این داستان تولد «گنجور» است

به گزارش خبرنگار مهر، امروزه کمتر کسی را می‌توان دید که دسترسی به اینترنت داشته باشد و اندکی اهل شعر و ادب هم باشد، و تاکنون از سایت «گنجور» استفاده نکرده باشد. گنجور، مجموعه‌ای از آثار ادب فارسی است که می‌توان گفت فراگیرترین سایت در این زمینه است و کاربران بسیاری دارد. اما این سایت چگونه متولد شد؟

کتاب «گنجور، قدرت بی‌نهایت کوچک‌ها: شناخت اجتماعی وب‌سایت گنجور» روایتی است از ماجرای بنیانگذاری گنجور و تولد و رشدش.

پشت جلد کتاب می‌خوانیم:

«گنجور فقط یک وب‌سایت ساده ادبی نیست. کاری که حمیدرضا محمدی بانی گمنام گنجور آغاز کرد، یک حماسه اجتماعی است. باز کردن مسیری برای گرد هم آمدن ما بی‌قدرت‌شدگان، ما بی‌صدا مانده‌ها، ما مردم. در گنجور در بستر ادبیات عزیز فارسی ما به هم پیوند خوردیم و به گذشته‌مان، به داشته‌هایمان. در گنجور ما دوباره به صورتی جمعی با هم به دردانه‌های ادب فارسی، حتی فراتر از مرزهای ملی فکر کردیم، گفتگو کردیم، و حتی گاه سنت را نقد کردیم. گنجور ما را دوباره، بی‌صدا، قدم قدم، دور هم جمع کرد. حالا وقت آن بود که گنجور را نه به‌عنوان یک سایت ادبی، که به‌عنوان یک نهاد فرهنگی مستقل بشناسیم؛ داستانش را بدانیم. داستان هیجان‌انگیز نهاد دیگری که نشان داد ما بی‌نهایت کوچک‌ها، وقتی که به هم پیوند می‌خوریم، چقدر قوی می‌شویم. این داستان گنجور است، قدرت بی‌نهایت کوچک‌ها.»

این کتاب یک مطالعه اجتماعی و فرهنگی است و به تحلیل پدیده‌ وبسایت گنجور(https://ganjoor.net) می‌پردازد. گنجور یک پروژه‌ غیرانتفاعی و مشهور در حوزه‌ ادبیات فارسی و شعر کلاسیک است که با مشارکت جمعی کاربران توسعه یافته است. کتاب به بررسی این موضوع می‌پردازد که چگونه یک پروژه‌ داوطلبانه و به ظاهر کوچک (با شروع از یک وبلاگ شخصی) می‌تواند به یک منبع بزرگ و تأثیرگذار فرهنگی تبدیل شود.

در کتاب به تحلیل قدرت مشارکت جمعی پرداخته و بر مفهوم «قدرت بی‌نهایت کوچک‌ها» تأکید می‌شود؛ یعنی چگونه مشارکت‌های خُرد و داوطلبانه افراد می‌تواند در کنار هم یک اثر بزرگ فرهنگی ایجاد کند. همچنین با بررسی و شناخت جامعه‌شناختی گنجور، به بررسی انگیزه‌های مشارکت‌کنندگان، ساختار غیرمتمرکز پروژه، و نقش آن در حفظ و گسترش میراث شعر فارسی می‌پردازد؛ و در عین حال تاریخچه و توسعه گنجور، روند تبدیل گنجور از یک وبلاگ شخصی به یک پایگاه داده عظیم شعر فارسی با قابلیت‌های پیشرفته جستجو و تحلیل را بیان می‌کند؛ و آن را یک مطالعه موردی برای فضای مجازی ایران در نظر می‌گیرد؛ کتاب، گنجور را به عنوان یک مدل موفق همکاری مجازی در ایران تحلیل می‌کند که بدون پشتوانه مالی بزرگ، بر اساس عشق به ادبیات شکل گرفته است.

ناشر (انتشارات آرما) در اصفهان فعال است و معمولاً کتاب‌هایی در حوزه‌های اجتماعی، فرهنگی و علوم انسانی منتشر می‌کند. این کتاب نیز در راستای علاقه این ناشر به پروژه‌های فرهنگی نوآورانه قرار دارد.

این کتاب احتمالاً برای علاقه‌مندان به جامعه‌شناسی اینترنت، مطالعات فرهنگی دیجیتال و ادبیات فارسی جذاب است؛ و به‌عنوان یک مطالعه موردی (Case Study) منحصربه‌فرد از یک پروژه فرهنگی موفق در فضای وب فارسی محسوب می‌شود. همچنین می‌تواند برای پژوهشگران حوزه سایت‌های مشارکتی، جامعه‌شناسی دانش و فرهنگ دیجیتال در ایران مفید باشد.

نویسنده کتاب، مهدی سلیمانیه است و ناشر آن انتشارات آرما؛ این کتاب 193 صفحه‌ای که بخشی از مطالعات جامعه‌شناختی نهادهای فرهنگی مردمی در ایران پسا انقلابی است، در سال 1402 منتشر شده است. اگر به موضوع مشارکت جمعی در فضای دیجیتال یا تحلیل پروژه‌های فرهنگی آنلاین علاقه دارید، این کتاب می‌تواند اثر جالبی برای شما باشد.