خبرگزاری مهر، گروه استانها- *مرضیه جوانمردی فر: امام صادق(ع) ششمین پیشوای شیعیان جهان، یکی از چهرههای برجسته تاریخ اسلام است که نقش ایشان در توسعه مذهب شیعه را میتوان بیرقیب توصیف کرد.
دوران امامت وی با یک دوره طلایی از نظر فرصتهای علمی و فرهنگی همراه شد؛ زمانی که به دلیل ضعف دستگاه خلافت امکان گسترش آزادانهتر دانش، تدریس و تربیت شاگردان فراهم بود. همین فضا باعث شد امام صادق(ع) گستردهترین مدرسه علمی جهان اسلام در زمان خود را ایجاد کنند.
امام صادق(ع) پایهگذار بخش عمدهای از فقه و اندیشه شیعی است و بسیاری از اصول، قواعد و مبانی که امروز هویت فقه شیعه را میسازد، نخستینبار در قالب یک نظام منسجم توسط ایشان بیان شد.
اهمیت این بخش، فقط در حوزه فقه خلاصه نمیشود؛ بلکه ریشههای اخلاقی و تربیتی آن، مستقیم وارد زندگی روزمره مردم شده است.
از دل همین مکتب بود که محورهایی مانند رفتار با والدین، حقوق همسر، مسئولیتهای والدین نسبت به فرزندان، اهمیت تربیت اخلاقی و مفهوم خانوادهمحوری، یک ساختار روشن و قابلعمل پیدا کرد.
در واقع، امام صادق(ع) فقط احکام را بیان نکردند؛ بلکه فلسفه و روح حاکم بر آنها را نیز توضیح دادند و همین مهم، تأثیر این احکام را عمیقتر کرد.
تأکید بر اخلاق و نقش آن در بنیان خانواده
یکی از شاخصترین ویژگیهای مدرسه امام صادق(ع)، توجه ویژه به اخلاق بود. از نظر ایشان، اخلاق مقدم بر قانون و خانواده مهمترین میدان تمرین اخلاق است.
همانگونه که در روایتهای متعدد به موضوعاتی مانند احترام و عطوفت به همسر، اهمیت خوشرفتاری در خانه، پرهیز از تندی، تحقیر و بدزبانی، مسئولیتپذیری اقتصادی و عاطفی مرد، جایگاه ویژه مادر، تربیت حکیمانه و آرام فرزند و حفظ آبرو و انسجام خانواده پرداختهاند.
این مبانی سبب شد که مکتب جعفری به یک الگوی مشخص از «خانواده اخلاقمحور» تبدیل شود؛ الگویی که در طول قرنها ماندگار شد.
نقش تربیتی امام صادق(ع) در گسترش فرهنگ گفتگو در خانواده
یکی از ویژگیهای منحصربهفرد امام صادق(ع)، روش مبتنی بر گفتوگو بود. ایشان حتی با مخالفان فکری خود با استدلال، آرامش و سعه صدر صحبت میکرد. این الگو دقیقاً به روابط خانوادگی نیز منتقل شد.
در سنت شیعه که ریشه در همین مکتب دارد، توصیههای بسیاری درباره شنیدن سخن دیگران، آرام توضیح دادن، پذیرش تفاوتها و حل اختلاف بدون پرخاش وجود دارد.
خانوادهها بهواسطه همین سنت، بیشتر به ارتباط صمیمی، احترام متقابل و گفتوگوی سازنده تشویق شدهاند.
تأثیر مکتب شعیه جعفری بر سبک زندگی خانوادگی
با گذشت بیش از دوازده قرن، آموزههای امام صادق(ع) هنوز در سبک زندگی خانوادههای شیعه زنده است. برای نمونه مفهوم خانواده بهعنوان هسته پایدار اجتماع که امام بارها بر آن تأکید کردند.
همچنین اهمیت علمآموزی که باعث شد خانوادههای شیعه همواره تشویقکننده تحصیل و پیشرفت باشند. عدالت در روابط خانوادگی موضوع دیگری بود که امام آن را معیار سنجش ایمان معرفی کرد و نیز آمیختگی دین با اخلاق و محبت که باعث شکلگیری روابط نرم، عاطفی و مسئولانه در خانهها شده است.
اما به راستی چرا نقش امام صادق(ع) در خانوادههای امروز هنوز پررنگ است؟ در پاسخ به این سوال مهم باید گفت که میراث ایشان فقط یک مجموعه حکم فقهی نبود، بلکه یک نظام تربیتی کامل بود.
نظامی که شخصیت میسازد، رابطه را اصلاح میکند، به احترام و مهربانی اصالت میدهد و خانواده را مهمترین کارخانه انسانسازی معرفی میکند.
در جهانی که خانوادهها به دلیل فشارهای روانی و اقتصادی با چالشهای متعدد روبهرو هستند، بازگشت به آموزههای عقلانی، اخلاقی و انسانی امام صادق(ع) میتواند کمک کند تا روابط گرمتر، سالمتر و پایدارتر شوند.
*فعال رسانه ای استان فارس
نظر شما