گاز ایران روی ریل رکوردزنی

به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از شرکت نفت و گاز پارس، این شرکت که مسئولیت توسعه میادین گازی مشترک و مستقل کشور در حوزه خلیج فارس را برعهده دارد، مأموریتی هم‌زمان را دنبال می‌کند؛ تأمین حدود ۷۰ درصد گاز مصرفی، تأمین خوراک ۴۰ درصد بنزین تولیدی و تأمین خوراک۵۰ درصد مجتمع‌های پتروشیمی کشور در شرایط عادی و اوج مصرف، و در عین حال آماده‌سازی ظرفیت‌های موجود برای پاسخ به رشد تقاضای انرژی در سال‌های پیش رو. مجموعه اقدامات انجام‌شده طی ۱۵ ماه گذشته نشان می‌دهد این مأموریت دوگانه با تمرکز بر پروژه‌های اثربخش، کم‌هزینه‌تر و زودبازده به دستاوردهای قابل توجهی رسیده است.

ورود ۱۴ حلقه چاه جدید به مدار تولید

در دوره فعالیت دولت چهاردهم، ۱۴ حلقه چاه جدید در میدان مشترک پارس جنوبی؛ شامل ۴ حلقه چاه در قالب طرح حفاری‌های درون‌میدانی (اینفیل) و ۱۰ حلقه چاه توسعه‌ای در فازهای ۱۱، ۱۳ و ۱۴ وارد مدار تولید شد که حدود ۲۵ میلیون مترمکعب در روز به ظرفیت تولید گاز از این میدان افزوده است؛ افزایشی که نقش مهمی در جبران بخشی از افت طبیعی تولید و پایداری عرضه گاز در فصل‌های سرد ایفا کرده و تراز انرژی کشور را بهبود بخشیده است.

بهره‌برداری از این چاه‌ها، علاوه بر تثبیت سطح تولید، زمینه ثبت رکوردهای جدید برداشت گاز را فراهم کرده و نقش مؤثری در حفظ تراز گازی کشور، کاهش ناترازی انرژی و محدود کردن ریسک اعمال محدودیت برای بخش‌های خانگی، صنعتی، نیروگاهی و... داشته است.

زمستان‌های رکوردشکن در پارس جنوبی

دستاوردهای تولیدی شرکت نفت و گاز پارس در زمستان‌های ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ به ثبت رکوردهای کم‌سابقه در برداشت روزانه گاز غنی از میدان مشترک پارس جنوبی انجامیده است. در زمستان ۱۴۰۳ تولید روزانه گاز غنی از این میدان به ارقام ۷۱۰، ۷۱۲، ۷۱۴ و نهایتاً ۷۱۶ میلیون مترمکعب رسید.

این روند فزاینده در سال ۱۴۰۴ نیز ادامه یافت و پس از ثبت تولیدهای ۷۱۸، ۷۲۲، ۷۲۳ و ۷۲۵ میلیون مترمکعب، در بهمن‌ماه ۱۴۰۴ بالاترین نصاب تولید در تاریخ دو دهه بهره‌برداری از میدان پارس جنوبی با رقم ۷۲۷ میلیون مترمکعب گاز غنی در روز به ثبت رسید؛ رکوردی که نشان‌دهنده حداکثرسازی ظرفیت تولید در شرایط اوج مصرف و نقش حیاتی این میدان در پایداری شبکه گاز کشور، تأمین سوخت نیروگاه‌ها و تداوم فعالیت صنایع خرد و کلان است.

تقویت توسعه ناوگان حفاری در خلیج فارس

از آغاز فعالیت دولت چهاردهم تاکنون، ۶ دستگاه دکل حفاری جدید به ناوگان حفاری تحت قرارداد با شرکت نفت و گاز پارس افزوده شده است که ۲ دستگاه در طرح حفاری‌های درون‌میدانی (اینفیل)، یک دستگاه در میدان مشترک بلال و ۳ دستگاه در طرح توسعه فاز ۱۳ در خلیج فارس مستقر شده‌اند. این افزایش ظرفیت، امکان اجرای هم‌زمان چند پروژه حفاری، کاهش زمان انتظار میان عملیات و ارتقای توان اجرایی شرکت را فراهم کرده است؛ آن هم در شرایطی که صنعت نفت کشور همچنان با محدودیت‌های ناشی از تحریم‌های سخت بین‌المللی در همه ابعاد اقتصادی مواجه است.

نیم میلیارد دلار ارزش‌آفرینی با بهبود فرآیند تعمیرات اساسی

در سال ۱۴۰۴، تعمیرات اساسی ۳۵ سکوی فراساحلی میدان پارس جنوبی طی ۱۷۹ روز انجام شد؛ عملیاتی که با صرف حدود ۱۶۰ هزار نفرساعت کار و صدور بیش از ۱۶ هزار دستور کار همراه بود. این در حالی است که در سال ۱۴۰۳ تعمیرات ۳۳ سکو طی ۲۰۷ روز انجام شده بود.

کاهش مدت‌زمان تعمیرات اساسی، افزایش ۱.۵ میلیارد مترمکعبی برداشت گاز غنی و تحویل روزانه معادل ۲۱ میلیون مترمکعب گاز بیشتر به شبکه سراسری را به دنبال داشته است. ارزش حرارتی این میزان تولید اضافی معادل ۹ میلیون بشکه نفت خام برآورد می‌شود که با فرض قیمت ۶۰ دلار برای هر بشکه نفت، ارزشی در حدود نیم میلیارد دلار ایجاد کرده است.

این تجربه نشان می‌دهد که حتی بدون سرمایه‌گذاری‌های سنگین توسعه‌ای، می‌توان از مسیر بهبود فرآیندها و مدیریت بهینه دارایی‌ها، دستاوردهای اقتصادی قابل توجهی رقم زد.

در حوزه پشتیبانی نیز افزوده شدن یک فروند بارج اقامتی و پشتیبانی با ظرفیت ۱۰۰ نفر به ناوگان عملیاتی، توان لجستیکی عملیات بهره‌برداری از ۳۹ سکوی فراساحلی میدان مشترک پارس جنوبی را که در ۳ هزار و ۷۰۰ کیلومتر از پهنه آبی خلیج فارس به صورت پراکنده مستقر شده‌اند، تقویت و زمینه برداشت ایمن‌تر و پایدارتر گاز غنی از این دارایی ارزشمند را فراهم کرده است.

اینفیل؛ راهکاری برای پاسخگویی به افت طبیعی فشار مخزن

بهره‌برداری از ۴ حلقه چاه در قالب طرح اینفیل در دولت چهاردهم، حدود ۷ میلیون مترمکعب در روز به ظرفیت تولید پارس جنوبی افزوده است. این طرح به‌عنوان یکی از مؤثرترین راهکارهای کوتاه‌مدت برای مدیریت افت فشار مخزن، در کنار طرح‌های کلان فشارافزایی تعریف شده و با ایجاد فرصت زمانی، امکان برنامه‌ریزی دقیق‌تر برای اجرای پروژه‌های بلندمدت را فراهم می‌کند.

طرح حفاری چاه‌های درون‌میدانی پارس جنوبی را می‌توان یکی از مصادیق مدیریت هوشمندانه مخزن در شرایط بلوغ دانست؛ طرحی که با سرمایه‌گذاری هدفمند، سرعت اجرایی بالا و اثرگذاری مستقیم بر تولید، نقش مهمی در تثبیت جریان گاز کشور ایفا می‌کند.

جهش تولید در فاز ۱۱ پارس جنوبی

فاز ۱۱ پارس جنوبی اکنون با ۱۰ حلقه چاه در مدار تولید قرار دارد و تولید روزانه آن از ۱۲ میلیون مترمکعب در پایان مردادماه ۱۴۰۳ به بیش از ۲۴ میلیون مترمکعب رسیده است که رشد قابل توجهی را در برداشت روزانه گاز از این فاز مرزی نشان می‌دهد.

در آخرین اقدام، دهمین حلقه چاه فاز ۱۱ پارس جنوبی با ظرفیت تولید روزانه ۲.۴ میلیون مترمکعب گاز غنی در دی‌ماه امسال به بهره‌برداری رسیده است که علاوه بر ارتقای ظرفیت عرضه گاز، از منظر صیانت از منافع ملی در میدان مشترک نیز حائز اهمیت است.

همچنین دومین جکت این فاز در اوایل شهریورماه ۱۴۰۴ بارگیری و در دی ماه ۱۴۰۴ در موقعیت دریایی خود نصب شد تا زمینه استقرار دکل حفاری جدید در این موقعیت مرزی فراهم شود. در دومین موقعیت فاز ۱۱ پارس جنوبی، حفاری ۱۵ حلقه چاه پیش‌بینی شده که پس از اتمام، برداشت گاز غنی از این فاز را به ظرفیت اسمی خواهد رساند.

در طرح توسعه فاز ۱۱ پارس جنوبی، استخراج روزانه ۲ میلیارد فوت مکعب گاز غنی هدفگذاری شده است.

اقدامات کلیدی در فازهای ۱۳، ۱۴ و ۱۶ پارس جنوبی

اجرای موفقیت‌آمیز عملیات اسیدکاری گسترده روی سه حلقه چاه سکوی SPD۱۳B، منجر به بهبود قابل توجه شرایط جریان‌دهی چاه‌ها و ارتقای عملکرد تولیدی این سکو شده و نقش مهمی در تحقق اهداف تولیدی میدان گازی پارس جنوبی ایفا کرده است.

در فاز ۱۴ پارس جنوبی نیز، مجموعه‌ای از اقدامات فنی، ایمنی و زیست‌محیطی به اجرا درآمده است که در این میدان، راه‌اندازی واحد زیست‌محیطی پالایشگاه فاز ۱۴ نقش تعیین‌کننده‌ای در مدیریت آلاینده‌ها و کاهش اثرات زیست‌محیطی فعالیت‌های پالایشگاهی در منطقه کنگان ایفا کرده است.

از منظر منطقه‌ای، این اقدام در بهبود کیفیت محیط زیست پیرامون پالایشگاه، کاهش مخاطرات برای زیست‌بوم ساحلی خلیج فارس و ارتقای شاخص‌های سلامت زیست‌محیطی اثرگذار بوده و هم‌زمان زمینه انطباق فعالیت‌های پالایشگاهی با الزامات قانونی و استانداردهای ملی محیط زیست را تقویت کرده است. در سطح کلان‌تر، راه‌اندازی این واحد نشان‌دهنده حرکت صنعت گاز به سمت توسعه مسئولانه و متوازن با ملاحظات محیط زیستی است.

همچنین در بخش فراساحلی، با تکمیل دو حلقه چاه جدید در ماه‌های اخیر، تولید این فاز حدود ۴ میلیون مترمکعب در روز افزایش یافته است.

در کنار این اقدامات، پالایشگاه فاز ۱۴ پارس جنوبی در جریان حمله رژیم صهیونیستی به زیرساخت‌های انرژی کشور دچار آسیب شد؛ حمله‌ای که بخشی از واحدهای این پالایشگاه را هدف قرار داد و منجر به بروز خسارات فنی و توقف بخشی از ظرفیت عملیاتی آن شد. این اقدام خصمانه، علاوه بر ابعاد سیاسی و امنیتی، از منظر فنی و اقتصادی نیز چالش‌هایی را برای تداوم تولید ایجاد کرد.

پس از این حمله، اولویت اصلی شرکت نفت و گاز پارس، مدیریت شرایط اضطراری، مهار آسیب‌ها و جلوگیری از گسترش خسارات ثانویه بود. به این منظور اقدامات فوری ایمن‌سازی، پایش مستمر واحد آسیب‌دیده و کنترل ریسک‌های زیست‌محیطی و ایمنی در دستور کار قرار گرفت تا از بروز پیامدهای ناخواسته برای کارکنان، محیط پیرامونی و شبکه تولید جلوگیری شود.

در ادامه، با اجرای برنامه‌های فنی و عملیاتی، فرآیند بازسازی و احیای ظرفیت تولید بلافاصله آغاز و ظرف ۱۰ روز، ۲ واحد آسیب‌دیده به مدار بازگشت. این روند نشان داد علی‌رغم بروز حمله و خسارت، تاب‌آوری عملیاتی صنعت گاز کشور و توان مهندسی داخلی، امکان بازگشت سریع به مدار تولید و کاهش اثرات منفی چنین رویدادهایی را فراهم کرده است.

در فاز ۱۶ پارس جنوبی نیز ایمن‌سازی چاه‌ها و بهره‌برداری از بخش خشکی خط لوله جدید از جمله اقدامات موثر انجام شده در دولت چهاردهم بود که نقش مهمی در پایداری برداشت و انتقال گاز به پالایشگاه خشکی ایفاء کرده است.

توسعه دیگر میادین با نگاه به آینده

در میادین گازی کیش، بلال، فرزاد بی و پارس شمالی نیز اقدامات متعددی از جمله تکمیل چاه‌ها، نصب جکت، آغاز حفاری، امضای قراردادهای فرعی و... به انجام رسیده است، طرح‌هایی که در بلندمدت می‌توانند نقش مهمی در تنوع‌بخشی به منابع تولید گاز کشور ایفا کنند.

در میدان گازی کیش، با تکمیل ۳ حلقه چاه جدید، تعداد چاه‌های آماده تولید به ۱۰ حلقه رسیده و برنامه‌ریزی برای احداث پالایشگاه بندر آفتاب در دستور کار قرار گرفته است.

در میدان بلال نیز عملیات بارگیری و نصب جکت انجام و حفاری با دکل دریایی DCI آغاز شده است.

در طرح توسعه فرزاد بی، جانمایی پالایشگاه نهایی و فعالیت‌های مهندسی پایه آغاز شده و عملیات رول‌آپ جکت (چهارپایه) این میدان گازی به وزن ۲۶۵۰ تن و ارتفاع ۶۳ متر به انجام رسیده است. روند ساخت جکت WHP۱ طی یک سال اخیر شتاب گرفته و هم‌اکنون به پشرفت بیش از ۹۵درصدی رسیده است و پیش‌بینی می‌شود تا پایان سال جاری عملیات بارگیری و نصب آن در موقعیت دریایی مشترک با کشور عربستان سعودی انجام شود.

در طرح توسعه پارس شمالی نیز عملیات بسترشناسی انجام و قرارداد ساخت جکت فاز نخست منعقد شده است.

فراهم‌سازی بستر فشارافزایی پارس جنوبی

در حوزه فشارافزایی پارس جنوبی، علاوه بر امضای ۲ سند همکاری اجرای مطالعات تخصصی و نظارت بر مهندسی پایه هاب‌های ۳ و ۶ در اوایل دی ماه ۱۴۰۴، مطالعات مهندسی پایه و پایه پیشرفته طرح فشارافزایی تکمیل و سنگ‌نشانه‌های عملیاتی در افق‌های کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلندمدت تعیین شده است. همچنین مطالعات تخصصی شامل ارزیابی‌های زیست‌محیطی، پدافند غیرعامل، اقیانوس‌شناسی، ژئوفیزیک و ژئوتکنیک، لرزه‌خیزی و سایر مطالعات تخصصی انجام شده و نشست‌های مستمر با پیمانکاران طرح در جریان است؛ مجموعه اقداماتی که بستر اجرای یکی از راهبردی‌ترین پروژه‌های صنعت گاز کشور را فراهم می‌کند.

فشارافزایی پارس جنوبی، از شروط لازم برای حفظ سطح تولید فعلی گاز از این میدان مشترک در دهه‌های آینده و تداوم‌بخش نقش این میدان در سبد انرژی کشور محسوب می‌شود.