به گزارش خبرگزاری مهر، شبکه سیانان در گزارشی به بررسی علت تغییر موضع دونالد ترامپ درباره تنگه هرمز پرداخت. ترامپ روز چهارشنبه اعلام کرده بود که ایالات متحده تقریباً هیچ نفتی از طریق تنگه هرمز وارد نمیکند و در آینده نیز نیازی به آن نخواهد داشت. او گفته بود: «ما به نفت این منطقه نیاز نداریم و قبلاً هم نداشتیم.»
با این حال، ترامپ تنها چند روز بعد در تغییر لحنی قابل توجه هشدار داد: «تنگه را باز کنید، وگرنه در جهنم زندگی خواهید کرد.»
به نوشته سیانان، یکی از مهمترین دلایل این تغییر موضع، جهش شدید قیمت نفت در بازارهای جهانی است. قیمت نفت آمریکا یک روز پس از سخنرانی اولیه ترامپ بیش از ۱۱ درصد افزایش یافت و به بالای ۱۱۱ دلار در هر بشکه رسید؛ رقمی که بالاترین سطح در چهار سال گذشته محسوب میشود و یکی از بزرگترین افزایشهای یکروزه در تاریخ بازار نفت به شمار میرود. این در حالی است که پیش از سخنرانی ترامپ قیمت نفت وستتگزاس اینترمدیت حدود ۱۰۰ دلار و پیش از آغاز جنگ کمتر از ۷۰ دلار در هر بشکه معامله میشد.
ترامپ در بخشی از سخنان خود به درستی اشاره کرده بود که آمریکا وابستگی مستقیمی به نفت عبوری از تنگه هرمز ندارد. این آبراه باریک که حدود ۲۰ درصد نفت جهان از آن عبور میکند، تنها حدود ۵۰۰ هزار بشکه از ۲۰ میلیون بشکه مصرف روزانه نفت آمریکا را تأمین میکند؛ رقمی که از نظر فنی قابل جایگزینی با منابع دیگر است.
با این حال کارشناسان معتقدند اقتصاد آمریکا بسیار بیشتر از آنچه ترامپ اعلام کرده به ثبات این آبراه وابسته است، زیرا بازار نفت ماهیتی جهانی دارد و هرگونه اختلال در عرضه در یک منطقه میتواند قیمتها را در سراسر جهان افزایش دهد.
ایالات متحده طی ۱۵ سال گذشته با توسعه فناوریهای استخراج نفت، از جمله شکافت هیدرولیکی و حفاری افقی در حوضه پرمین تگزاس، تولید انرژی خود را بهطور چشمگیری افزایش داده و اکنون روزانه حدود ۲۲ میلیون بشکه نفت تولید میکند؛ رقمی که از تولید عربستان سعودی نیز بیشتر است و تقریباً معادل مصرف روزانه این کشور به شمار میرود.
با وجود این، آمریکا همچنان بهطور کامل از نظر انرژی مستقل نیست و روزانه بیش از ۶ میلیون بشکه نفت خام وارد میکند، در حالی که حدود ۴ میلیون بشکه نیز صادر میکند. دلیل این موضوع تفاوت در نوع نفت است؛ نفت تولیدی آمریکا عمدتاً سبک و شیرین است که برای تولید بنزین مناسب است، اما برای تولید فرآوردههایی مانند گازوئیل، سوخت گرمایشی و آسفالت به نفت سنگینتر نیاز است؛ نفتی که در مناطقی مانند خاورمیانه و ونزوئلا تولید میشود.
تحلیلگران انرژی میگویند در شرایط تنش و کاهش عرضه، واردکنندگان برای دسترسی به نفت رقابت میکنند و همین موضوع باعث افزایش قیمت جهانی میشود. بنابراین حتی اگر آمریکا از نظر فیزیکی با کمبود نفت مواجه نشود، از شوک قیمتی در بازار جهانی مصون نخواهد بود.
در حال حاضر قیمت نفت در پی تنشهای منطقهای و تهدیدها درباره تنگه هرمز در محدوده ۱۱۰ دلار در هر بشکه باقی مانده و میانگین قیمت بنزین در آمریکا نیز به حدود ۴.۱۲ دلار در هر گالن رسیده است.
افزایش قیمت انرژی فشار قابل توجهی بر اقتصاد آمریکا وارد کرده است. بسیاری از خانوارهای با درآمد متوسط و پایین با هزینههای بالاتر سوخت روبهرو شدهاند و برخی کسبوکارهای کوچک نیز به دلیل افزایش هزینهها با چالشهای جدی در حفظ نیروی کار مواجه شدهاند.
کارشناسان اقتصادی هشدار میدهند که افزایش قیمت نفت میتواند به کاهش تقاضا برای سوخت منجر شود و در صورت تداوم این وضعیت، پیامدهای گستردهتری برای اقتصاد آمریکا ایجاد کند. بررسیهای والاستریت نشان میدهد هر ۱۰ دلار افزایش قیمت نفت میتواند بین ۰.۱ تا ۰.۴ درصد از تولید ناخالص داخلی آمریکا بکاهد.
بر این اساس، افزایش حدود ۴۰ دلاری قیمت نفت نسبت به پیش از آغاز جنگ ممکن است نزدیک به یک درصد از تولید ناخالص داخلی آمریکا را کاهش دهد؛ رقمی که اگرچه به تنهایی به معنای رکود نیست، اما میتواند فشار قابل توجهی بر اقتصاد وارد کند.
علاوه بر این، افزایش قیمت سوخت حملونقل میتواند هزینه بسیاری از کالاها را بالا ببرد، زیرا بخش بزرگی از کالاها از طریق کامیون جابهجا میشوند. همچنین اختلال در مسیرهای تجاری خلیج فارس میتواند قیمت کالاهایی مانند آلومینیوم، هلیوم، کود شیمیایی و حتی برخی مواد مورد استفاده در صنایع الکترونیک و غذایی را افزایش دهد.
اقتصاددانان پیشبینی میکنند تورم مصرفکننده در آمریکا ممکن است به حدود ۳.۵ درصد برسد؛ رقمی که میتواند افزایش دستمزدهای سال گذشته کارگران آمریکایی را عملاً خنثی کند.
در همین حال تحلیلگران میگویند اگر قیمت نفت به سطوحی مانند ۱۵۰ یا حتی ۲۰۰ دلار در هر بشکه برسد، پیامدهای اقتصادی آن برای آمریکا بسیار جدیتر خواهد بود و میتواند رشد اقتصادی را بهشدت تحت تأثیر قرار دهد.
ترامپ از زمان آغاز جنگ بارها درباره تنگه هرمز اظهار نظر کرده است. دولت او وعده داده نفتکشها را در عبور از این آبراه اسکورت کند و حتی تضمینهایی برای بیمه کشتیهایی که پوشش بیمه دریایی خود را از دست دادهاند ارائه داده است.
با این حال، تغییر لحنهای مکرر ترامپ در قبال این موضوع بارها باعث نوسان در بازارهای انرژی شده است. در حالی که معاملهگران نفت نگرانند تشدید تنشها و نبود یک راهبرد خروج از جنگ بتواند عرضه جهانی نفت را بیش از پیش مختل کند.
در سوی دیگر، ایران اعلام کرده است که برای عبور ایمن کشتیها از تنگه هرمز عوارض دریافت خواهد کرد. برخی تحلیلگران انرژی نیز هشدار دادهاند حتی نیمهباز بودن این آبراه میتواند جهان را با کسری روزانه چند میلیون بشکه نفت مواجه کند.
نظر شما