خبرگزاری مهر، گروه استانها - مرجان سیف الدین: در شرایط جنگ بسیاری از احساسات قابل گفتن نیستند، اینجاست که هنر نقش یک «زبان دوم» را بازی میکند؛ زبانی که میتواند درد، ترس، خشم، دلتنگی و حتی امید را بدون توضیح مستقیم منتقل کند. نقاشی، شعر، موسیقی و حتی یک عکس ساده، تبدیل به ظرفی برای تخلیه عاطفی میشود، تخلیهای که روانشناسان آن را یکی از پیششرطهای حفظ سلامت روان در بحران میدانند.
هنر ابزاری برای درک عمیق جنگ
زهرا آقاجانزاده کارشناس روانشناسی در این باره به خبرنگار مهر اظهار کرد: نوشتن نوعی «خوددرمانی» است و فرد با تبدیل تجربههای خام و آشفته به کلمات، نظم نسبی به ذهن خود میدهد.
وی افزود: این نوشتهها موجب کاهش فشار روانی فرد در لحظه، ایجاد یک آرشیو عاطفی برای بعد از جنگمی شود.
وی که خود شاهد عینی جنگ هشت سال دفاع مقدس در شهر اصفهان بوده است ادامه داد: ساخت مجسمه و طراحی پوستر، فیلم، سرود های حماسی، عکاسی، تئاتر و سرودن شعر برای تقویت روحیه عمومی و ایجاد انگیزه مقاومت بسیار تاثیر گذار است وکمک به پذیرش واقعیت و تبدیل شوک خام به درک عمیقتر می شود.
آقاجانزاده با ییان اینکه این آرشیو تصویری تبدیل به حافظه جمعی میشود، ادامه داد: این حافظه جمعی برای بازسازی روانی جامعه پس از جنگ، حیاتی است.
از فراق تا امید؛ چگونه شعر به درمانگری غیر مستقیم تبدیل می شود
محمدعلی رضوانی کارشناس ادبیات فارسی از شعر به عنوان هنر تاثیر گذار در این گفتگو نام برد و گفت: در ایران، شعر همیشه ستون اصلی بیان احساسات جمعی بوده است.
وی افزود : شعرهایی که درباره شهادت، فراق، انتظار، تنهایی و امید، چه در قالب کلاسیک و چه نو نوشته می شود به مردم امکان داد تا تجربههای شخصیشان را در قالبی فرهنگی و پذیرفتهشده ببینند.
این استاد دانشگاه خواندن شعر را روشی برای همدردی عنوان کرد و گفت: همین احساس یکی از کلیدهای پیشگیری از فروپاشی روانی است.
رضوانی معتقد است این آثار در کنار داستان نویسی به ویژه برای نسلهای بعدی، امکان همدلی و درک فراهم می کند و نوعی درمان غیرمستقیم است. هنر«ما» شدن در تقویت هویت و همبستگی جمعی کمک میکند.
هنر «ما شدن» در جنگ پلی برای ارتقای همبستگی و ترمیم زخمهای روانی جامعه
سرودها، پوسترها، فیلمها و عکسها، یک هویت مشترک «ما» را شکل میدهد، «ما» که مقاومت میکنیم، «ما» که این دوران را پشت سر میگذاریم. این «ما»ی جمعی، فشار روانی فردی را کاهش میدهد؛ چون فرد احساس میکند تنها نیست و بخشی از یک داستان بزرگتر است.
مصطفی بکائی،کارشناس جامعه شناسی به خبرنگار مهر گفت : هنر به مردم اجازه میدهد به یک موضوع سخت، با فاصلهای نمادین نزدیک شوند.
وی با اشاره به جنگ هشت ساله دفاع مقدس افزود: بسیاری از آثار هنری جنگ، نه در همان لحظه بحران، بلکه در سالها و دهههای بعد، برای جامعه تاثیر گذار بوده است.
تصویر هنر در جنگ بیش از اینکه تبلیغاتی باشد، باید درمانگر باشد
این کارشناس ادامه داد: تصویر هنر در جنگ بیش از اینکه تبلیغاتی باشد، باید درمانگر باشد چون ممکن است سطحی از فشار روانی را فقط به تعویق بیندازد، نه اینکه آن را حل کند.
بکائی معتقد است آثاری که بعدها با زبان صادقانهتر و چندلایهتر، جنگ و پیامدهایش را به تصویر کشیدند، نقش مهمی در ترمیم این گسست و بازسازی اعتماد روانی داشتند.
هنر از یک سو، ابزار بسیج و حفظ روحیه است و از سوی دیگر و شاید عمیقتر، وسیلهای برای تحملپذیر کردن واقعیت است و مردم می توانند احساساتشان را بیان کنند وخود را بخشی از یک مقاومت بدانند و سالها بعد، از طریق همین آثار، دوباره به گذشته برگردند و آن را مرور و بازفهمی کنند.
هنر یکی از آن نیروهای تاثیر گذار و خاموش است که نمی گذارد روان جامعه از هم بپاشد و هر بار که فیلمها، عکسها، شعرها و موسیقیهای دوران جنگ تحمیلی را میبینیم یا میشنویم، در واقع نه فقط تاریخ، بلکه فرآیند پیچیدهای از درد، مقاومت و درمان را مرور میکنیم، فرآیندی که بدون هنر، بسیار خشنتر و تاریکتر میبود.
نظر شما