواره مهيا شده صرف برگزاري جشنواره شده و پناسيل و نيرويي براي ثبت و ضبط اساسنامه اي قانونمند براي جشنواره هاي بعدي گذاشته نشده يا حداقل من تاكنون اثري از اين اسناد در بنياد نديده و تنها در جلسات از گلايه هاي اين مديران آگاه شده ام."

وي افزود: "به همبن خاطر است كه امروز وقتي در بنياد مطرح مي شود كه براي برگزاري جشنواره تئاتر دفاع مقدس به امكانات مناسب و پشتيباني كاملا حساب شده نياز است، متوجه مي شويم سيستم پشتيباني بنياد امكانات خوبي براي اين پشتيباني ندارد."

مدير هنرهاي نمايشي بنياد حفظ آثار و نشر ارزش هاي دفاع مقدس تصريح كرد: "شايد بخشي از صحبت هاي من ايده آل نگري باشد، اما معتقدم ابتدا بايد شرايط موجود را بررسي كنيم سپس آنچه قرار است به عنوان ايده آل اتفاق بيفتد را نقطه يابي و اين فاصله را به عنوان مسير ترسيم كنيم و اگر اين نقطه ها را درست انتخاب كنيم، آن وقت مي توانيم به عملكرد مديران قبلي پي ببريم."

متوسلي خاطرنشان كرد: "با نفي عملكرد مديران قبلي هيچ اتفاقي نمي افتد، ما بايد اين را به عنوان يك اصل كلي بپذيريم كه مديران قبلي هم براي برگزاري اين جشنواره توان و نيرو گذاشته اند. شايد اگر نتيجه اين جشنواره ها براي ما راضي كننده نيست براي خود مديران قبلي هم راضي كننده نبوده است. حتي اگر دو سال هم زمان براي بررسي اين نكات لازم باشد، ايرادي ندارد. اما ما بايد جشنواره اي برگزار كنيم كه يك قدم به پيش برود، نه به عقب."

اين مسئول تئاتر دفاع مقدس در پاسخ به اينكه در ابتداي رياست سردار باقرزاده در بنياد اين شايعه بالا گرفته بود كه ايشان به طور كلي با تئاتر مشكل دارند و در ادامه جشنواره تئاتر دفاع مقدس دچار وقفه شد، گفت: "سردار باقرزاده هيچ مشكلي با تئاتر ندارد و شايد من مدير يا هنرمندي كه با ايشان مشكل دارم مي گويم سردار باقرزاده با تئاتر مشكل دارد. در واقع چون فلان كارشناس معتقد است ايشان بايد مثل او فكر كند و در مقام مدير با هر آنچه او فكر مي كند درست است موافق باشد، اما حالا كه اين طور نيست بنابراين عنوان مي كند سردار باقرزاده با تئاتر مخالف است."

وي بيشترين مشكلاتي كه موجب ايجاد وقفه در جشنواره تئاتر دفاع مقدس شده را ناشي از تدوين نشدن اساسنامه جشنواره تئاتر دفاع مقدس توسط مديران يازده دوره قبل دانست و تصريح كرد: "اگر اين مديران بخش ناچيزي از همين امكانات كم خود را صرف تدوين اين موارد مي كردند، اكنون شاهد چنين مشكلاتي نبوديم."

در ادامه، هوشنگ هيهاوند مدير اسبق هنرهاي نمايشي بنياد حفظ و نشر آثار دفاع مقدس، نيز ضمن رد اين موضوع خطاب به متوسلي گفت: "من در زمان مديريت خود برنامه هاي يكساله و چندساله اي براي تئاتر به صورت مكتوب نوشته بودم و زماني كه آقاي علوي از معاونت هنري بنياد رفت و آقاي حسني جاي ايشان آمد، من خدمت مديريت جديد آمدم و گفتم اگر در مورد مسائل گذشته با مشكلي مواجه شديد من حاضرم در اين مورد با شما همكاري كنم، اما حالا نمي فهم در اين ميان چه شده و تمام گزارش هايي كه به صورت مدون و مفصل وجود دارد، چرا موجود نيست؟"

وي ادامه داد: "ما كه نمي خواستيم خودمان را فريب بدهيم و به خوبي مي دانستيم نقاط ضعف كارمان كجاست. بنابراين روي اين معايب كار مي كرديم. براي همين هم بود كه فقط مبلغ 9 ميليون تومان به يك نفر داديم تا در يك پروژه تئاتر دفاع مقدس را آسيب شناسي كند و وضعيت هاي نمايشي آن را بيرون بياورد يا بيش از 50 نمايشنامه چاپ كرديم. اين براي من جاي سئوال است كه چگونه اين اسناد در بنياد وجود ندارد يا چرا آنها را در اختيار شما نگذاشته اند؟"

متوسلي در پاسخ به هيهاوند تصريح كرد: "چيزي كه من از آن صحبت مي كنم فراتر از مديريت شماست. من معتقدم در بنياد اتفاقي به نام جشنواره تئاتر دفاع مقدس مدون نشده است. كدام شرايط و قوانين به طور جامع و كامل كار شده كه صدها سال بعد يك مدير جديد بداند يكي از وظايفش برگزاري جشنواره تئاتر دفاع مقدس است؟ من جز در بندهاي ضعيف بودجه سالانه هنري بنياد هيچ اثري از جشنواره تئاتر دفاع مقدس نديده ام. مگر اينكه مسئول درخواست بودجه داده و اين بودجه پرداخت و جشنواره برگزار شده است."

مدير هنرهاي نمايشي بنياد حفظ آثار و نشر ارزش هاي دفاع مقدس گفت: "زماني كه من مسئوليت نمايشي بنياد را پذيرفتم تنها چيزي كه از جشنواره تئاتر دفاع مقدس وجود داشت يك دبيرخانه در خيابان ايتاليا بود كه تنها كارمند خانم ?ن هم به دليل پرداخت نشدن حقوقش اين محل را ترك كرده بود. روزي كه من آمدم اين خانم را به كار خود برگرداندم و دوباره دبيرخانه را راه اندازي كردم. يا مواردي داشته ايم كه هنرمندان براي پس گرفتن متون نمايشي خود به ما مراجعه مي كردند، اما چون در سال هاي گذشته انجمن تئاتر انقلاب و دفاع مقدس برگزاركننده جشنواره بود، هيچيك از اين متن ها در بنياد وجود نداشت. البته من معتقدم آقايان هيهاوند، مسافر، رفيعي و ديگر مديران قبلي در حد توان خود براي جشنواره تئاتر دفاع مقدس كار كرده اند و اگر من هم در آن زمان مدير بودم همين كار را مي كردم. ولي به نظر شما اكنون زمان آن نرسيده كه جشنواره تئاتر دفاع مقدس به بهترين شكل ممكن برگزار شود؟"

هيهاوند با تصديق صحبت هاي متوسلي خاطرنشان كرد: "حرف من اين است كه يك اساسنامه قابل اجرا در بنياد وجود داشته، مگر اينكه بعد از من يك نفر در بنياد آمده گفته من اين اساسنامه را قبول ندارم. اساسنامه اي كه ما نوشتيم در نوشتن آن علاوه بر معاونت هنري خود بنياد، وزارت ارشاد، صدا و سيما و انجمن تئاتر انقلاب و دفاع مقدس سهيم بودند. حال ممكن است اين مسئولان جديد بنياد حفظ آثار و نشر ارزش هاي دفاع مقدس اين اساسنامه را رد كنند كه اين بحث ديگري است."

وي ادامه داد: "ما هم معتقديم بدون پول نمي شود جشنواره اي در خور تئاتر دفاع مقدس برگزار كرد. البته  در گذشته بودجه اندكي براي برگزاري اين جشنواره در بنياد وجود داشت، اما مديريت هنري اسبق بنياد اين درايت را به خرج مي داد كه قبل از برگزاري جشنواره گزارشي از نحوه برگزاري آن به مسئولان بالاتر ارائه دهد و بودجه را تأمين كند. حال اگر مديريت جديد اكنون از انجام چنين كاري عاجز است يا اساسا با اين نوع كار موافق نيست، بحث ديگري است. وگرنه چطور امكان دارد جشنواره اي در غير اين صورت برگزار شود؟"

مدير اسبق هنرهاي نمايشي بنياد حفظ آثار و نشر ارزش هاي دفاع مقدس متذكرشد: "مشكل ما با ايستادن حركت و جريان جشنواره تئاتر دفاع مقدس است. ما بايد اين جاده باريك را تحويل كسي بدهيم، بعد آن شخص اين جاده را به يك بزرگراه تبديل كند. اما اين جاده كوچك بايد وجود داشته باشد."

هيهاوند كه خود يكي از پايه گذاران جشنواره تئاتر دفاع مقدس بوده، در ادامه صحبت هاي خود از متوسلي در مورد علت برگزار نشدن جشنواره تئاتر دفاع مقدس در حال حاضر سئوال كرد كه مدير هنرهاي نمايشي بنياد در اين باره گفت: "فكر مي كنم خود شما نيز به بخشي از اين مشكلات در صحبت هاي خود اشاره كرديد. اين مشكل به بدنه مديريتي بالاتر از مديريت هنرهاي نمايشي بنياد برمي گردد. من معتقدم اگر با خودرو ضعيف در يك جاده شروع به حركت كنيم، حاضر شويم هميشه با اين خودرو طي طريق كنيم و آن را به روز نكنيم زماني اين خودرو متوقف خواهد شد. ما براي برگزاري جشنواره تئاتر دفاع مقدس تا امروز به زور خودمان را جلو كشانده ايم، در حالي كه من معتقدم بايد با قدرت هر چه تمامتر اين جشنواره برگزار شود و براي رفع تكليف جشنواره برگزار نكنيم."

در ادامه مهرداد راياني مخصوص نيز خطاب به متوسلي گفت: "من معتقدم اكنون دو سال است اين جشنواره تعطيل شده، دو سال كه نه بيش از 10 سال ديگر هم اين جشنواره همين طور معلق باقي بماند، هيچ اتفاقي رخ نمي دهد و كسي دلش براي آن نخواهد سوخت. من معتقدم تا زماني كه نه تنها سيستم تئاتر دفاع مقدس بلكه سيستم تئاتر كشور ما متكي به فرد است و با تغيير مديريت همه چيز تغيير مي كند، وضعيت همين خواهد بود."

راياني مخصوص كه خود در برخي جشنواره هاي تئاتر دفاع مقدس دوره هاي قبلي يكي از مقامات برگزار كننده بوده  خاطرنشان كرد: "جشنواره يازدهم با تمام نواقص خود برگزار شد، اما جشنواره به طور كل بعد از دو سال تعطيل شد. اگر پنج سال ديگر هم تعطيل شود، مطمئنم هيچ اتفاق بزرگي درباره تئاتر دفاع مقدس رخ نمي دهد."

متوسلي نيز در پاسخ به وي اظهار كرد: "پس چرا جشنواره تئاتر فجر تعطيل نشد؟"

راياني پاسخ داد: "جشنواره فجرهم تعطيل مي شود، اگر حميت يك عده نبود، جشنواره تئاتر فجر هم تاكنون تعطيل شده بود. همان طوري كه جشنواره تئاتر عروسكي يك سال برگزار نشد يا جشنواره تئاتر آئيني سنتي مدتي است تعطيل شده. متأسفانه تئاتر در كشور ما هنور ضرورت نشده و مسئولان ارشد ما تنها شعار آن را مي دهند."

رئيس انجمن نمايشنامه نويسان تئاتر انقلاب و دفاع مقدس در پاسخ به اين صحبت مدير هنرهاي نمايشي بنياد حفظ آثار و نشر ارزش هاي دفاع مقدس كه "ما از سنجشي نسبي صحبت مي كنيم" خاطرنشان كرد: "من معتقدم تا كسي مانند مهدي متوسلي وجود دارد كه دلش براي تئاتر مي تپد بايد حداقل را جذب كرد. جشنواره تئاتر دفاع مقدس را تعطيل كرده اند، شما در مقام يك مدير كه تازه به اين مجموعه آمده ايد بايد ببينيد در اين يك سال و خرده اي، پول جشنواره تئاتر دفاع مقدس كجا رفته و چه اتفاق سازنده ديگري جايگزين اين جشنواره شده است؟"

متوسلي نيز اظهار كرد: "جشنواره تئاتر دفاع مقدس  بودجه مشخصي ندارد، دبيرهاي قبلي با گرفتن پول از اين و آن جشنواره را برگزارمي كردند." راياني نيز پاسخ داد: "خوب، شما نيز همين الان اين كار را براي برگزاري جشنواره انجام دهيد."

متوسلي در اين باره گفت: "در دوره مديريت من از اين حرف ها خبري نيست و من معتقدم براي جشنواره تئاتر دفاع مقدس بايد بودجه مشخصي اختصاص داده شود."

راياني هم افزود: "شما در ابتداي صحبت هاي خود خاطرنشان كرديد هيچ دستورالعملي براي برگزاري اين جشنواره وجود ندارد. در حالي كه آقاي هيهاوند به عنوان كسي كه چند سال در اين بنياد فعاليت كرده گفتند دستورالعمل هاي امضاء شده اي وجود دارد. بود و نبود دستورالعمل مشكل ما را حل نمي كند. واقعيت اين است كه تئاتر دفاع مقدس نزد مسئولان ارشد ما محلي از اعراب ندارد، وگرنه در دو روز مشكلات آن را حل مي كردند. مشكل از مدون شدن و تأمين بودجه نيست."

مدير هنرهاي نمايشي بنياد حفظ آثار و نشر ارزش هاي دفاع مقدس در اين باره نيز افزود: "اگر هميشه نفي كنيم و بگوئيم نه نمي شود و جشنواره را تعطيل كنيم كه كارها انجام نمي شود. من هنوز كمي به آينده مملكت اميدوارم." مهرداد راياني نيز در پاسخ گفت: "ما هم اميدواريم، اما حقمان را مي خواهيم، در واقع مي خواهيم بگوئيم سهم تئاتر دفاع مقدس ما را بدهيد."

متوسلي نيز در اين باره تصريح كرد: "اين سهم من است كه بايد بيايم براي تئاتر دفاع مقدس كار كنم و سهم خود را بگذارم. مانند مديران قبلي كه آمدند و سهم خود را گذاشتند." راياني افزود: "منظورم اين است آنقدر كه مسئولان درباره تئاتر دفاع مقدس صحبت مي كنند، چقدر براي آن سرمايه گذاري كرده اند؟"

متوسلي پاسخ داد: "مگر همه افرادي كه در دفاع مقدس بودند، سهمشان را گرفتند كه حالا ما مي خواهيم از تئاتر دفاع مقدس سهممان را بگيريم؟ در دفاع مقدس همه آمدند سهم خود را دادند، در تئاترش نيز ما بايد سهم خود را بگذاريم."

راياني در اين باره توضيح داد: "سوء تفاهم نشود، بحث من فردي نيست، من نمي گويم حق من را بدهند چون امسال در جشنواره تئاتر دفاع مقدس شركت كرده ام. بلكه منظور من اين است كه اگر تئاتر دفاع مقدس وجود دارد پس مسئولان چه كار كرده اند؟ مسئولاني كه آمدند و همه مديران قبلي را محكوم كردند، خودشان چه كار مثبتي براي تئاتر دفاع مقدس انجام داده اند؟"

راياني افزود: "آقاي باقرزاده به عنوان يكي از مسئولان نظام بايد پاسخگوي عملكرد مديريت هنري قبلي خود باشد. اگر خط مشي مديري كه تعيين كرده درست بوده پس بايد عملكردش را تأييد كند وگرنه بايد در اين باره توضيح دهد."