نهضت اسلامی جنگل ریشه در تاریخ و هویت غنی ملت ایران دارد

عضو هیئت مدیره بنیاد پژوهشی میرزا کوچک خان جنگلی روز یکشنبه به مناسبت 11 آذرماه سالروز شهادت میرزا کوچک خان جنگلی در گفتگو با خبرنگار مهر در رشت، افزود: نهضت جنگل دنباله جنبش سیاسی اجتماعی دوران مشروطه بود و سه طبقه اشراف وابسته به استعمار، متوسط شهری و طبقه محروم و کارگر که در دوران مشروطه بودند در نهضت جنگل نیز نقش داشتند.

علیرضا فروتن عنوان کرد: میرزا کوچک خان با شروع نهضت مشروطه وارد جریان نهضت جنگل شد و به تدریج با کمک به ستارخان و تماس با آزادیخواهان به سمت جنبش جنگل کشیده شد.

فروتن بیان داشت: میزرا با همکاری هیئت اتحاد اسلام که با هدف رهایی ایران و ایرانیان از فقر، استعمار و حفظ منافع آنان، عدالت خواهی و آزادی مردم تشکیل شده بود، یک کانون چریکی در مقابله با روس تشکیل داد.

وی ادامه داد: بدین ترتیب نهضت جنگل گسترش یافت و در نهایت با خیانت برخی دوستان و فشارهای چند جانبه دولت خارجی از پا در آمد.

نماینده ولی فقیه در گیلان نیز با اشاره به اینکه رهبر نهضت اسلامی جنگل یک روحانی و مرد دین بود، گفت: میرزا کوچک خان، انقلاب جنگل و همه مظاهر آن را از دریچه اندیشه های سیاسی که از اسلام آموخته بود، می نگریست.

آیت الله زین العابدین قربانی، افزود: سردار جنگل یک باره دست به قیام نزد بلکه همه راهها را آزمود و مردانه پا به صحنه کارزار نهاد.

وی با بیان اینکه سردار جنگل نماد عزت و بیداری اسلامی است، گفت: میرزا با اصول اسلامی به عنوان یک مکتب الهی و انقلابی و رهایی بخش آشنا و دقیقا به اسلام ایمان داشت.

قربانی بیان داشت: حساسیت این مرد نسبت به ظلم و نابرابری و آشنایی به اسلام به عنوان یک مکتب ضد ظلم و رهایی بخش موجب شد که به میدان مبارزه و پیکار و انقلاب کشیده شود.

یک پژوهشگر گیلانی هم در این خصوص یادآورشد: همزمان با اوج گیری نهضت مشروطه در تهران شماری از آزدایخواهان رشت کانونی به نام مجلس اتحاد تشکیل دادند و افرادی را به عنوان فدایی گرد آوردند.

عباس پارسا بیان داشت: میرزا کوچک خان که در آن دوران یک طلبه بود و افکار آزادیخواهانه داشت به مجلس اتحاد پیوست.

پارسا عنوان کرد: در سال 1294شمسی به جای مجلس اتحاد، هیئت اتحاد اسلام از یک گروه 17 نفری در رشت تشکیل شد که بیشتر افراد این گروه روحانی بودند و میرزا کوچک خان عضو موثر آن بود.

وی گفت: این هیئت با هدف خدمت به اسلام و ایران تشکیل شد و رهبری این هیئت را میرزا کوچک خان برعهده گرفت.

این پژوهشگر گیلانی عنوان کرد: پس از اشغال نواحی شمالی ایران از سوی ارتش روسیه تزاری هیئت اتحاد اسلام به مبارزه با ارتش تزاری پرداخت و یگ گروه مسلح به عنوان فدایی تشکیل شد که روستای کسما از ناحیه فومن را مرکز کار خود قرار داد و در آنجا سازمان اداری و نظامی به وجود آورد.

پارسا خاطر نشان کرد: هیئت اتحاد اسلام پس از چندی به کمیته اتحاد اسلام تبدیل شد و اعضای آن به 27 نفر افزایش یافت و رهبری کمیته را میرزا سردار جنگل بر عهده گرفت و تا پایان سال 1296 شمسی بخش وسیعی از گیلان، مازندران، طارم، آستارا، تالش و تنکابن زیر نفوذ کمیته اتحاد اسلام درآمد از این رو این کمیته ملقب به نهضت جنگل شد و اغلب آن را با نام "حزب جنگل" شناختند.

وی اظهار داشت: برای از بین بردن نهضت جنگل وثوق الدوله در بهمن 1298 شمسی پیام صلحی به وسیله سید محمد تدین به میرزا فرستاد و از او خواست تا نیروهای خود را در اختیار ارتش قراردهد ولی میرزا کوچک خان نپذیرفت.

پارسا گفت: تیمور تاش استاندار گیلان مامور سرکوب قیام جنگل شد و پس از درگیریهای فراوان عده ای از سران نهضت از جمله دکتر حشمت تسلیم نیروی های دولتی در رشت شدند.

این پژوهشگرتاریخ عنوان کرد: در این درگیریها شماری از افراد کشته و دکتر حشمت دستگیر شد و در دادگاه نظامی در چهارم اردیبهشت 1298محکوم به اعدام شد.

پارسا بیان داشت: در 28 اردیبهشت سال 1299 ارتش سرخ تحت عنوان ضد انقلابیون وارد بندر انزلی و غازیان شد، اسماعیل آقای جنگلی از طرف میرزا برای مذاکره با روسها راهی انزلی شد پس از توافق اولیه میرزا با روسها، اختلافات در نهضت جنگل بار دیگر اوج گرفت و اعضای حزب عدالت از جمله احسان الله خان و خالوقربان تصمیم به جدایی از نهضت جنگل گرفتند.

وی یادآورشد : پس از تسلیم خالو قربان و به نتیجه نرسیدن مذاکرات صلح با جنگلی ها نیروهای دولتی وارد رشت شدند و به تعقیب جنگلی ها پرداختند، برخی از نیروها متفرق، برخی تسلیم و برخی نیز کشته شدند.

وی ادامه داد: میرزا برای سازماندهی دوباره نهضت از طریق کوههای تالش راهی خلخال شد ولی سرما به او این اجازه نداد و سرانجام در 11 آذرماه سال 1300به شهادت رسید و پیکر پاکش در سلیمان داراب رشت به خاک سپرده شده است.

میرزا یونس معروف به میرزا کوچک فرزند میرزا بزرگ اهل رشت در سال 1259 شمسی در محله استاد سرای رشت دیده به جهان گشود.

وی سالهای نخست عمر را در مدرسه حاجی حسن واقع در صالح آباد رشت و مدرسه جامع شهر رشت به آموختن مقدمات علوم دینی سپری کرد.

میرزا کوچک پس از فراگیری تحصیلات مقدماتی به تهران رفت و به تحصیل صرف، نحوه، بیان ، منطق و اصول پرداخت.

وی با طی مراحلی از طلبگی و نیز تحصیلات عمومی بعدها به عنوان سردار یکی از کارآمدترین نهضت های انقلاب کشور فعالیت کرد و سرانجام در یازدهم آذرماه سال 1300 در سرمای یازدهمین روز آذرماه در برف جان سپرد.