گرمای زمستان در سایه تهدید گازگرفتگی؛ ۲ فوتی و ۲۹ مسموم در کردستان

خبرگزاری مهر؛ گروه استان‌ها: با فرارسیدن روزهای سرد سال و روشن شدن بخاری‌ها و سایر تجهیزات گرمایشی در خانه‌ها، موضوع ایمنی وسایل گازسوز و رعایت اصول تهویه محیط بار دیگر اهمیت پیدا می‌کند؛ موضوعی که بی‌توجهی به آن می‌تواند در سکوت و بدون نشانه‌های هشداردهنده، سلامت و جان اعضای خانواده را به خطر بیندازد.

اگرچه بسیاری از افراد هنگام استفاده از وسایل گرمایشی، بیشتر نگران نشت گاز و انتشار مونوکسیدکربن هستند، اما واقعیت این است که خطر خفگی در محیط‌های بسته تنها به وجود این گاز سمی محدود نمی‌شود و کاهش اکسیژن ناشی از سوختن شعله نیز می‌تواند پیامدهای مرگباری به دنبال داشته باشد.

در این میان، استفاده از وسایل گرمایشی در اتاق‌های فاقد تهویه، چادرهای مسافرتی، فضاهای کوچک و بسته و همچنین بی‌توجهی به استانداردهای نصب دودکش‌ها از جمله مواردی است که احتمال وقوع حوادث ناگوار را افزایش می‌دهد.

خفگی در محیط بسته حتی بدون تولید گاز سمی امکان‌پذیر است

مدیرکل پزشکی قانونی استان کردستان، در گفتگو با خبرنگار مهر با تشریح ابعاد مختلف مرگ‌های ناشی از گازگرفتگی و خفگی، نسبت به تصور نادرست برخی افراد درباره ایمن بودن شعله‌های گاز هشدار داد و اظهار کرد: در برخی موارد، با وجود روشن بودن شعله‌های گاز، ممکن است گاز سمی مانند مونوکسیدکربن در محیط تولید نشود، اما مصرف اکسیژن توسط شعله موجب کاهش شدید اکسیژن محیط و در نهایت خفگی افراد شود.

بهزاد غضنفری‌پور با بیان اینکه این وضعیت بیشتر در محیط‌های بسته و فاقد تهویه مناسب اتفاق می‌افتد، افزود: اتاق‌هایی که جریان هوای کافی ندارند و چادرهایی که در فصل زمستان به‌طور کامل بسته می‌شوند، از جمله محیط‌هایی هستند که افراد را در معرض خطر کاهش اکسیژن قرار می‌دهند.

مدیرکل پزشکی قانونی استان کردستان ادامه داد: در چنین شرایطی ممکن است شعله وسیله گرمایشی به‌ظاهر عملکرد مناسبی داشته باشد و هیچ نشانه‌ای از انتشار گاز مونوکسیدکربن مشاهده نشود، اما اکسیژن موجود در محیط به‌تدریج مصرف شده و شرایط برای تنفس افراد دشوار شود.

غضنفری‌پور با اشاره به اینکه این نوع حوادث گاهی در زمان خواب افراد رخ می‌دهد، تصریح کرد: افراد ممکن است هنگام استراحت متوجه کاهش اکسیژن محیط و اختلال در تنفس خود نشوند و همین مسئله می‌تواند به بروز مشکلات جدی تنفسی و حتی مرگ منجر شود.

مونوکسیدکربن چگونه جان انسان را تهدید می‌کند؟

وی در ادامه با تشریح سازوکار مسمومیت با گاز مونوکسیدکربن گفت: این گاز تمایل بسیار زیادی به اتصال به هموگلوبین موجود در گلبول‌های قرمز خون دارد و پس از ورود به بدن، مانع انتقال مناسب اکسیژن به سلول‌ها و بافت‌های مختلف می‌شود.

مدیرکل پزشکی قانونی استان کردستان افزود: در نتیجه این فرایند، اندام‌های حیاتی بدن از جمله مغز، قلب و کبد با کمبود اکسیژن مواجه می‌شوند و در صورت شدت مسمومیت، آسیب‌های جدی و حتی مرگ اتفاق می‌افتد.

غضنفری‌پور با تأکید بر اینکه نباید صرفاً به ظاهر شعله وسایل گازسوز اکتفا کرد، بیان کرد: برخی افراد تصور می‌کنند اگر شعله به‌خوبی بسوزد، استفاده از وسیله گرمایشی در فضای بسته مشکلی ایجاد نمی‌کند، در حالی که حتی در چنین شرایطی نیز مصرف اکسیژن محیط می‌تواند خطرآفرین باشد.

وی با اشاره به آمار فوتی‌های ناشی از گازگرفتگی در استان خاطرنشان کرد: در نیمه نخست سال جاری، دو نفر در کردستان بر اثر گازگرفتگی جان خود را از دست داده‌اند و این موضوع ضرورت افزایش آگاهی عمومی درباره خطرات وسایل گرمایشی را نشان می‌دهد.

مدیرکل پزشکی قانونی کردستان با تأکید بر اهمیت اطلاع‌رسانی در این زمینه، یادآور شد: بسیاری از این حوادث به دلیل ناآگاهی از پیامدهای استفاده از شعله‌های گاز در محیط‌های بسته اتفاق می‌افتد و آگاهی‌بخشی به خانواده‌ها می‌تواند نقش مهمی در پیشگیری از تکرار چنین حوادثی داشته باشد.

ثبت ۲۳ مأموریت اورژانس مرتبط با مسمومیت مونوکسیدکربن در کردستان

در همین زمینه، معاون امور بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی کردستان نیز در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به آمار مسمومیت‌های ناشی از گاز مونوکسیدکربن در استان اظهار کرد: از ابتدای سال ۱۴۰۵ تاکنون، ۲۹ نفر در قالب ۲۳ مأموریت اورژانس ۱۱۵ دچار مسمومیت با گاز مونوکسیدکربن شده‌اند که متأسفانه این حوادث دو فوتی نیز به دنبال داشته است.

خالد رحمانی با اشاره به ویژگی خطرناک این گاز افزود: مونوکسیدکربن قدرت اتصال به هموگلوبین خون را دارد و میزان تمایل آن برای اتصال به هموگلوبین حدود ۲۵۰ برابر بیشتر از اکسیژن است؛ به همین دلیل ورود این گاز به بدن، فرایند طبیعی اکسیژن‌رسانی به اندام‌ها را مختل می‌کند.

معاون امور بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی کردستان، نصب غیراصولی دودکش‌ها و استفاده از تجهیزات نامناسب را از عوامل مهم بروز حوادث منجر به فوت دانست و تصریح کرد: بررسی حوادث نشان می‌دهد که در مواردی، نصب نادرست دودکش‌ها زمینه‌ساز بروز مسمومیت و مرگ افراد شده است، در حالی که رعایت اصول فنی و ایمنی می‌تواند از وقوع بسیاری از این حوادث جلوگیری کند.

دودکش‌های فنری برای بخاری و پکیج مناسب نیستند

رحمانی با تأکید بر ضرورت بررسی و سرویس دوره‌ای وسایل گرمایشی پیش از آغاز فصل سرما گفت: خانواده‌ها باید پیش از استفاده از بخاری، پکیج و آبگرمکن، از سلامت تجهیزات و استاندارد بودن مسیر خروج دود اطمینان حاصل کنند.

وی با اشاره به برخی اشتباهات رایج در نصب تجهیزات گرمایشی افزود: دودکش‌های فنری مخصوص هود آشپزخانه هستند و به هیچ عنوان نباید برای وسایل گرمایشی خانگی مانند بخاری، پکیج و آبگرمکن استفاده شوند؛ در این زمینه لوله‌های گالوانیزه ضدزنگ گزینه مناسب‌تری محسوب می‌شوند.

معاون امور بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی کردستان با بیان اینکه مسیر خروج دود باید به‌درستی طراحی و نصب شود، ادامه داد: نصب افقی یا پایین‌رونده دودکش‌ها غیراصولی است و باید از اجرای چنین مسیرهایی خودداری شود.

رحمانی استفاده از کلاهک H در خروجی دودکش را نیز ضروری دانست و تأکید کرد: هر وسیله گازسوز باید از مسیر دودکش استاندارد و مستقل برخوردار باشد و به هیچ عنوان نباید دو وسیله گازسوز را به یک دودکش مشترک متصل کرد.

استفاده از اجاق گاز و پیک‌نیک برای گرم کردن اتاق ممنوع

وی همچنین نسبت به استفاده از وسایل نامناسب برای گرم کردن فضاهای کوچک هشدار داد و اظهار کرد: استفاده از اجاق گاز یا پیک‌نیک برای تأمین گرمای محیط‌های بسته و فاقد تهویه می‌تواند موجب کاهش اکسیژن و بروز مسمومیت با گاز مونوکسیدکربن شود.

معاون امور بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی کردستان با اشاره به اهمیت توجه به رنگ شعله وسایل گازسوز خاطرنشان کرد: شعله آبی نشان‌دهنده احتراق مناسب است، اما مشاهده شعله نارنجی یا قرمز می‌تواند نشانه کمبود اکسیژن و احتراق ناقص باشد و باید نسبت به بررسی وضعیت وسیله گرمایشی اقدام کرد.

رحمانی در پایان با تأکید بر اینکه پیشگیری از مسمومیت و خفگی نیازمند رعایت مجموعه‌ای از نکات ایمنی است، یادآور شد: سرویس منظم وسایل گرمایشی، استفاده از دودکش‌های استاندارد، اطمینان از باز بودن مسیر خروج محصولات احتراق و تأمین تهویه مناسب محیط از مهم‌ترین اقداماتی است که خانواده‌ها باید در فصل سرما مورد توجه قرار دهند.

خطر خاموشی که نباید نادیده گرفته شود

آنچه از هشدارهای مسئولان پزشکی قانونی و حوزه بهداشت کردستان برمی‌آید، این است که ایمنی در برابر حوادث فصل سرما تنها با نصب بخاری و اطمینان از روشن بودن شعله تأمین نمی‌شود؛ بلکه توجه به جریان هوای تازه، استاندارد بودن دودکش‌ها و شناخت خطرات ناشی از کاهش اکسیژن نیز به همان اندازه اهمیت دارد.

گاهی یک اشتباه ساده در نصب دودکش یا استفاده از وسیله گرمایشی در محیط فاقد تهویه می‌تواند به حادثه‌ای جبران‌ناپذیر تبدیل شود؛ از این رو، رعایت اصول ایمنی باید پیش از روشن کردن وسایل گرمایشی در اولویت خانواده‌ها قرار گیرد تا روزهای سرد سال با حادثه و داغدار شدن خانواده‌ها همراه نشود.