به گزارش خبرگزاری مهر، آیت‌الله احمد مبلغی در مراسم آغاز سال تحصیلی دانشگاه ادیان و مذاهب قم، با اشاره به روایتی منسوب به امام صادق(ع) درباره جایگاه علمی قم، تأکید کرد: تبدیل این شهر به کانون جهانی علم، نیازمند شکل‌گیری منظومه‌ای منسجم از دانش‌هاست؛ منظومه‌ای که علاوه بر تولید علم، شناخت جهان و توان تعامل و ارتباط با جوامع مختلف را نیز در بر بگیرد.
عضو مجلس خبرگان رهبری با بیان اینکه ظرفیت علمی قم هنوز به‌طور کامل به فعلیت نرسیده است، اظهار کرد: بین‌المللی‌شدن علم و تبدیل یک شهر به مرکز جهانی دانش، بدون تمرکز آگاهانه و نظام‌مند بر دانش‌های متناسب با این مأموریت امکان‌پذیر نیست. به گفته وی، انتقال و گسترش علم نیز مانند تولید آن، فرایندی علمی است و به دانش‌های ارتباطی و بین‌المللی نیاز دارد.
وی نیازهای دانشی قم را در پنج مقوله «دانش‌های درباره»، «دانش‌های برای»، «دانش‌های زیرساز»، «دانش‌های برآمده» و «دانش‌های حکمرانی» دسته‌بندی کرد و گفت: این پنج مقوله، اضلاع یک منظومه به‌هم‌پیوسته‌اند و تحقق مأموریت علمی قم به توجه هم‌زمان به همه آن‌ها نیاز دارد.
ضرورت شناخت جهان اسلام و نهادهای بین‌المللی
مبلغی نخستین مقوله را دانش‌های «درباره» دانست و توضیح داد: این دانش‌ها امکان شناخت جهان پیرامون، ساختارها، نهادها، جریان‌های فکری و فرهنگی و مخاطبان علمی و اجتماعی را فراهم می‌کنند. شناخت سازمان همکاری اسلامی، مجامع فقهی، مؤسسات علمی جهان اسلام، ادیان و مذاهب، تاریخ و فرهنگ کشورها و همچنین مطالعات امنیت، همگرایی اسلامی و دیپلماسی از جمله موضوعات ضروری در این بخش است.
وی تأکید کرد: حوزه علمیه برای اثرگذاری در جهان اسلام باید مجامع فقهی و ظرفیت‌های مشترک فقه اسلامی را بشناسد و زمینه گفت‌وگو و همکاری با دیگر مراکز علمی را فراهم کند. همچنین دیپلماسی اسلامی، دیپلماسی وحدت و شیوه تعامل با ملت‌ها و نهادهای بین‌المللی نباید مسئله‌ای حاشیه‌ای تلقی شود.
بین‌المللی‌شدن قم به دانش ارتباط و تعامل با جهان نیاز دارد
نماینده جمهوری اسلامی ایران در مجمع جهانی فقه اسلامی، دانش‌های «برای» را دومین مقوله معرفی کرد و گفت: شناخت جهان به‌تنهایی کافی نیست و باید بدانیم چگونه با جوامع مختلف ارتباط برقرار کنیم و پیام علمی خود را به آن‌ها انتقال دهیم.
وی زبان‌های زنده جهان، زبان مفاهمه، ارتباطات میان‌فرهنگی، دیپلماسی عمومی و شهری، مدیریت مهمانان بین‌المللی، معرفی ظرفیت‌های علمی و فرهنگی قم و آشنایی با پروتکل‌های بین‌المللی را از نیازهای این بخش برشمرد و افزود: ارتباط بین‌المللی تنها با ترجمه واژه‌ها محقق نمی‌شود، بلکه به درک افق‌های ذهنی، زمینه‌های فرهنگی و شیوه دریافت مفاهیم نیز نیاز دارد.
قم باید به پشتوانه معرفتی متناسب با مأموریت جهانی مجهز شود
مبلغی در تشریح سومین مقوله، یعنی دانش‌های «زیرساز»، تاریخ و تمدن‌شناسی، جغرافیای سیاسی و فرهنگی، انسان‌شناسی، جامعه‌شناسی دین، مطالعات ادیان و مذاهب، فلسفه، اخلاق میان‌فرهنگی، ایران‌شناسی، اسلام‌شناسی، شیعه‌شناسی و مطالعات اهل سنت را از جمله دانش‌های ضروری دانست.
وی با تأکید بر اینکه حضور مؤثر در عرصه بین‌المللی بدون پشتوانه علمی امکان‌پذیر نیست، اظهار کرد: قم باید علاوه بر شناخت خود، بداند در نگاه دیگران چگونه دیده می‌شود، چه ظرفیت‌ها و تصویری از آن در جهان وجود دارد و دیگر جوامع چه انتظارات و پرسش‌هایی از این شهر دارند.
قم نباید صرفاً مصرف‌کننده یا ناقل دانش دیگر مراکز علمی باشد
عضو مجلس خبرگان رهبری، دانش‌های «برآمده» را چهارمین مقوله دانست و تصریح کرد: این دانش‌ها باید در قم تولید، تقویت و توسعه یابند و از این کانون علمی به دیگر سرزمین‌ها راه پیدا کنند.
وی کلام، فلسفه و عرفان اسلامی، مطالعات معنویت، تفسیر و علوم قرآنی، فقه معاصر و مسائل مستحدثه، اصول فقه، فلسفه اجتماعی اسلام، اندیشه سیاسی و تمدنی اسلام و مطالعات اجتماعی و فرهنگی مبتنی بر منابع اسلامی را از جمله این دانش‌ها برشمرد.
مبلغی با تأکید بر ضرورت توسعه فقه معاصر و پاسخ‌گویی به مسائل جهان امروز گفت: قم نباید صرفاً مصرف‌کننده یا ناقل دانش‌های تولیدشده در دیگر مراکز علمی باشد، بلکه باید به کانون تولید، صورت‌بندی، تکمیل و عرضه دانش تبدیل شود.
حکمرانی دانش، حلقه اتصال ظرفیت‌های علمی قم است
وی پنجمین مقوله را دانش‌های «حکمرانی» معرفی کرد و گفت: این حوزه وظیفه سازمان‌دهی و پیوند دادن ظرفیت‌های علمی را بر عهده دارد. مدیریت دانش، مدیریت سازمانی و علمی، آینده‌پژوهی، علم‌سنجی، دیپلماسی علم، سیاست‌گذاری علمی، اقتصاد دانش، شبکه‌سازی و شیوه‌های انتشار و انتقال علم از مؤلفه‌های این بخش هستند.
مبلغی افزود: ممکن است ظرفیت‌های علمی و پژوهشی فراوانی در اختیار داشته باشیم، اما بدون دانش حکمرانی این ظرفیت‌ها پراکنده و کم‌ارتباط باقی می‌مانند. باید دانش‌های موجود، صاحبان آن‌ها و نیازهای علمی شناسایی شوند و با تقسیم کار و ایجاد شبکه‌های پایدار میان حوزه‌ها، دانشگاه‌ها و مؤسسات پژوهشی، از موازی‌کاری جلوگیری شود.
وی همچنین آینده‌پژوهی و شناخت نسل‌های بعد را ضروری دانست و تأکید کرد: حوزه نباید تنها به مسائل امروز و دیروز محدود بماند، بلکه باید آینده‌های محتمل را بشناسد و برای آن‌ها برنامه‌ریزی کند.
تحقق مأموریت علمی قم به شکل‌گیری یک تمدن دانشی نیاز دارد
عضو مجلس خبرگان رهبری در جمع‌بندی سخنان خود اظهار کرد: اگر قرار است قم به کانونی تبدیل شود که علم از آن به شرق و غرب جهان گسترش می‌یابد، باید در هر پنج مقوله سرمایه‌گذاری کند؛ جهان را بشناسد، دانش تعامل با جهان را به دست آورد، زیرساخت‌های معرفتی خود را توسعه دهد، دانش‌های اثرگذار تولید کند و این ظرفیت‌ها را با حکمرانی دانش به یکدیگر پیوند بزند.
وی تصریح کرد: تحقق این افق تاریخی تنها با گسترش مراکز آموزشی یا افزایش فعالیت‌های علمی حاصل نمی‌شود، بلکه به شکل‌گیری یک تمدن دانشی نیاز دارد که در آن شناخت، تولید، ارتباط، انتقال و حکمرانی علم اجزای یک حرکت واحد باشند.
مبلغی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به مدیریت کشور، از رهبر سوم انقلاب به‌عنوان منادی وحدت یاد کرد و گفت: رصد شرایط دشمن، توجه به مسائل منطقه، تأکید بر اخوت اسلامی و تقویت روابط دوجانبه با کشورهای همسایه از موضوعات مهمی است که مورد توجه ایشان قرار دارد. وی مدیریت کشور در شرایط دشوار کنونی را جامع‌الاطراف و هوشیارانه توصیف کرد.
نظر شما