خبرگزاری مهر، گروه فرهنگ و ادب، زهرا اسکندری: در سالهایی که فضای سیاسی و اجرایی کشور با مجموعهای از بحرانهای اقتصادی، تحولات منطقهای، اعتراضات اجتماعی و مذاکرات فشرده دیپلماتیک همراه بود، روایتهای متعددی از عملکرد دولت سیزدهم منتشر شد؛ اما اغلب این روایتها یا در قالب گزارشهای رسمی و آماری ارائه شدند یا از زاویه تحلیلهای سیاسی به وقایع پرداختند. در این میان، کتاب «خسته نیستم» تلاش کرده تصویری متفاوت از سه سال ریاستجمهوری شهید سید ابراهیم رئیسی ارائه دهد؛ تصویری که نه از پشت تریبونهای رسمی، بلکه از متن جلسات، سفرها، تصمیمگیریها و لحظات کمتر دیدهشده دولت شکل گرفته است.
این کتاب که مجموعهای از روایتهای مستند و نزدیک از دوران فعالیت دولت سیزدهم را دربرمیگیرد، به وقایعی میپردازد که بخش زیادی از آنها تاکنون در فضای رسانهای منتشر نشده بود. از جلسات حساس سیاست خارجی و مذاکرات پشتپرده گرفته تا مواجهه دولت با اعتراضات سال ۱۴۰۱، بحرانهای اقتصادی، چالشهای مدیریتی و تصمیمات پرحاشیه، همگی در قالب روایتی جزئینگر و نزدیک به کانون قدرت بازگو شدهاند. نویسنده کتاب که در تمام این مدت همراه رئیسجمهور بوده، تلاش کرده تصویری از سبک مدیریتی، شیوه مواجهه با بحرانها و همچنین ویژگیهای شخصی شهید رئیسی ارائه دهد.
در کنار روایتهای سیاسی و اجرایی، بخشهایی از کتاب نیز به زندگی شخصی، سادهزیستی و نگاه شهید رئیسی به مسئولیت حکمرانی اختصاص دارد؛ موضوعاتی که در سالهای اخیر همواره محل بحث و روایتهای متفاوت بوده است. «خسته نیستم» همچنین به روزهای پایانی دولت و حادثه سقوط بالگرد رئیسجمهور میپردازد و تلاش میکند روایت خود را از آن واقعه ارائه دهد.
به مناسبت دومین سال شهادت شهید ابراهیم رئیسی، با مهدی مجاهد، نویسنده کتاب «خسته نیستم» و معاون رئیس دفتر رئیس جمهور شهید، به گفتگو پرداختیم.
* با توجه به اینکه راوی هر دو اثر شخص شما هستید، کتاب «خسته نیستم» از نظر محتوا، زاویه روایت و رویکرد مستندسازی چه تفاوتهایی با کتاب «راز پرواز» دارد؟
در کتاب «راز پرواز»، چهل روز پایانی حیات مبارک شهید رئیسی عزیز رو به صورت روزبهروز و لحظهبهلحظه روایت کردم و از جمله آن بیست و چهار ساعت پایانی و حادثه بالگرد بود که تقریباً یک سوم کتاب «راز پرواز» به تفصیل به جزئیات واقعه آن روز آخر پرداختم اما در کتاب اخیر، «خسته نیستم» روایت دوران ریاست جمهوری ایشان را از ایام انتخابات سال ۱۴۰۰ تا پایان دوره ریاست جمهوری در قالب صد روایت موضوعی و البته با خاطرات مستند و بی واسطه از ایشان نوشتهام. و سعی کردم در کتاب «خسته نیستم»، نکات جدید و گفته نشدهای را از دوران حیات سیاسی ایشان بیان بکنم که در گذشته یا گفته نشده یا کمتر گفته شده بود.
* با توجه به گذشت دو سال از شهادت شهید رئیسی، در کتاب «خسته نیستم» به چه ناگفتهها و روایتهای منتشرنشدهای از دوران ریاستجمهوری و روزهای پایانی حیات ایشان پرداختهاید؟
بخشی از روایتهای این کتاب به زندگی شخصی و اعضای محترم خانواده شهید رئیسی اختصاص دارد. همچنین برخی از اتفاقات مهم سیاسی دوران ریاستجمهوری ایشان که به دلیل مصالحی در آن زمان درباره آنها صحبت نشد، در این کتاب برای اولین بار مطرح شده است.
من در این کتاب، زوایایی از مظلومیتهای شهید رئیسی را روایت کردهام؛ همان مظلومیتهایی که مقام معظم رهبری و امام شهیدمان (آیتالله خامنهای) ناظر به آن فرمودند: «دلم برای رئیسی سوخت». تلاش کردهام این مظلومیتها را تا حدودی تبیین کنم.
اگر بخواهم در یک جمله جمعبندی کنم: کوشیدهام حدود پنجاه صفتی را که مقام معظم رهبری برای شهید رئیسی بیان فرمودهاند، با خاطراتی مستند روایت کنم و آن توصیفات را به تفصیل تبیین نمایم. همان سخنانی را که ایشان فرمودند: «شهید رئیسی و سیره شهید رئیسی، الگوی همه مدیران جمهوری اسلامی ایران باید باشد».
در واقع، کتاب «خسته نیستم» فراتر از یک کتاب خاطره یا زندگینامه معمولی است. آنچه در این اثر به آن دست زدهام، «شرح صفت» شهید رئیسی بر اساس فرمایشات مقام معظم رهبری و با تکیه بر اسناد و خاطرات مستند است.
لایههایی از تاریخ مدیریت ارشد کشور در این کتاب بیان شده است که تصمیمات به «مصالح عالیه» گرفته شده و به دلایل مختلف (امنیتی، سیاسی یا مصلحت نظام) در زمان خود قابل بیان نبوده است. اشاره مقام معظم رهبری مبنی بر «دلم برای رئیسی سوخت» در این کتاب تبیین شده تا پاسخگوی این سؤال تاریخی باشد که چرا ایشان اینقدر تحت فشار بودند و مظلوم واقع شدند.
نکته حائز اهمیت، ۱۰ روایت ویژه از بحرانهای روزهای ابتدایی تحویل دولت است. در این کتاب مستند کردهام که شهید رئیسی دولت را در چه شرایطی تحویل گرفت: از کمبود ذخایر کشور، بحران آب و برق، وضعیت اقتصادی و صنعتی گرفته تا بحرانهای سیاست خارجی کشور در آن مقطع. این بخش یک سند تاریخی زنده است که نشان میدهد کشور در چه نقطهای بوده و مدیریت بحران ایشان از روز اول شروع شده است.
بخشی از روایتهای این کتاب هم به پشت صحنه دیدارهای خارجی و روابط بینالمللی در دوران ایشان اختصاص دارد؛ روایتهای ناگفتهای از موانعی که شهید رئیسی در تعاملات بینالمللی با آن روبرو بود تا صحنه هایی از «قدرت آفرینی، میدان سازی و میدان داری» در صحنه های بین المللی.
بخش دیگری از کتاب به جزئیات زندگی شخصی ایشان و تعامل با اعضای محترم خانواده اختصاص دارد. مثلا یک روایت با عنوان «بانوی اول» یا روایت با عنوان «اندرونی آقای رئیس جمهور» در همین رابطه است. در کتاب «خسته نیستم»، نه فقط «چه شد»، بلکه «چگونه مدیریت کرد» و «با چه سختیهایی» به صورت مستند و با جزئیاتی که تا پیش از این منتشر نشده، روایت شده است.
* عنوان «خسته نیستم» بهنوعی یادآور روحیه خستگیناپذیر شهید رئیسی در دوران مسئولیت است. درباره انتخاب این عنوان و نسبتی که با سبک مدیریتی و مواجهه ایشان با مسائل کشور داشت، کمی توضیح میدهید؟
در پاسخ به این سوال بخشی از متن مقدمه کتاب را عرض میکنم: «در منظومه فضایل اخلاقی و شخصیت شهید رئیسی، گوهری یگانه میدرخشد که او را از دیگران متمایز میسازد؛ «استواری و خستگی ناپذیری». او علیرغم سیل تهمتها، دشمنیها، رقابتهای فرساینده و ناجوانمردیهایی که در حقش روا داشتند، دمی از خدمت به خلق باز نایستاد و مجاهدتهای شبانهروزیاش تا واپسین دم حیات ادامه یافت. بارها از زبان او شنیدم که «کار، هرگز مرا خسته نمیکند». در پایان این سلوک قلمی، با خویش اندیشیدم که اگر آن شهید سعید امروز در میان ما بود و از او میپرسیدم: «برای کتابی که روایتگر زیست شماست، چه نامی پیشنهاد میکنید؟»، شاید پاسخش همان کلامی بود که در اوج خستگیهای جسمانی، با روحی بلند بر زبان میراند: «خسته نیستم!»؛ پیامی کوتاه اما عمیق، که نه تنها یک عنوان، بلکه فرمانی است برای ما که این راه ناتمام را با همان صلابت ادامه دهیم.
این کتاب روایت رئیس جمهوری است که هیچوقت از کار و خدمت به مردم در عین سیل تهمتها، دشمنیها، رقابتهای فرساینده و ناجوانمردیهایی که در حقش روا داشتند، خسته نشد بلکه با «خستگیها و خستهها» مبارزه کرد و به رهروانش آموخت که در راه رسیدن به قله هیچوقت خسته نشوند و شعارشان همین باشد «خسته نیستم».
* پس از شهادت حاج قاسم سلیمانی، حجم قابلتوجهی از آثار فرهنگی، رسانهای و مکتوب درباره ایشان تولید شد؛ اما به نظر میرسد درباره شهید رئیسی چنین جریان گستردهای شکل نگرفته است. به نظر شما دلیل این تفاوت چیست؟
محصولات فرهنگی متعددی نیز در حوزه روایت زندگی، شخصیت و عملکرد شهید رئیسی تولید شده و نمیتوان گفت در این زمینه خلأ کامل وجود داشته است. با این حال، به نظر میرسد هنوز تا رسیدن به نقطه مطلوب فاصله وجود دارد. بخشی از این مسئله نیز به ماهیت برخی آثار بازمیگردد که برای شکلگیری و رسیدن به روایت دقیق، ماندگار و عمیق، نیازمند گذر زمان است.
نظر شما