امکان تدریس تمام محتوای درسی وجود دارد، اما در کیفیت تضمینی نیست

محمدرضا نیک نژاد معلم باسابقه آموزش و پرورش در گفت و گو با خبرنگار مهر، در خصوص اینکه آیا با توجه به دستورات آموزش و پرورش در خصوص تکمیل تدریس کتاب‌های درسی تا پایان اردیبهشت ماه توسط معلمان در فضای مجازی و اینکه آیا این امر امکان پذیر است، بیان کرد: در حالت عادی وقتی به اواخر سال تحصیلی نزدیک می‌شویم و فصل امتحانات می‌رسد و دانش آموزان می‌پرسند چه زمانی کتاب درسی تمام می‌شود به آنها می گویم در یک جلسه هم می‌توانم یک فصل را تمام کنم اما تمام کردن داریم تا تمام کردن.

وی ادامه داد: این روزها که مدارس تعطیل است ما برخی از ما معلم‌ها معمولاً هر دو، سه روز به مدرسه می‌رویم تا فیلم یکی از دروس را ضبط کنیم و در شبکه مجازی برای بچه‌ها به اشتراک بگذاریم که البته در همه مدارس این اتفاق رخ نمی‌دهد. ولی در هر صورت بر فرض اینکه این اتفاق هم به شکل سراسری در همه مدارس رخ بدهد (که قطعاً چنین نیست) باید بگویم آموزش مجازی هرگز قابل مقایسه با آموزش حضوری نیست. من درس فیزیک را تدریس می‌کنم و سر کلاس هر بخشی را که درس می‌دهم با چهار مثال و دو آزمایش و روخوانی متن کتاب همراه است و در انتها پاسخ سوالات بچه‌ها را می‌دهم که نشان می‌دهد به چه درسی از آن درس آن روز رسیده‌اند اما دراین شرایط فیلمی که من از یک مبحث در روز گذشته ضبط کرده‌ام و در گروه دانش آموزان ارسال شد کلاً ۲۵ دقیقه طول کشید و با دو مثال و دو تمرین که در گروه اعلام کردم، جواب تمرین‌ها را برایم ارسال کنند، پرونده‌اش بسته شد.

این کارشناس مسائل آموزش و پرورش گفت: واقعیت این است که درس‌ها تمام می‌شود و همه کتاب‌های درسی را می‌توان به همین شیوه تمام کرد. اما اینکه چه میزان یادگیری اتفاق می‌افتد قابل بحث است.

نیک نژاد اظهار کرد: چند روز پیش به دانش آموزان گفتم امتحان می‌گیرم و سوالات را به صورت همزمان برای تک تک بچه‌ها در خصوصی ارسال می‌کنم. به محض اینکه اعلام کردم امتحان است چهار نفر در خصوصی به من پیام دادند که آیا سوال‌ها یکسان است و این نشان می‌دهد در تدارک این بودند که بتوانند با یکدیگر درباره جواب‌ها مشورت کنند. تکلیف آزمون‌های آنلاین هم همین خواهد شد. اگر مسئولان در هر سطحی هستند می‌خواهند رفع مسئولیت کنند و بگویند به بهترین شیوه با این آموزش‌های مجازی کار انجام شده است، بدانند که واقعیت در سطح مدارس چیز دیگری است، معلم‌ها می‌توانند دستوری تدریس را تمام کنند اما موضوع این است که چگونه می‌خواهیم سطح یادگیری بچه‌ها را بسنجیم؟ مشکل دیگری که ما معلمان این روزها داریم این است که هنوز نمی‌دانیم امتحانات قرار است چه زمانی و به چه صورت برگزار شود.

وی گفت: دوستانی که در ستاد تصمیم می‌گیرند از دور فضای آموزش مجازی را می‌بینند و با آنچه ما در حال تجربه آن هستیم درک متفاوتی است و تازه آنچه را من از تجربیاتم بیان می‌کنم به عنوان یک معلم در کلانشهر تهران است. به طور مثال پایه آموزش مجازی برداشتن تلفن‌های هوشمند و دسترسی به اینترنت با سرعت مطلوب است قطعاً خانواده‌های متوسط رو به بالای شهری هستند که این روزها می‌توانند هزینه‌های مادی و غیرمادی برای آموزش فرزندان شأن پرداخت کنند این والدین هستند که پیگیر آموزش فرزندان شأن در این روزهایی هستند که کرونا دغدغه اصلی مردم است.

این معلم در پاسخ به این پرسش که این روزها به گوش می‌رسد که خیلی از مدارس سوالات پایان ترم را به بچه‌ها داده‌اند، این چقدر امکان پذیر است، گفت: مدارس غیر دولتی علناً شهریه کامل را دریافت می‌کنند و مدارس دولتی نیز هزینه‌های جاری مدرسه را از جیب خانواده‌ها می‌گیرند چرا که دولت سرانه آنها را پرداخت نمی‌کند. مدیر مدارس متااسفانه به اجبار شبیه داروغه هایی برای جمع کردن پول شده‌اند در حالی که قرار نبود مدارس به این شکل اداره شوند. این رابطه غیر آموزشی که بین مدیر مدارس و کسانی که قرار است از مدارس خدمات بگیرند، ایجاد شده عملاً رابطه اولیا و مدرسه را به رابطه‌ای مشتری محور تبدیل کرده است. تأثیر چنین ارتباطی این می‌شود که سالهاست مدیرها برای گرفتن نمره پایان ترم دانش آموزان به معلمان فشار می‌آورند تا به این ترتیب دل خانواده‌ها را به دست بیاورند و یا آمارشان نشان بدهد که سطح مطلوبی از آموزش یادگیری اتفاق افتاده است. این دو بحث باعث شده که سالهاست نمراتی که در خیلی از مدارس داده می‌شود، نمره‌های واقعی نباشد.

نیک نژاد ادامه داد: در حال حاضر بچه‌های دبستان که به متوسطه اول می آیند عملاً باعث نالان شدن معلمان متوسطه هستند که سطح سواد خوبی ندارند و همانطور وقتی دانش آموزان از متوسطه اول به متوسطه دوم می‌روند. دلیل آن این است که نمره جای یادگیری نشسته است. من زمانی در مدرسه متوسطه اول تدریس می‌کردم که ابتدای سال رئیس دبیرستان قراردادی با معلم می‌بست که معدل کلاس حتماً باید ۱۹ و نیم و ۱۹ و ۴۵ شود. تصور کنید در کلاس من فقط یک دانش آموز ضعیف وجود می‌داشت، معدل کل کلاس را پایین می‌آورد. طبیعی است که بنا به این قرارداد من معلم به دانش آموز نمره بالا می‌دادم. بنابراین سالهاست نمرات دیگر ارزشی ندارند و امسال نیز سالی شبیه باقی سال‌ها می‌شود.

وی اظهار کرد: در حال حاضر معلمان تا جایی که امکانات به آنان اجازه می‌دهد برای تدریس زحمت می کشند اما اگر هدف آموزش و پرورش، آموزش است چرا باید اصرار کند که همه معلمان و دانش آموزان کشور آن هم در حالی که دو ماه از آموزش مجازی گذشته است، یک شبکه خاص را نصب کنند. شخصاً این اپلیکیشن را نصب نخواهم کرد و می دانم بسیاری از معلمان نیز این کار را نمی‌کنند. اما و اگرهای زیادی در مورد این شبکه وجود دارد. ایراداتی که در نصب دارد، بحث‌های امنیتی آن و اینکه سر کلاس به جز معلم و دانش آموز، معلم و معاون و اولیای دانش آموز و … حضور دارند.

این کارشناس مسائل آموزش و پرورش بیان کرد: سالهاست شعار می‌دهیم مدرسه محور باشیم و از تجربه جهانیان در این باره صحبت می‌کنیم که اتفاقاً تجربیات موفقی هم بوده‌اند و می‌گوئیم مدارس نهادهای مستقلی هستند که جزئیات تعلیم و تربیت به عهده آنان است. حال چگونه است که در استفاده از یک پیام رسان و بحث فناوری برای تدریس که امکان نظارت هم در آن وجود دارد، مدرسه محور عمل نمی‌کنیم و می‌خواهیم دستوری همه چیز انجام شود. به نظرم آموزش و پرورش باید کار را به مدارس بسپارد و در جزئیات دخالت نکند. چرا که در همین شرایط نارضایتی‌های زیادی از سوی معلمان وجود دارد که این دستوری عمل کردن بر نارضایتی‌ها می‌افزاید.

نیک نژاد در پایان درباره تکلیف امتحانات و اینکه اگر به صورت مجازی برگزار شود، نتیجه چه خواهد بود، گفت: یکی از سناریوهای مطرح شده درباره امتحانات پایان سال دانش آموزان امتحان آنلاین است که به نظرم اگر اتفاق بیفتد باعث بی آبرویی آموزش و پرورش می‌شود. اول اینکه چنین امکانی برای همه بچه‌ها و خانواده‌ها مهیا نیست و دیگر اینکه تجربه نشان داده است که امکان تقلب در آن بسیار زیاد است. چه اشکال دارد که امتحانات را برای ماه‌های مرداد و شهریور بگذاریم که عقب ماندگی‌ها هم جبران شود. ۴۰ درصد دانش آموزان در دبستان تحصیل می‌کنند که ارزیابی کیفی- توصیفی دارند. نگرانی عمده برای متوسطه اول و دوم است. در متوسطه اول و دوم بهترین کار موکول کردن آموزش‌ها تا پایان بحران کرونا است و اینکه آموزش‌ها را تا آن موقع به همین شکل دست و پا شکسته جلو ببریم و قبل از شروع سال تحصیلی، کلاس‌ها را دایر کنیم و هر معلم خودش می‌داند که کدام درس‌ها پایه همان درس در سطح بالاتر هستند و یا در کجاها نقص وجود دارد. در پایه دوازدهم که مشکل کنکور وجود دارد می‌توان امتحانات را به هر ترتیبی که آموزش و پرورش تشخیص می‌دهد برگزار کنند. برای پایه نهم که انتخاب رشته است می‌توان ملاک را نمرات ترم قبل دانست یا روش‌های دیگری به کار بست.