وضعیت کیفیت زندگی پایتخت نشینان مورد بررسی قرار گرفت

به گزارش خبرنگار مهر، کامبیز مصطفی پور با اشاره به نشست تخصصی بررسی وضعیت کیفیت زندگی در شهر تهران در تعریف کیفیت زندگی گفت: با ارزیابی وضعیت و شرایط زندگی مردم در یک واحد جغرافیایی مشخص می‌توان فهمید که وضعیت زندگی مردم یک منطقه و اوضاع و احوال عینی و دریافتی‌های ذهنی تجربه های زندگی در افراد و گروه‌ها چگونه است.مردم ساکن در یک منطقه هم به لحاظ عینی اتفاقات و پدیده های پیرامون خود را مشاهده و لمس می کنند و هم اینکه به لحاط ذهنی تصویری از آنچه مشاهده کرده اند را در ذهن دارند.

وی با بیان اینکه حدود 79 سال پیش کمتر از 30 درصد مردم جهان زندگی شهر نشینی داشتند اما با مهاجرت روز افزون روستاییان به شهرها شاهد رشد روز افزون جمعیت در شهرهای جهان هستیم گفت: اکنون زندگی قالب بیش از 80 درصد مردم ایران شهرنشینی است و این افزایش روز افزون جمعیت پیامدهایی را به همراه دارد.عده‌ای معتقدند که شهر و شهر نشینی اصولا مثبت است به جهت اینکه به مردم امکانات، شغل و امکانات بهداشتی بیشتری می‌دهد و شهر شعور و هوش را ترقی می دهد. برخی دیگر نیز مخالف این موضوع هستند و می گویند با رشد شهر نشینی انسان اسیر مصنوعات ساخت خود و دچار از خود بیگانگی و تنهایی می‌شود. آسیب‌های جدیدی در شهر وجود دارد که روستاها با آن روبه رو نیستند.

مدیر مطالعات امور اجتماعی و فرهنگی مرکز مطالعات و برنامه ریزی شهر تهران با اشاره به مشکلات شهر نشینی گفت : اشتغال، مسکن و تامین خدمات بهداشتی و بحث عدم امنیت، جرم، جنایت و مشکل ترافیک و حمل و نقل و تفریحات و اوقات فراقت‌، آسیب‌های اجتماعی و آلودگی‌های زیست محیطی آسیب‌های لجام گسیخته ای است که کیفیت زندگی انسان هایی که در یک منطقه جغرافیایی زندگی می کنند را در معرض خطر قرار می‌دهد. برای حل این مشکلات باید کیفیت زندگی سنجیده شود، نخست باید به مشکلات و فشارهای روز افزون مردم پاسخ داد و بحث‌های مختلفی که مردم آسیب می‌بینند را بررسی کرده و برای آن راه حلی ارائه کرد. برای اینکه به نیازها و نگرانی‌هایی که در اثر شهر نشینی برای مردم اتفاق می افتد را پاسخ دهیم و برای بهروزی آنها راه حل هایی را پیدا کنیم و در نهایت بحث سرمایه گذاری ای که می‌تواند در شهر ها باشد را مورد مطالعه و بررسی قرار دهیم.

وی ادامه داد: بسیاری از کشورها از سال‌های بسیار دور کیفیت زندگی را مطالعه می کردند و وضعیت شهر را از لحاظ کیفیت زندگی دسته‌بندی می کردند. بر اساس تحقیقاتی که در سال 2007 در میان 215 شهر جهان صورت گرفت، رتبه شهر تهران را 176 اعلام کردند، اما این مطالعه مورد تائید ما نیست و به دنبال آن هستیم تا یک سنجش و پایشی را از کیفیت زندگی داشته باشیم.

مصطفی پور اضافه کرد: باید فهمید که رضایت زندگی مردم و کیفیت زندگی آنها در چه وضعیتی است و ما در کجا مشکل داریم. اگر بخواهیم رضایت زندگی مردم را ارتقاء دهیم درکجا می توانیم مشکل را شناسایی کنیم تا بر اساس آن بتوان آرزوها و انتظارات مردم را در مناطق مختلف شهر تهران دسته بندی کرده و تصویری روشن از کیفیت زندگی شهروندان داشته باشیم و بر اساس آن مراجع برنامه‌ریزی در حوزه شهری را مجاب به اصلاح و بهبود آن کنیم.

به گفته مدیر مطالعات امور اجتماعی و فرهنگی مرکز مطالعات و برنامه ریزی شهر تهران تامین مسکن شهری یکی دیگر از مشکلات مردم ساکن در شهرهاست. شهرداری مسئولیت تامین آنرا ندارد و برای حل این مشکل باید سازمان‌های دیگر وارد عمل شوند.

وی با اشاره به ویژگی های شهر زیست پذیر گفت: این شهر علاوه بر کیفیت زندگی، آب و هوای سالم و سر پناه نیز داشته باشد و علاوه بر این باید یک نوع حس اجتماعی قوی و محیطی دوست داشتنی برای همه ایجاد کند تا برای زندگی نیز مناسب باشد. یعنی افرادی که در یک محله زندگی می‌کنند باید احساس تعلق به محیط زندگی خود داشته باشند. باید احساس توسعه مهارت و استقلال و هویت به افراد در یک شهر دست دهد. این شهر زیست پذیر باید بد گمانی را از طریق محیط زیست مطلوب از بین ببرد. همچنین تفاوت‌های اجتماعی و فرهنگی را گسترش داده و بهروزی و مهربانی را افزایش دهد. برای کیفیت زندگی 10 ویژگی شامل زیست پذیری شهرها، فشرده بودن و مقیاس انسانی ساخت شهر و اختلاط کاربری‌های شهری، ترکیب مغازه و خانه، عدالت و انصاف، ساختار سلولی، دسترسی پذیری، انجام فعالیت ها در قلمرو عمومی، شهری زیبا و هنری، هویت در قالب ویژگی‌های فضایی و معماری و زیست پذیری برای کودکان است.

مصطفی پور افزود: جوهره زیست پذیری یک شهر در فضای عمومی آن شکل می گیرد . یعنی شهر باید به گونه‌ای باشد که بیشترین تعداد گروه‌ها، برخوردها و چالش‌ها در محیط بیرونی شکل گیرد و میادین و خیابان‌های شهر باید حیاط اجتماعی را تقویت کند. بسیاری از اتفاقات باید در خیابان و میادین روی دهد، برای دست یابی به این روند باید بسیاری از پدیده‌های اجتماعی مانند همایش ها و جشنواره ها و مناسبت های مذهبی و ملی در داخل یک محله شکل گیرد و فضاهای عمومی باید برای افراد یک محله احساس مالکیت بوجود آورد.اینگونه محلات باید به راحتی در دسترس باشند و یک جو سالم و دوستانه داشته باشند و همچنین چند کارکرده باشند یعنی هر روزه به محیطی برای رویدادهای اجتماعی برای صحبت کردن و فعالیت جشن‌ها باشد و هم باید بازار و تفریح نیز در آنجا دیده شود .فشرده بودن و مقیاس انسانی ساخت شهر و اختلاط کاربری‌های شهری یعنی در کنار کاربری مسکونی، کاربری تجاری را نیز باید در آن فضا دیده شود و این دو باید یکدیگر را پوشش دهند .

وی با اشاره به فعالیت ها ی مرکز مطالعات و برنامه ریزی شهر تهران در خصوص کیفیت زندگی شهری گفت: مرکز مطالعات تحقیقی را برای نخستین بار در شهر تهران انجام داده است که بر روی کیفیت زندگی در شهر تهران چه به لحاظ عینی و چه ذهنی در چه وضعیتی قرار داریم را مورد بررسی قرار داده است. در این تحقیق مشکلات مردم و شناسایی محلات هم دست مورد بررسی و مطالعه قرار گرفته است .در شاخص هایی که مورد بررسی قرار داده ایم معیارهای ذهنی و عینی در نظر گرفته شده است و تقریبا در 12 بعد را در آن لحاظ کرده ایم. نخست بعد اقتصادی است که مردم شهر را به لحاظ اقتصادی چگونه می‌بینند و در ابعاد دیگر زیست محیطی ، اجتماعی، ایمنی آموزش، سلامت ، وضعیت مسکن ، تسهیلات شهر ، حمل و نقل، زیر ساخت ها و اقلیم شهری را مورد استفاده قرار داده ایم و 130 شاخص از شاخص‌هایی را که در دنیا مرود استفاده قرار می گیرد را بومی کرده ایم.

مصطفی زاده افزود:  بحث های دیگری مانند مقوله زیست محیطی و آلودگی، فضای عمومی و صلح و آرامشی که در آن فضا دیده می شود و فرصت برابر برای انتخاب شیوه زندگی، اشتغال و نحوه دسترس به آن، مسکن و نحوه دسترسی به آن، سلامت و بهداشت عمومی و نحوه دسترسی به آن، بحث امنیت عمومی مانند جرم و جنایت و... و نوع دیدگاه مردم به این موارد نیز مورد بررسی قرار گرفته است. دستمزدها، حمل و نقل و برخورداری از آموزش، تفریحات و اوقات فراغت و شادی مردم، مورد بررسی شده است. بررسی فضای کسب و کار و اقتصادی ، تنوع فرهنگی و هنر در شهر، حکومتهای توسعه‌ای و مالیاتهایی که به توسعه شهری پرداخت می‌شود، فضای تجاری و هزینه های زندگی را مورد بررسی قرار داده‌ایم.

وی ادامه داد: سند افق چشم انداز کشور به کیفیت زندگی اشاره دارد و می گوید که تهران شهری فرهنگی، دانش بنیان و با معیار مشخص در دنیای اسلام است. در جای دیگر آمده است که شهر تهران تا سال 1404 در فهرست 50 شهر برتر دنیا از منظر شاخص کیفیت زندگی قرار خواهد گرفت. همچنین راهبردهای طرح جامع شهر تهران نیز به مقوله کیفیت زندگی توجه داشته است و پیوست چهار طرح جامع در 18 بند برنامه کلی ارتقای کیفیت زندگی در شهر تهران را به آن اشاره می کند و می گوید که ساماندهی و موقعیت امور اقصادی، اجتماعی و فرهنگی و مسکن و افزایش رضایتمندی شهروندان تهرانی با رویکرد انسان محوری رویکردهایی است که در زمینه کیفیت زندگی به آن پرداخته می شود. همچنین طرح ساماندهی مشارکت شهروندان در اداره شهر با رویکرد محله محوری، جایگاه مطالعه در منشور علمی شهرداری تهران را در این پروژه را نیز در نظر گرفته ایم.

مصطفی پور با بیان این برای نخستین بار وضعیت کیفیت زندگی شهروندان تهرانی را مورد بررسی قرار گرفته است گفت: درقالب 22 هزار پرسشنامه از مردم مناطق 22 گانه شهر تهران اطلاعات گرفته ایم و شاخص های بومی شده و جهانی را آورده ایم. نتایج این مطالعه کاربردهای زیادی را برای ما دارد نخست اینکه می‌توان در رتبه بندی هایی که در شهرهای جهان جایگاه تهران را ارتقاء داد. این روند باعث می شود تا ما مشکلات مردم را پایش کنیم و شرایط زندگی را روز به روز افزایش دهیم. به همین خاطر مرکز مطالعات و برنامه ریزی شهر تهران همایشی با موضوع بررسی کیفیت زندگی در شهر تهران را 28 تیر سال جاری برگزار خواهد کرد و برخی از تحقیقاتی را که توسط محققان انجام شده است ارائه خواهد شد. در این همایش از متخصصان، کارشناسان و تمامی افرادی که در حوزه مدیریت شهری فعالیت می کنند نیز دعوت شده است.

وی افزود: در این نشست به دنبال بررسی برخی شاخصهایی همچون مسکن، تاسیسات و تجهیزات، امکانات و خدمات شهری، حمل و نقل شهری، اشتغال، آموزش، خانواده، بهداشت، رضایتمندی کلی و به نقد وضعیت شهر تهران در رابطه با این شاخصهای بپردازیم. همچنین برخی مباحث دیگر همچون کیفیت زندگی به مثابه شاخص توسعه اجتماعی، رابطه میان سرمایه اجتماعی و کیفیت زندگی، کیفیت زندگی و توسعه شهروندی و موارد دیگر توسط اساتید و سخنرانان نشست مطرح خواهد شد.