خبرگزاری مهر، یادداشت مهمان_ محمد قدرتی شاتوری، پژوهشگر فقه، حقوق و اندیشه امام خمینی(ره)؛ تشبیه وطن به مادر، یک تشبیه رایج و عمیق است که در فرهنگها و ادبیات مختلف وجود دارد. این تشبیه نشان دهنده اهمیت و جایگاه ویژه وطن در زندگی انسانها است.این تشبیه به پیوند عاطفی و روحی انسان با سرزمین خود اشاره دارد.
وطندوستی امری فطری و طبیعی است و از حقوق لازمالاجرا است. خداوند میفرماید: کسی حق ندارد انسانی را بدون دلیل از وطنش بیرون کند و از اخراج کنندگان به شدّت انتقاد کرده، «أَخْرَجُوکُمْ مِنْ دِیارِکُمْ» (ممتحنه/ آیه۹) و از حقوق اخراج شدگان دفاع کرده است.
«أُخْرِجُوا مِنْ دِیارِهِمْ» (حج/آیه ۴۰)
جهاد برای حفظ سرزمین اسلامی و دفاع از وطن، جهاد در راه خداست. «وَ ما لَنا أَلَّا نُقاتِلَ فِی سَبِیلِ اللَّهِ وَ قَدْ أُخْرِجْنا مِنْ دِیارِنا وَ أَبْنائِنا»(بقره/آیه ۲۴۶) چگونه در راه خدا جهاد و پیکار نکنیم در حالی که از خانه و فرزندانمان اخراج و رانده شدهایم.(پرسش ها و پاسخ های قرآنی، ج۱، ص۱۰۱)
وطن برای بسیاری از افراد، فراتر از یک مکان جغرافیایی است و بهعنوان بخشی از هویت و وجود آنها تلقی میشود و بهعنوان یادآور دائمی از اهمیت وطن و نقش آن در زندگی انسان عمل میکند و میتواند انگیزهای برای حفظ و پاسداری از آن باشد.
ایران به دلیل موقعیت ژئوپلیتیکی خود، در مرکز توجهات منطقهای و بینالمللی قرار دارد و ملت ایران در بزنگاههای تاریخی نشان دادهاند که پشتیبان نظام،انقلاب و رهبران انقلاب بودهاند و در تمامی بحرانها ایستادگی کردهاند و بابصیرت و اتحاد و همدلی از کشور خود دفاع کردهاند و تا پای جان برای وطن ایستادگی میکنند، لیکن وجبی از خاک وطن را به دشمن نمیدهند.
رهبر شهید انقلاب فرمودهاند:در دفاع مقدس، نقش پشت جبهه به قدر جبهه اهمّیّت داشت. برخی با حمایتهای فرهنگی و تبلیغاتی دائم مشغول خنثیسازی عملیّات روانی دشمن بودند، از شعر و شعار و پذیرایی از جنگزدهها، تا ماندن مردم شهرها زیر موشکباران دشمن، مثل دزفول؛ یکی از موارد افتخارآمیز پشت جبهه، ماندن مردم اهالی شهرهای زیر موشکباران بعضی از شهرها بود.» (بیانات۱۳۹۹/۰۶/۳۱)
در روایات وطندوستی جایگاه ویژهای دارد و به عنوان یک فضیلت و نشانه ایمان مورد تأکید قرار گرفته است.
از پیامبر اکرم (ص) نقل شده است که فرمودند: إنّ اللّه َ عَزَّ و جلَّ یُبغِضُ رجُلاً یُدخَلُ علَیهِ فی بَیتِهِ و لا یُقاتِلُ .(عیون أخبار الرِّضا ،ج۲،ص۲۴) : خداوند عزّ و جلّ نفرت دارد از مردی که در خانه اش بر او حمله کنند و او نجنگد.
این روایت بیانگر اهمیت دفاع از خانه و ناموس دربرابر متجاوزان است و نشان میدهد که خداوند از کسانی که در مقابل متجاوزان به کشور سکوت کنند و اقدام به دفاع نکنند،ناراضی است.
در حکمت ۳۰۳ نهج البلاغه از امام علی(ع)نقل شده است که:والنَّاسُ أَبْنَاءُ الدُّنْیَا، وَ لَا یُلَامُ الرَّجُلُ عَلَی حُبِّ أُمِّهِ:مردم، فرزندان دنیا هستند و آدمی را به سبب دوست داشتن مادرش سرزنش نمی کنند.
امام علیه السلام در این کلام حکیمانه به واقعیتی اشاره می کند که کاملاً منطقی است.تشبیه دنیا به مادر به سبب آن است که همه چیز ما از این آب و خاک آفریده شده و در دامان این جهان متولد شده و در آن پرورش یافته ایم، بنابراین دنیا را تشبیه به مادر کردن کاملاً مناسب است و تعبیر وطن به مادر که بسیار رایج است نیز درواقع ناظر به همین معناست که ما وقتی در کشوری متولد شده و در فضای آن پرورش یافته ایم، آن کشور به منزله مادر ماست و علاقه داشتن به مادر امری طبیعی است، بنابراین، هم علاقه به وطن و هم علاقه به دنیا امری طبیعی است وجای تعجب نیست.(مکارم شیرازی،۱۳۸۶، ج۱۴،ص۴۹۱)
امام علی(ع) هنگامی که خبر حمله سپاه معاویه به شهر انبار را شنید و مردم را به قیام فرا خواندند اما آنها حرکتی از خود نشان ندادند،فرمود: ألا و إنّی قد دَعَوتُکُم إلی قِتالِ هؤلاءِ القَومِ لَیلاً و نَهارا ، و سِرّا و إعْلانا ، و قُلتُ لَکُمُ : اغْزوهُم قَبلَ أنْ یَغْزوکُم ، فو اللّه ِ ما غُزِیَ قَومٌ قَطُّ فی عُقْرِ دارِهِم إلاّ ذَلّوا .(نهج البلاغة/خطبه ۲۷ ) :هان ! من شما را شب و روز و در آشکار و نهان به نبرد با این قوم فرا خواندم و به شما گفتم : پیش از آن که آنان به شما یورش آورند، شما بر آنان بتازید؛ زیرا به خدا سوگند با هیچ مردمی در دل سرزمین شان جنگ نشد مگر آن که به خواری و شکست افتادند.
امام علی علیه السلام بعد از هجوم ضحّاک بن قیس، سردار معاویه، به حاجیان پس از ماجرای حکمیت و برای تشویق اصحاب خود به مقابله با حوادثی که در گوشه و کنار می گذشت،فرمود :أیَّ دارٍ بَعدَ دارِکُم تَمنَعونَ ؟! و مَعَ أیِّ إمامٍ بَعدی تُقاتِلونَ ؟! .(نهج البلاغة/ خطبه ۲۹) : کدام خانه را بعد از خانه خود پاسداری خواهید کرد و با کدام پ
نظر شما