احساس مرد شدن ؛ فقط با كشيدن يك نخ سيگار !

معمولا از دكه روزنامه فروشي بايد روزنامه خريد، اما منبع اصلي درآمد آنها ازفروش سيگار است. آنهم سيگار نخي يا باز و دانه اي  به جوانان و نوجوانان زير 18 سال!

حتي سوپر ماركت ها و به قول قديمي ها بقالي هاي محل هم از فروش سيگار درآمد خوبي نصيبشان مي شود. وبه همين دليل است كه دستفروشان هم بيشتر به فروش سيگار روي آورده اند. ميانگين درآمد يك سيگارفروش دوره گرد و آن هايي كه سر چهارراه مي نشينند و به ماشين هاي گذري سيگار مي فروشند، روزانه مبلغي بين 20 تا 30 هزار تومان باشد. اين مبلغ نشان مي دهد كه چقدر مشتاق مصرف دخانيات در ايران حضور دارند.

حالا ديگر با ديدن قيافه پسركي كه هنوز پشت لبش هم سبز نشده اما خوب ياد گرفته چطور به سيگارش پك بزند زياد تعجب آور نيست ، ديدن اين بچه ها در كوچه و خيابان و پارك جزو عادت هاي روزانه شده است.

نوجوانان مي گويند كه...

حسام 16ساله و دانش آموز سال اول دبيرستان در مورد دلايل سيگار كشيدنش مي گويد:  دوست دارم. سيگار كشيدن بهم حال مي ده. فكر مي كنم مثل يه مرد مي تونم به مشكلات زندگي نگاه كنم و باهاش مبارزه كنم! البته خيلي نمي كشم، روزي دو سه نخ!

اما احمد نظر ديگري دارد. او مي گويد: سيگار مي كشم چون از دودش خوشم مي ياد. از اين كه مي تونم با دودش شيرين كاري كنم خيلي لذت مي برم. در ضمن سيگار كشيدن بين بچه هاي هم سن و سال من يعني مردونگي، بزرگ شدن، مرد شدن و ...

حامد هم در حالي كه سعي مي كند از كشيدن سيگارش غافل نشود مي افزايد: اي بابا، براي ما سيگار كشيدن ديگه عادي شده! دليلي هم نمي بينم كه براي اين كار توضيح بدهم. گوشم هم از اين حرفها كه سيگار براي سلامتي ضرر داره پر شده.

هنگامه هم كه در يك كافي شاپ كنار دوستش نشسته و با ژست خاصي سيگار مي كشد مي گويد: فقط براي تفريح اين كار را مي كنم. اولين بار 15 سالگي سيگار كشيدم و از آن به بعد حداقل هفته اي 5 تا 6 نخ سيگار مي كشم.

او الان 23 ساله و دانشجوي رشته معماري است، او مي افزايد: خيلي از دوستان من سيگار مي كشند. شايد سيگار كشيدن آن ها به يك نخ در روز ختم شود، البته بيشتر آنها به دور از چشم والدين خود اين كار را مي كنند در صورتي كه بيشتر والدين آنها سيگاري اند.

لادن دوست هنگامه معتقد است كه اين پدر و مادرها هستند كه سيگار كشيدن را به بچه هايشان ياد مي دهند و وقتي بچه ها مي خواهند اين كار را تكرار كنند با آنها برخورد بدي دارند.

لادن هم اولين بار در 13 سالگي سيگار كشيده ، او مي گويد: در خانواده ما تقريبا همه سيگاري اند، پدرم، مادرم ،خاله هام و برادرم.

لادن مي گويد: من جلوي پدر و مادرم سيگار نمي كشم اما هر دو آنها مي دانند كه من سيگاري ام و حداقل در روز بين 7 تا 8 نخ سيگار مي كشم.  

 آمارهاي رسمي و اظهار نظرات غير رسمي

 بيش از 75 درصد دختران و 34 درصد پسران سيگاري اولين مصرف سيگار خود را در خانه تجربه كرده اند و فقط 9 درصد پسران و 4 درصد دختران اولين سيگار خود را در مدرسه تجربه كرده اند .

اين در حالي است كه  2/67 درصد پسران و 9/79 درصد دختران اولين سيگار را از روي كنجكاوي مي كشند و  4/2 درصد  پسران همراهي با جمع و 13 درصد دختران كسب لذت را دليل اصلي مصرف سيگار بيان مي كنند . 

همچنين 80 درصد معتادان كشور سيگاري اند كه اين امر به اين معني است كه بيش از 80 درصد معتادان كشور از راه كشيدن سيگار به مصرف مواد مخدر روي آورده و معتاد شده اند . 

اما دليل ديگر آسيب پذير شدن دختران و روي آوردن به سيگار بر اساس اطلاعات موجود ، بيكاري نداشتن اوقات فراغت مفيد و لذت بخش، بالا رفتن سن ازدواج  ، برآورده نشدن انتظارات  و يا مواجهه با بن بست هاي عاطفي است.

تحقيقات و بررسي هاي به عمل آمده توسط سازمان بهزيستي بيانگر اين است كه 9 درصد دختران و 5/4 درصد دانش آموزان پسر اولين سيگار كشيدن خود را در سن زير 6 سال يعني دوره پيش از ورود به مدرسه تجربه كرده اند و اين در حالي است كه اولين تجربه كشيدن سيگار در بين 23 درصد دختران و 22 درصد پسران دانش آموز در دوره دبستان و سن 9 سالگي بوده است .

همچنين بر اساس آمار ارايه شده 12 ميليون سيگاري در كشور سالانه 54 ميليارد نخ سيگار دود مي كنند و روزانه 9 ميليارد تومان صرف خريد و هزينه هاي درماني بيماري هاي ناشي از مصرف سيگار در كشور مي شود .

سيگاري ها براي درمان و بهبود بيماري هاي گوناگوني كه به دليل مصرف سيگار دچار آن شده اند ، روزانه 100 ميليارد ريال به مراكز درماني در بخش هاي مختلف پرداخت مي كنند...

اين در حالي است كه بارها و بارها از سوي دست اندركاران و مسئولان قوانيني مختلفي براي توزيع و فروش سيگار تعيين مي شود اما نتيجه آن چيزي نيست كه همه انتظار دارند.

كنترل استفاده از دخانيات كار ساده اي نيست، تصويب يك قانون  به تنهايي نمي تواند ضمانت اجرايي آن قانون را به همراه داشته باشد. بسياري مسئولان و متوليان امور با صدور دستورات خود براي كاستن از حجم تخريب هاي اين قبيل معضلات اجتماعي- بهداشتي ، همواره اين اميد را به مردم مي دهند كه نگران وقوع ويراني ( از نوع اجتماعي- بهداشتي) نباشند زيرا تدابير خاصي به همين منظور انديشيده شده است، اما ....

سال گذشته مسئولي از طريق رسانه هاي گروهي اعلام كرد كه از اين پس هر مكاني امكان فروش و توزيع سيگار را ندارد و تنها خواربارفروشي ها و سوپر ماركت هاي پروانه دار امكان اين اقدام را داشته و در غير اين صورت برخورد شديدي با فروشنده مي شود. بر اساس اين طرح مشترك بين وزارت بهداشت، وزارت بازرگاني، سازمان تعزيرات، شركت دخانيات و نيروي انتظامي عدم رعايت اين قانون از اول اسفند ماه موجب مي شد تا از اين پس در صورت مشاهده فروش سيگار در مراكز فروش مواد غذايي اين اماكن بسته شود و در ساير اماكن نيز توسط سازمان بازرسي ونظارت برخورد جدي شود.

اما هنوز هم با وجود اين كه يك سال از اعلام چنين قانوني مي گذرد دكه هاي روزنامه فروشي همچنان سيگار مي فروشند. دستفروش ها بدون اين كه كسي مزاحمتي براي آن ها ايجاد كند به كسب و كار خود مشغولند و هيچ خبري هم از بسته شدن مراكز متخلف و يا جمع آوري دست فروشان نيست. 

چرا آنها سيگار مي كشند؟!

 عليرضا مهاجري، كارشناس ارشد مشاوره در مورد علاقه جوانان به سيگار كشيدن مي گويد: بسياري از دخترها و پسرهايي كه پدر يا مادر آنها سيگار مي كشند، تمايل بيشتري به سيگار كشيدن دارند. چرا كه اين عمل از كودكي در برابر آن ها انجام شده و بچه ها به دليل حس كنجكاوي كه دارند دلشان مي خواهد در اولين فرصت اين كار را خودشان تجربه كنند.

وي مي افزايد: يكي از دلايل عمده روي آوردن نوجوانان و جوانان به سيگار همين تصويرهاي ذهني است كه از كودكي براي آنها باقي مانده است.

مهاجري تصريح مي كند: بسياري از افرادي كه درحال حاضر سيگار مي كشند كساني هستند كه درسنين كودكي با استفاده از غفلت والدين خود سيگار را تجربه كرده اند.

وي در رابطه با اين كه پسرها سيگاررا براي اين كه نشان دهند بزرگ شده اند به دست مي گيرند مي گويد: اين تعبير چندان درستي نيست. خيلي از پسربچه هايي كه حالا در سن 12 يا 13 سالگي سيگار مي كشند كساني هستند كه در خانواده هاي آشفته زندگي مي كنند. آنها از كودكي ياد گرفته اند كه به محض بروز مشكلات به سيگار پناه ببرند همانطور كه پدر يا مادر به هنگام ناراحتي و يا عصبانيت به اولين چيزي كه فكر مي كنند روشن كردن سيگار است.

اما طاهره مهرور روانشناس نيز در اين باره مي گويد: براي جلوگيري از روي آوردن جوانان و نوجوانان به سيگار نمي توانيم با قوانيني كه هيچ ضمانت اجرايي ندارند به موفقيت برسيم.

وي مي افزايد: بيشتر دختران و پسراني كه در سنين پايين اقدام به سيگار كشيدن مي كنند، اين كار را در درجه اول يك تفريح مي دانند، اما اولين كسي كه به آنها سيگار كشيدن را آموخته دوستانشان نيستند بلكه والدين و كساني هستند كه حكم بزرگتر را براي آنها داشته اند.

مهرور خاطر نشان مي كند: بچه ها هميشه دوست دارند هر كاري را كه بزرگتر را انجام مي دهند تجربه كنند و اين حس از كودكي و از زماني كه هنوز 2 يا 3 ساله اند و سيگار را مي بينند در وجودشان باقي مي ماند. خيلي از اين ها در سنين 5 يا 6 سالگي اولين بار سيگار را تجربه مي كنند، خيلي ها در سنين 8 يا 9 سالگي و بعضي ديگر هم در سنين نوجواني و اين روند ادامه پيدا مي كند.

وي مي گويد: هر چه سن تجربه كردن آن ها بالا باشد احتمال ادامه اين راه بيشتر است. البته چگونگي رفتار والدين با اين دسته از بچه ها نيز در ادامه استعمال دخانيات توسط آنها موثر است.

اين روانشناس مي افزايد: برخوردهاي قهر آميز نه تنها مانع استعمال دخانيات توسط بچه ها نمي شود، بلكه آنها را تحريك مي كند كه روش هاي مخفيانه تري را براي انجام كار خود در نظر بگيرند و اين امر ممكن است به مسايل بدتر و مصرف مواد مخدر هم منتهي شود.

وي با رد اين مطلب كه هر كس سيگار مي كشد مطمئنا به مواد مخدر هم آلوده مي شود، مي گويد: ممكن است كه چنين اتفاقي در برخي مواقع رخ دهد اما تعميم دادن اين موضوع به همه افرادي كه سيگار مي كشند كار درستي نيست و نوعي تشويق نا به جا به حساب مي آيد.

مهرور تصريح مي كند: با اين حرف نوجواني كه به سيگار روي آورده ، ممكن است به اين نتيجه برسد حالا كه او سيگار مي كشد، پس استفاده از مواد مخدر هم هيچ فرقي با كشيدن سيگار ندارد، پس بهتر است اين مواد را هم امتحان كند، چنين نتيجه گيري هايي محصول ارتباط نابجايي است كه متاسفانه اكثر افراد در صحبت هايشان بين اين دو مورد عنوان مي كنند.

 لايحه كنترل دخانيات به كجا رسيد؟

  لايحه كنترل دخانيات با موافقت 50 نماينده ، براي تصويب نهايي در صحن علني مجلس مورد بحث و بررسي قرار گرفت. 

 مهمترين قسمت اين لايحه ممنوعيت فروش سيگار به افراد زير 18 سال است. چرا كه مصرف سيگار طي ده سال اخير در سنين 15 تا 24 سال 17درصد افزايش يافته است.

اين درحالي است كه  روزانه بيش از 4 ميليارد تومان در كشور براي خريد سيگار مصرف مي شود. يعني ساليانه مردم ايران يك هزار و 460 ميليارد تومان براي مصرف سيگار هزينه مي كنند و دولت براي درمان عوارض ناشي از مصرف سيگار سه برابر اين مبلغ را هزينه مي كند.

همچنين 54 ميليارد نخ سيگارساليانه در كشور مصرف مي شود كه تنها 20 ميليارد نخ آن توليد داخلي است و بقيه به صورت قاچاق وارد كشور مي شود. 

اما لايحه كنترل دخانيات بعد شور اول آن مسكوت مانده است. البته اين درحالي است كه تعدادي از نمايندگان مجلس مسكوت ماندن اين طرح را تاييد كرده و تعدادي آن را تكذيب مي كنند.

 عضو كميسيون بهداشت مجلس شوراي اسلامي با اظهار بي اطلاعي در رابطه با مسكوت ماندن مي گويد: من معتقدم اجراي چنين طرحي ممكن نيست.

بيژن شهبازخاني با اشاره به يكي از قسمت هاي مهم لايحه كنترل دخانيات كه منع فروش سيگار به افراد زير 18 سال است مي افزايد: ما چطور مي توانيم مانع فروش سيگار به افراد زير 18 سال شويم، براي اجراي چنين طرحي بايد افراد زيادي را استخدام كنيم تا مراقب باشند كه اين قانون نقض نشود و در صورت نقض بايد براي توبيخ كردن فرد خاطي اسناد و مدارك معتبر داشته باشيم.

وي تصريح مي كند: به جاي اين كارها بايد براي جلوگيري از روي آوردن افراد به مصرف دخانيات فرهنگ سازي كنيم. اين روش مطمئنا جواب خواهد داد.

شهبازخاني مي گويد: بايد قوانيني وضع شود كه ضمانت اجرايي داشته باشند و شان قانونگذار و حرمت قانون حفظ شود.

يكي ديگر از اعضاي كميسيون بهداشت و درمان در رابطه با لايحه كنترل دخانيات ضمن اشاره به اين موضوع كه طرح مسكوت نمانده است و قرار است تا پايان آذر ماه به  طور جدي در صحن علني مجلس بررسي شود خاطر نشان مي كند: ضمانت اجرايي اين قانون تبليغات فرهنگي است. ضمن اين كه با اجراي اين طرح بخشي از درآمد دولت كه از طريق توليد و توزيع مواد دخاني تامين مي شد از بين مي رود.

عوض حيدرپور شهرضايي مي گويد: بايد تمام اين مسايل در نظر گرفته شود و علاوه بر كارهاي فرهنگي بايد محدوديت هايي نيز براي افراد سيگاري و فروشندگان سيگار نيز در نظر گرفته شود.

وي تصريح مي كند: يكي از مسايل مهم اين است كه فروش سيگار بايد به مغازه هاي مشخص و مخصوصي محدود شود، ضمن اين كه قيمت آن هم بايد به حدي برسد كه هر كسي توان خريدن سيگار را نداشته باشد. به اين ترتيب كساني كه به طور تفنني اقدام به استفاده از سيگار مي كنند، مجبور به ترك مي شوند!

اما عابد فتاحي نظر ديگري دارد و مي گويد: اين طرح در شان قانون و مقررات كشوري نيست، ما بايد قوانيني را وضع كنيم كه قدرت و انضباط لازم را براي اجراي آن داشته باشيم.

اين عضو كميسيون بهداشت و درمان مجلس مي افزايد: استفاده از دخانيات در تمام كشورهاي دنيا آزاد است و ضررهاي دخانيات را هم همه مردم مي دانند، اما قانونمند كردن دخانيات خواسته تمام مردم است.

وي تصريح مي كند: بايد قوانيني را وضع كنيم كه ضمانت اجرايي داشته باشد و مردم به آن احترام بگذارند. مساله دخانيات مساله اي است كه اكثر خانواده هاي ايراني با آن مواجه اند، استفاده از سيگار يك عادت است كه ما نمي توانيم با وضع قانون و مقررات مانع اين عادت شويم.

فتاحي خاطر نشان مي كند: براي اين كه بتوانيم براي قانونمند كردن دخانيات موفق شويم نياز به فرهنگ سازي داريم و با وضع يك قانون نمي توانيم مردم را ملزم به ترك دخانيات كنيم.

وي معتقد است اين روش تنها باعث مي شود كه بازار دخانيات رونق پيدا كند، چرا كه فرد سيگاري با گران شدن سيگار آن را ترك نمي كند، او سيگار مي كشد و سودش به جيب افرادي مي رود كه سيگار را قاچاق مي كنند.

فتاحي مي گويد: با گران كردن سيگار نمي توانيم آمار استفاده از آن را پايين بياوريم، بلكه بايد اولا اجازه ندهيم سيگارهاي غير استاندارد وارد بازارشود، ثانيا سيگارهايي با نيكوتين كمتر توليد كرده و در اختيار مردم قرار دهيم، ضمن اين كه بايد مانع از گران شدن سيگار شويم.

اين عضو كميسيون بهداشت و درمان مجلس تنها راه كنترل دخانيات در كشور را نگاه منطقي به اين موضوع دانسته و مي گويد: بايد براي به ثمر نشستن اين قانون برنامه ريزي دقيقي داشته باشيم.

و اما سيگاري هاي محترم...

واضح و مبرهن است كه با گران شدن سيگار هم شما به كارتان ادامه خواهيد داد. شما حاضريد هر مبلغي را بپردازيد تا نيكوتين بدنتان پايين نيايد. شما برايتان مهم نيست كه بيش از خودتان به افرادي آسيب مي رسانيد كه در معرض دود سيگار شما قرار مي گيرند. اين حرف ها همه تكراري است، اين كه بگوييم بيش از 50 درصد ناراحتي هاي قلبي به دليل استفاده از سيگار است، يا اين كه سيگار عامل بسياري از بيماري و سرطانهاست و اين كه شما با مصرف سيگار ماهانه يا سالانه چقدر از سرمايه زندگي تان را دود مي كنيد و به هوا مي فرستيد.

اما اين را خوب مي دانيم كه هيچ يك از شما بزرگ ترهاي سيگاري (پدرها و مادرها) دوست نداريد دست فرزندتان سيگار ببينيد، اما توجه داشته باشيد كه او منتظر فرصت است تا يك بار سيگار كشيدن را تجربه كند، چون شما هر روز و هر ساعت بارها و بارها او را به اين تجربه مضر تشويق مي كنيد. پس براي حفظ سلامت و سعادت فرزندانتان لطفا سيگارهارا خاموش كنيد!