عملیات روانی از ابزارهای دشمن برای تضعیف روحیه مقاومت است

به گزارش خبرنگار مهر، آیت‌الله سید احمد علم‌الهدی در هفتمین جلسه تفسیر آیات قرآن کریم در ماه مبارک رمضان امسال که به میزبانی حسینیه دفتر نماینده ولی‌فقیه در استان خراسان رضوی برگزار شد، اظهار کرد: در این جلسه آیه ۵۴ سوره مائده «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا مَنْ یَرْتَدَّ مِنکُمْ عَنْ دِینِهِ فَسَوْفَ یَأْتِی اللهُ بِقَوْمٍ یُحِبُّهُمْ وَیُحِبُّونَهُ أَذِلَّةٍ عَلَی الْمُؤْمِنِینَ أَعِزَّةٍ عَلَی الْکَافِرِینَ یُجَاهِدُونَ فِی سَبِیلِ الله وَلَا یَخَافُونَ لَوْمَةَ لَائِمٍ ذَٰلِکَ فَضْلُ الله یُؤْتِیهِ مَنْ یَشَاءُ وَاللهوَاسِعٌ عَلِیمٌ»؛ را تحلیل و تفسیر می‌کنیم.

نماینده ولی فقیه در خراسان رضوی افزود: این آیه از آیات بسیار مهم و باعظمت قرآن کریم است که راهبردهای ارزشمند و عملیاتی برای زندگی در هر زمان و شرایطی ارائه می‌دهد. آیه از بخش‌های گوناگونی تشکیل شده که هرکدام نیازمند بحث و تفسیر گسترده است. با این حال، در این جلسه به بخش خاصی از آیه می‌پردازیم و ابتدا ترجمه‌ی آن را مرور می‌کنیم تا زمینه‌ی بحث روشن شود.

وی ادامه داد: خداوند در این آیه به مسلمانان هشدار می‌دهد؛ اگر گروهی از شما از دین خود بازگردند، اسلام و دعوت الهی متوقف نخواهد شد؛ بلکه خدا قومی را خواهد آورد که هم او را دوست دارند و هم محبوب خدا هستند. این قوم در برابر مؤمنان فروتن و مهربان‌اند و در برابر کافران باصلابت و مقتدر. آنان در راه خدا جهاد می‌کنند و از هیچ سرزنشی نمی‌هراسند. این ویژگی‌ها فضل الهی است که خداوند به هرکس بخواهد عطا می‌کند و او دانا و گسترده‌بخش است.

عملیات روانی از ابزارهای دشمن برای تضعیف روحیه مقاومت است

علم الهدی بیان کرد: موضوع امروز ما بخش «وَلَا یَخَافُونَ لَوْمَةَ لَائِمٍ است؛ یعنی مؤمنانی که از هیچ سرزنش، بدگویی یا جسارت دشمنان نمی‌هراسند. اما «لومه لائم» یا «سرزنش سرزنش‌کننده» چیست و ریشه‌ی آن از کجاست؟ این پدیده منحصر به زمان اسلام نیست؛ بلکه پیش از اسلام نیز رایج بوده و امروز نیز در عرصه‌های اجتماعی، سیاسی و نظامی جهان نقش‌آفرین است. قرآن از آن به عنوان یکی از ابزارهای دشمن یاد می‌کند، همان چیزی که امروزه از آن با عنوان عملیات روانی یاد می‌شود.

نماینده ولی فقیه در خراسان رضوی گفت: عملیات روانی یکی از مهم‌ترین ابزارهای جنگی است که امروزه در دانشگاه‌ها و مراکز نظامی سراسر جهان به‌عنوان رشته‌ای علمی مورد آموزش و پژوهش قرار می‌گیرد. هدف این عملیات، تصرف روح و روان دشمن و تضعیف اراده‌ی مقاومت اوست. به‌طور کلی، عملیات روانی سه محور اساسی دارد.

وی بیان کرد: در هر درگیری، دشمن ابتدا می‌کوشد محور انگیزه‌ی دفاعی ملت مقابل را شناسایی کند؛ یعنی ببیند چه چیزی سبب مقاومت آنان تا پای جان می‌شود. اگر این انگیزه، هویت ملی است، تلاش می‌کند ارزش‌های فرهنگی و اصول هویتی آن ملت را با تبلیغات و شبهه‌افکنی تضعیف کند؛ ارزش‌ها را به تمسخر گیرد و نسل جوان را از باورهای خود جدا سازد.

علم الهدی گفت: اگر محور دفاع، دین و ایمان است، مستقیماً مبانی دینی را هدف می‌گیرد: اصول عقیده را زیر سؤال می‌برد، شبهه می‌افکند و به تدریج وابستگی مردم را به باورهای الهی سست می‌کند. وقتی انگیزه‌ی دفاعی در جامعه‌ای از میان برود، دیگر توان مقاومت باقی نمی‌ماند و دشمن به آسانی پیشروی می‌کند. نمونه‌ی آن را در برخی کشورهای منطقه دیده‌ایم؛ جایی که مردم، به‌دلیل از بین رفتن ایمان و انگیزه، در برابر دشمن ایستادگی نکردند.

نماینده ولی فقیه در خراسان رضوی تصریح کرد: در گام دوم، عملیات روانی می‌کوشد دشمن را در نگاه مردم شکست‌ناپذیر جلوه دهد. با تبلیغات و نمایش امکانات، قدرت او را صدبرابر بزرگ‌تر از واقعیت نشان می‌دهند تا در دل‌ها رعب و وحشت ایجاد شود. در نتیجه، مردم روحیه‌ی آرام و متعادل خود را از دست می‌دهند و احساس ناتوانی می‌کنند.

وی عنوان کرد: سومین هدف عملیات روانی، القای این اندیشه است که «شما هیچ نیستید و هیچ ندارید». دشمن می‌کوشد مردم را نسبت به خود، دولت و توان داخلی‌شان بی‌اعتماد کند تا هیچ‌گونه امید و تکیه‌گاهی احساس نکنند. هنگامی که اعتماد از بین برود، جامعه فلج می‌شود و این، کامل‌ترین پیروزی عملیات روانی است.

علم الهدی افزود: به همین سبب، قرآن کریم مؤمنان را به صفتی ممتاز می‌ستاید: «لَا یَخَافُونَ لَوْمَةَ لَائِمٍ»؛ اینان از هیچ جنگ روانی، سرزنش و تهاجم تبلیغاتی نمی‌هراسند، زیرا ایمان، بصیرت و اعتماد به خدا، قلعه‌ی مستحکم آنان است.

نماینده ولی فقیه در خراسان رضوی تأکید کرد: بنابراین عملیات روانی ابزاری است که دشمن در زمان تهاجم برای تضعیف روحیه و انگیزه‌ی مردم از آن استفاده می‌کند. قرآن کریم در پاسخ به این پدیده، قومی را معرفی می‌کند که در برابر چنین هجمه‌هایی تسلیم نمی‌شوند و بیان می‌فرماید: «یُجَاهِدُونَ فِی سَبِیلِ اللّهِ وَلا یَخَافُونَ لَوْمَةَ لَائِمٍ»؛ این گروه افرادی‌اند که عملیات روانی در آنان اثر نمی‌گذارد و از سرزنش و توبیخ دشمن نهراسند.

وی بیان کرد: تعبیر قرآنی «لَومَةَ لائِم» یعنی «سرزنش سرزنش‌کننده» در حقیقت اشاره به همان تخریب روحی و تضعیف روانی دارد که دشمن در میدان نبرد برای در هم شکستن عزت و اعتماد به نفس مؤمنان انجام می‌دهد. هدف چنین عملیات‌هایی، ایجاد خوف، تردید، و سلب اعتماد از افراد نسبت به ایمان و ارزش‌هایشان است، تا از محور اصلی انگیزه‌ی دفاعی جدا شوند. اما قرآن می‌گوید مؤمنان راستین در برابر این تهدید روانی مقاوم‌اند؛ آن‌ها جهاد می‌کنند و از هیچ ملامت و تبلیغی متزلزل نمی‌شوند.