به گزارش خبرنگار مهر، آیتالله لطفالله دژکام عصر یکشنبه در همایش ملی «هوش مصنوعی با رویکرد پیشگیری از جرم و آسیبهای اجتماعی؛ فرصتها و چالشها» در شیراز گفت: توسعه هوش مصنوعی بدون توجه همزمان به مباحث فقهی و حقوقی میتواند پرسشهای جدی درباره حدود استفاده از دادهها، حریم خصوصی و مسئولیت افراد ایجاد کند.
وی یکی از مهمترین موضوعات در حکمرانی هوش مصنوعی را تعیین مسئولیت در قبال خسارتهای ناشی از عملکرد این فناوری دانست و افزود: اگر فردی با استفاده از هوش مصنوعی اقدامی انجام دهد و در نتیجه آن به شخص ثالث خسارت جانی یا مالی وارد شود، باید از پیش مشخص باشد که چه کسی ضامن و مسئول جبران خسارت است.
نماینده ولی فقیه در فارس ادامه داد: در نظامهای حقوقی، بحثهایی درباره مسئولیت خود هوش مصنوعی نیز مطرح شده و این پرسش وجود دارد که آیا در آینده میتوان برای این فناوری نوعی شخصیت حقوقی در نظر گرفت یا خیر.
آیتالله دژکام با اشاره به مباحث فلسفی درباره احتمال افزایش استقلال عملکرد هوش مصنوعی گفت: اگر روزی این فناوری بتواند بخش قابل توجهی از اعمال انسان را به صورت مستقل انجام دهد، این پرسش مطرح خواهد شد که آیا میتوان آن را واجد نوعی شخصیت و در نتیجه مسئولیت دانست، هرچند از نظر فناوری هنوز تا رسیدن به چنین مرحلهای فاصله وجود دارد.
وی با بیان اینکه در شرایط فعلی باید نسبت میان «مباشر» و «سبب» در مسئولیتهای ناشی از هوش مصنوعی بررسی شود، تصریح کرد: باید مشخص شود در صورت وقوع خطا، مسئولیت بر عهده تولیدکننده فناوری است یا کاربری که آن را در یک فرآیند مشخص به کار گرفته است.
نماینده ولیفقیه در استان فارس همچنین توضیحپذیری سامانههای هوش مصنوعی را در تعیین مسئولیت مؤثر دانست و گفت: هر اندازه هوش مصنوعی بتواند دلایل تصمیم خود را شفافتر ارائه کند، نقش کاربر در بررسی و پذیرش یا رد تصمیم سیستم نیز پررنگتر خواهد شد.
آیتالله دژکام در بخش دیگری از سخنان خود به ظرفیت هوش مصنوعی برای پیشگیری از جرم و آسیبهای اجتماعی اشاره کرد و افزود: شناسایی الگوهای وقوع جرم و آسیب و همچنین شناسایی افراد در معرض ارتکاب جرم از جمله کاربردهایی است که میتواند در این حوزه مورد استفاده قرار گیرد، اما استفاده از اطلاعات افراد در چنین فرآیندهایی نیازمند تعیین دقیق حدود شرعی و قانونی است.
وی با اشاره به اهمیت حفظ حریم خصوصی و موضوع تجسس بیان کرد: نمیتوان صرفاً به دلیل امکان دسترسی به اطلاعات، استفاده از آن را مجاز دانست؛ بلکه باید مشخص شود در چه شرایطی استفاده از دادههای افراد ممنوع است و در چه مواردی با رعایت ضوابط قانونی و شرعی میتوان از آن بهره گرفت.
امامجمعه شیراز با بیان اینکه حتی در موضوعاتی مانند شنود نیز تصمیمگیری بر اساس ضوابط مشخص انجام میشود، گفت: استفاده از هوش مصنوعی نیز نمیتواند بدون چارچوب و ضابطه باشد و فقه و حقوق باید حدود این استفاده را روشن کنند.
وی تأکید کرد: اگر حکمرانی اخلاقی را دنبال میکنیم، باید آن بخش از مسائل اخلاقی را که قابلیت تبدیل شدن به احکام الزامآور دارند، مورد توجه قرار دهیم؛ زیرا در فرهنگ اسلامی، مسئولیت انسان تنها در برابر قانون نیست و انسان در برابر خداوند نیز مسئول است.
نماینده ولیفقیه در استان فارس افزود: با آغاز استفاده از هر فناوری جدید، نباید بررسیهای فقهی و حقوقی آن به آینده موکول شود، بلکه این مباحث باید همزمان با توسعه کاربردهای فناوری پیش برود.
آیتالله دژکام در پایان ابراز امیدواری کرد روند توسعه و استفاده از هوش مصنوعی در کشور با رعایت موازین اسلامی، حقوقی و اخلاقی ادامه پیدا کند و این فناوری در خدمت پیشگیری از جرم، کاهش آسیبهای اجتماعی و منافع جامعه قرار گیرد.
نظر شما