لبخند تلخ پسته به عدم مدیریت و بی توجهی مسئولان

به گزارش خبرنگار مهر در کرمان، در سالهای اخیر شعار لزوم گرایش صادرات کشور به سمت محصولات غیر نفتی و ذخیره سازی نفت به عنوان یکی از مهمترین ذخایر اقتصادی در محافل اقتصادی کشور مطرح شده است که به دلیل نفتی شدن مهار ناپذیر اقتصاد کشور عملا برنامه ریزی های بلندمدت مسئولان اقتصادی کشور نیز بوی نفت به خود گرفته و کمتر به توانمندی های بخشهای اقتصاد غیر نفتی که در بخش کشاورزی فناناپذیر نیز است، توجه می شود.

یکی از مهمترین کالاهای غیر نفتی کشور محصول پسته است، ایران با یک میلیارد و 500 میلیون دلار ارز آوری پسته بزرگترین تولید کننده محصول پسته دنیا محسوب می شود و این درحالیست که این میزان ارز آوری در سالهایی رخ داده است که این محصول به دلایل مختلف دچار خسارت و زیان شده اما در صورت وجود برنامه ریزی صحیح در کاشت، برداشت و صادرات و همچنین حمایت علمی و عملی، این محصول می تواند در درازمدت جایگزین ارزشمند و فناناپذیری برای اقتصاد نفت زده کشور محسوب شود.

نکته قابل تامل در خصوص محصول پسته ایران کیفیت برتر این محصول به دلیل شرایط آب و هوایی خاص کشور بخصوص در استان کرمان به عنوان تولید کننده 70 درصد از محصول پسته ایران است، سود خالص این محصول تا بدانجا قابل اهمیت است که کشورهای آمریکا، چین و چندین کشور دیگر در سالهای اخیر برنامه ریزی های خاصی برای تولید محصول پسته در این مناطق انجام داده اند و بسیاری از این سرمایه گذاری ها به دلیل کاهش هزینه تولید توسط سرمایه داران داخلی کشور صورت گرفته است اما با وجود صرف هزینه های هنگفت کیفیت پسته تولیدی در این کشورها نتوانسته است نیازهای بازار جهانی را تامین کنند و عملا پسته تولیدی سایر کشورها توان رقابت با محصول تولیدی ایران را ندارد.

آفلاتوکسین از حربه سیاسی تا واقعیت

نکته دیگر در این زمینه مطرح شدن درجه بالای "آفلاتوکسین" در پسته تولیدی ایران توسط برخی کشورهای اروپایی است که به نظر می رسد بیشتر به جهت ضربه زدن به این کالای پر ارزش مطرح شده است و نشات گرفته از درک این کشورها از تاثیر مثبتی است که این کالا می تواند روی اقتصاد غیر نفتی ایران بگذارد، هرچند که درصد زیادی از این مشکل به دلیل عدم رعایت نکات بهداشتی و استانداردهای جهانی توسط کشاورزان داخلی است اما جنبه سیاسی این مسئله را نیز نمی توان نادیده گرفت.

به همین دلیل در سالهای گذشته مشکلات و موانع فراوانی در مسیر صادرات پسته ایران از سوی خریداران آمریکایی و اروپایی به وجود آمده است.

با وجود تمام مزیتهای پسته در ایران و لزوم گسترش کشت این محصول و افزایش صنایع جنبی پسته در سالهای اخیر عملا شاهد کاهش تولید محصول در استان کرمان هستیم، استانی که از مجموع درآمد ارزی سال جاری پسته کشور یک میلیارد و 200 میلیون دلار را به خود اختصاص داده است در سال جاری به خصوص در شهرستانهای پسته خیز شاهد کاهش تولید است به طوریکه در شهرستان رفسنجان به عنوان قطب تولید پسته کشور 65 درصد کاهش تولید در شهرستان انار 30 درصد کاهش تولید و در شهرستان راور 60 درصد کاهش تولید داشته ایم.

افزایش میزان منیزیم و تلخی آب کیفیت محصول پسته را تهدید می کند

یکی از چالشهای اساسی در تولید پسته در شهرستان رفسنجان به عنوان قطب پسته دنیا بحران کم آبی است که در سالهای اخیر موجب برداشت منفی از منابع آبی این دشت پسته خیز کشور شده است.

برداشت غیر اصولی در این دشت آنقدر شدت گرفته است که موجب تلخی آب این دشت شده و در نهایت روی کیفیت محصول پسته در دراز مدت تاثیر منفی برجای خواهد گذاشت.

در کنار خشکسالی و کاهش منابع آبی بحث وجود واحدهای صنعتی آلاینده نیز به خصوص در منطقه معادن مس سرچشمه بر کیفیت آب دشت رفسنجان تاثیرمنفی برجای گذاشته است.

این درحالیست که دشت رفسنجان از لحاظ کاشت پسته دارای سابقه تاریخی از دوران صفویه است و تولید این محصول به واقع به عنوان یک فرهنگ و سنت در بین مردم رفسنجان تبدیل شده است و بیش از 90 درصد مردم شاغل این شهرستان مستقیم و غیرمستقیم در این صنعت درحال فعالیت هستند اما کاشت و توسعه باغات پسته در رفسنجان نیز همچون گذشته سنتی مانده است و خلا وجود یک مدیریت واحد و تاثیرگذار در زمینه کاشت، برداشت، بسته بندی، صنایع جنبی و صادرات پسته به شدت در این شهرستان و سایر مناطق استان و حتی کشور به خوبی ملموس است.

در این میان شرایط اقلیمی همچون سرمازدگی در سال گذشته و گرمازدگی در سال جاری نیز خسارات سنگینی بجای گذاشت بطوریکه تنها در شهرستان رفسنجان شاهد 40 درصد کاهش محصول طی سال 87 بوده ایم که این مسئله در سال جدید در قالب خشکیدگی محصول و گرما زدگی شدید بروز کرده و نسبت به سال قبل خسارت بیشتری بجا گذاشته است.

در کنار خسارات سنگین به صنعت پسته کرمان افزایش هزینه تولید نهایی محصول پسته و در مقابل کاهش قیمت با توجه به سالهای قبل و بحث تورم و عدم توجیه اقتصادی از دیگر مشکلات تولید کنندگان این محصول است.

طولانی بودن دور برگشت سرمایه صادرکنندگان محصول پسته، کاهش نقدینگی جهت خرید نقدی این محصول و افزایش غیرعادی تعرفه های بیمه محصول پسته و در مقابل ثابت ماندن میزان پرداخت غرامتها از دیگر مشکلات پسته کاران و همچنین صادرکنندگان این محصول به شمار می رود.

با وجود تمام موانع یاد شده، چالش مهم در مقابل صنعت تولید پسته در رفسنجان بدون شک افت کیفیت و کمیت آب رفسنجان است و در این میان خشکسالی و برداشت بی رویه آبهای زیرزمینی نیز این مشکل را تشدید کرده است.

آبیاری سنتی کاهش بی سابقه ذخایر آبی را تشدید کرده است

با توجه به نقش انکار ناپذیر پسته در اقتصاد کشور، حل مشکل تامین آب باغات پسته از سوی مسئولان باید با جدیت بیشتری دنبال شود، هر چند که به نظر می رسد برای حل قطعی این خلا اراده جدی وجود ندارد.

این درحالیست که طبق نظر کارشناسان بخش کشاورزی در کرمان به دلیل هدر رفت آب در کشاورزی سنتی طی سالهای گذشته و خشکسالی پیاپی حتی با افزایش میزان بارندگی منابع آبی کشاورزی کرمان در کوتاه مدت احیا نخواهند شد.

آبیاری سنتی بخش زیادی از منابع آبی کرمان را هدر داده است بطوریکه 90 درصد از منابع آبی کرمان در این بخش مصرف می شود که 70 درصد از این منابع به دلیل آبیاری سنتی هدر می رود و در صورت ادامه این روند در آینده این استان با مشکل مواجه خواهد شد.

با وجود افزایش میزان بارندگی در کرمان، بارندگی در این استان هرچقدر هم بالا باشد تنها قادر است نیازهای آبیاری مقطعی را رفع کند و روی آب چاه ها تاثیر چندانی نمی گذارد و خشکسالی سالهای گذشته را جبران نخواهد کرد.

با فرض اینکه متوسط بارندگی ما در سال به بالاترین میزان خود یعنی 140 میلیمتر نیز برسد، با توجه به اینکه کشاورزان در شرایط بحرانی خشکسالی از آبیاری غرق آبی استفاده می کنند مقدار زیادی آب در این روش آبیاری هدر می رود که این میزان بارندگی قادر به جبران کمبود آب نیست.

استفاده از روشهای علمی در بخش کشاورزی لازم است

یکی دیگر از چالش هایی که بخش کشاورزی را تهدید می کند و این مشکل در بخش پسته کاری نیز وجود دارد عدم استفاده از علم روز کشاورزی در صنعت کشاورزی کشور است.

کشاورزان پسته کار باید در دریافت یافته های علمی و پیاده کردن آنها در فرایند تولید محصول پسته جدی تر عمل کنند که در این میان نقش مراکز تحقیقاتی بسیار تاثیرگذار است.

روشهای علمی وقتی در زمینه تولید پسته بیشتر اهمیت پیدا می کند که بدانیم طی دو سال گذشته بیشتر خسارات پسته استان کرمان به دلیل سرمازدگی و همچنین گرمازدگی و غافلگیری کشاورزان رخ داده است و این درحالیست که امکانات مورد نیاز و همچنین اطلاعات لازم در دسترس کشاورزان قرار نداشته است.

در این میان بحث آفلاتوکسین نیز به دلیل ناآگاهی کشاورزان و عدم رعایت نکات بهداشتی حساس شده است و با توجه به این دلایل روش تولید و فرآوری پسته در کشور باید ارتقا یابد که در آینده محصول قابل اطمینان تری تولید کنیم.

عدم توجه به استانداردهای بهداشتی در برداشت پسته نیز از دلایل عمده افزایش میزان" آفلاتوکسین" پسته است که عملا به برخی از بازارهای خارجی ایران لطمه زده است که در این خصوص نیز کشاورزان نیاز به آموزش و حمایت مستمر دارند.

نکته قابل توجه در بحث رعایت بهداشت پسته کاهش ریسک پذیری صادر کنندگان و افزایش قیمت پسته تولید ایران در بازارهای جهانی است.

عمق آب دهی چاه های دشت رفسنجان از 40 به 400 متر افزایش یافته است

فرماندار رفسنجان در خصوص وضعیت منابع آبی این شهرستان با اشاره به وابستگی اقتصاد منطقه به این محصول به خبرنگار مهر گفت: به دلیل خشکسالی و همچنین کاهش منابع آب عمق چاه های آب دشت رفسنجان از 40 متر به 400 متر افزایش یافته است.

سیف الله امینی زاده عنوان کرد: با کاهش سطح منابع آبهای زیرزمینی شاهد تلخی آب هستیم که این آب عملا موجب کاهش کیفیت محصول می شود.

وی با اشاره به نقش صنعت پسته در اقتصاد مردم رفسنجان خواستار حل مشکل آب دشت رفسنجان از طریق انتقال آب حوزه به حوزه شد.

عضو انجمن پسته ایران نیز با بحرانی خواندن وضعیت منابع آب در مناطق پسته خیز کشور افزود: کاهش بارندگی در کنار خشکسالی های پیاپی موجب خشکیدگی بسیاری از باغات پسته شده است و بطور متوسط هشت هزار هکتار باغ پسته در سراسر کشور خشک می شود.

علی نظری در گفتگو با خبرنگار مهر در کرمان اظهار داشت: مسئله کمبود آب باغات پسته در کشور تا به حد بحران واقعی نرسد، توسط مسئولان جدی گرفته نمی شود.

وی با اشاره به اشتغال یک نفر به ازاء هر هکتار باغ پسته گفت: سالانه با خشکیدگی باغ های پسته هشت هزار نفر نیز بیکار می شوند.

رئیس کمیسیون آب انجمن پسته ایران با هشدار نسبت به مشکل آب بخصوص در استان کرمان و دشت رفسنجان خاطرنشان کرد: به طور متوسط ثمر دهی هر هکتار باغ پسته به 12 سال گذشت زمان نیاز دارد و خشکسالی باغات پسته سالانه 160 میلیارد تومان خسارت برجای می گذارد.

وی با اشاره به اینکه بحث انتقال آب از سرچشمه رودخانه زاینده رود سالها در دستور کار قرار دارد اما همچنان به حل این مشکل و اجرای این طرح توجه جدی نشده است، گفت: انتقال آب حوزه به حوزه آب تنها راه حل رفع مشکل آب دشت رفسنجان است.

سطح زیر کشت پسته باید در دشت رفسنجان کاهش یابد

رئیس موسسه تحقیقات پسته کشور نیز در پاسخ به پرسش خبرنگار مهر در خصوص راه حل کاهش منابع آبی مناطق پسته خیز استان کرمان گفت: با توجه به محدودیت منابع آب تنها راه حل رفع این مشکل استفاده از سیستم های مکانیزه و همچنین کاهش سطح زیر کشت پسته و جلوگیری از افزایش پسته کاری در این مناطق است.

محمد عبدالهی خاطرنشان کرد: افزایش کاشت پسته و در نتیجه برداشت بی رویه آب، موجب تلخی آب و کاهش کیفیت محصول شده است که در بازارهای جهانی بسیار تاثیرگذار است.

وی افزود: نسبت باغهای پسته و منابع آبی در دسترس متناسب نیست و برای گسترش صنعت پسته در کشور بخصوص در استان کرمان در ابتدا باید مشکل منابع آبی را حل کرد.

عبدالهی با اشاره به حجم بالای خسارت به منابع آبی رفسنجان گفت: در صورتی که تمام باغهای پسته نیز از آبیاری مکانیزه استفاده کنند، همچنان با مشکل روبرو خواهیم بود و همچنین به دلیلی بالا رفتن سطح منیزیم آب برخی از منابع آبی قابل استفاده نیست.

رئیس موسسه تحقیقات پسته کشور با اشاره به بحران شدید کم آبی در دشت رفسنجان گفت: کاهش میزان آب موجود در دشت رفسنجان و روند نزولی کیفیت آب به دلیل برداشت بی رویه از منابع آبی، کاشت پسته در رفسنجان را با مشکل مواجه کرده است.

وی بر ساماندهی عرضه و تقاضای آب تاکید کرد و خواستار انجام کارهای تحقیقاتی و علمی در خصوص مدیریت مصرف آب موجود شد.

عبدالهی افزود: با وجود وضع بحرانی در تامین آب بسیاری از کشاورزان همچنان از آبیاری سنتی استفاده می کنند.

وی خواستار گرایش کشاورزان به مناطقی شد که از لحاظ تامین آب با مشکل کمتری مواجه هستند.

صادرات پسته سبز به عنوان بازار ثانویه پسته نیاز به حمایت دارد

رئیس انجمن پسته کرمان با اشاره به صادرات دو هزار و 500 تن پسته سبز و نارس در سال جاری به بازارهای جهانی به خبرنگار مهر در کرمان گفت: پسته سبز با توجه به وجود بازارهای خارجی می تواند به بازار پسته ایران تبدیل شود.

محسن جلال پور افزود: این صنعت نیاز به حمایت مسئولان کشور دارد و می تواند بازار پسته ایران را تقویت کند.

وی اضافه کرد: در سال جاری با وجود خسارتهای محصول پسته 150 هزار تن پسته و مغز پسته به کشورهای مختلف صادر می شود که یک میلیارد و 200 میلیون دلار ارز وارد کشور خواهد کرد.

رئیس اتاق بازرگانی استان کرمان گفت: این درحالیست که ارز آوری پسته کشور در سال گذشته یک میلیارد و 500 میلیون دلار بوده است.

جلال پور افزود: 70 درصد از پسته ایران در استان کرمان تولید می شود.

وی در زمینه قیمت پسته در سال جاری گفت: انجمن پسته هیچ قیمت مشخصی برای محصول پسته اعلام نکرده است و بازار با توجه به وجود عرضه و تقاضا باید به قیمت مورد نظر برسد.

وی عنوان کرد: هم اکنون قیمت متوسط پسته در بازارهای جهانی 24 دلار برآورد شده است.

بخش خصوصی پسته را از گزند تغییر مدیریت دور نگه می دارد

جلال پور با اشاره به اهمیت نقش انجمن پسته ایرانیان و لزوم افزایش حمایت بخش دولت از این صنعت افزود: این انجمن می تواند بسیاری از خلاء ها و کم کاری ها در خصوص کاشت محصول پسته و روند صادرات را برطرف کند و طی سالهای اخیر این مسئله ثابت شده است.

وی عنوان کرد: وقتی مجموعه ای در بخش خصوصی خوب کار کند با هرگونه تغییری در مسئولان دولت تغییری در روند سیاست گذاری ها ایجاد نمی شود که این اصل در دراز مدت در ثبات سیاست گذاری ها موثر خواهد بود.

رئیس اتاق بازرگانی کرمان اضافه کرد: انجمن پسته باید از سوی همه ارکان اقتصادی و تولیدی کشور در این بخش بخوبی حمایت شود و اگر بخواهیم در خصوص محصول پسته جایگاه خود را حفظ کنیم باید متولی پسته بخش خصوصی باشد.

وی در خصوص وجود زیر ساخت های لازم در صادرات پسته استان گفت: در آینده نزدیک پایانه صادرات پسته در کرمان احداث خواهد شد و با ایجاد این پایانه انبار مخصوص ذخیره پسته نیز ساخته می شود.

جلال پور اضافه کرد: راه اندازی گمرک و استاندارد در پایانه پسته کرمان نیز در دستور کار قرار گرفته است.

صادرات پسته کرمان 44 درصد کاهش یافته است

مدیرکل گمرک استان کرمان نیز با اشاره به خشکسالی و سرمازدگی محصول پسته کرمان در سال گذشته از کاهش صادرات این محصول در سال 87 خبر داد و اعلام کرد: صادرات این محصول نسبت به سال قبل 44 درصد کاهش یافت.

حسین سالاری در خصوص صادرات محصول پسته به خبرنگار مهر گفت: سال گذشته از گمرک استان کرمان 53 هزار و 294 تن پسته صادر شده است که ارزشی معادل 374 میلیون و 565 هزار و 221 دلار داشته است.

وی افزود: اولین کالای صادراتی کرمان پسته و مغز پسته است که عمدتا به کشورهای عربی و اروپایی صادر می شود.

درخواست نمایندگان استان کرمان از رئیس جمهور در حمایت از محصول پسته

وضعیت بحرانی پسته بخصوص در بحث صادرات تا بدانجا پیش رفته است که مجمع نمایندگان مجلس در این راستا به طور مستقیم در نامه ای خواستار دخالت رئیس جمهور در حمایت از صادرات محصول پسته شد.

در این نامه نمایندگان استان کرمان در مجلس خواستار حمایت عملی دولت از صنعت پسته به عنوان پشتوانه مهم صادرات غیر نفتی کشور شده اند.

نمایندگان مردم استان کرمان با اشاره به ارز آوری میلیاردی محصول پسته به خسارات این محصول طی سالهای اخیر اشاره کرده اند که وضعیت صادرات این محصول در بازارهای جهانی و بین المللی را نیز با خطر جدی روبرو کرده است.

نمایندگان استان کرمان در مجلس در ادامه از رئیس جمهور خواسته اند، با توجه به مشکلات موجود در کاشت و صادرات پسته و همچنین استراتژیک بودن این محصول در صادرات غیر نفتی در خصوص پشتیبانی از کشاورزان پسته کار تمهیدات حمایتی ویژه انجام شود.

در این نامه همچنین پیشنهاد تصویب اعتبار دو هزار و 500 میلیارد ریالی و پیش بینی تسهیلات ویژه به منظور حمایت از بازرگانان پسته در زمینه صادرات و تامین بودجه مابه التفاوت نرخ تورم داخلی و ثبات نرخ ارز سالانه به دلیل تورم حدود 20 درصد و ثابت بودن قیمت پسته در خارج از کشور ارائه شده است.

در این نامه نمایندگان مردم استان کرمان بر اجرایی شدن بند کمکهای مستقیم سازمان توسعه تجارت به صادرکنندگان در بسته حمایتی به عنوان پیشنهاد به منظور بهبود اوضاع صادرات پسته استان کرمان تاکید شده است.

احداث پایانه صادراتی پسته کشور در استان کرمان، گنجاندن بسته حمایتی از پسته در برنامه پنجم توسعه، عملی شدن مصوبات هیئت دولت در استان کرمان در خصوص انتقال آب حوزه به حوزه، تامین اعتبار آبیاری مکانیزه باغات پسته از دیگر خواسته های نمایندگان استان کرمان برای حمایت از تولید و صادرات محصول پسته است.

سال گذشته تنها 15 درصد خسارت کشاورزان پرداخت شد

مدیر جهاد کشاورزی رفسنجان که قطب اصلی تولید پسته دنیا بشمار می رود نیز با توجه دادن خبرنگار مهر به کاهش محصول پسته رفسنجان و تبدیل سال آورد به سال کاهش محصول گفت: سال گذشته از 156 میلیارد تومان خسارات کشاورزان پسته کار رفسنجان تنها 15 درصد خسارات پرداخت شد.

مسعود محمودی افزود: در سال جاری با وجودی که پیش بینی سال آورد برای محصول پسته رفسنجان شده بود، خشکسالی، گرمازدگی و سرمازدگی در کنار طوفان محصول پسته رفسنجان را با کاهش چشمگیر مواجه کرده است بطوریکه از 100 هزار هکتار باغات پسته رفسنجان به عنوان قطب تولید پسته در سال جاری در بهترین شرایط 35 هزار تن پسته برداشت خواهد شد.

وی گفت: پیش بینی می شود برداشت محصول پسته به دلیل پوکی و گرمازدگی تابستانی طی روزهای آینده از میزان اعلام شده نیز کمتر خواهد شد.

مدیرجهاد کشاورزی رفسنجان اضافه کرد: سال گذشته نیز پسته رفسنجان دچار خسارت زدگی شد اما از 156 میلیارد تومان خسارت به باغات پسته تنها 10 میلیارد تومان خسارت کشاورزان پرداخت شد و هشت میلیارد تومان نیز در بحث تمدید وام به کشاورزان کمک شد.

محمودی عنوان کرد: با توجه به شرایط موجود سال جاری نیز همچون سالهای گذشته سال خسارت محصول پسته خواهد بود و کشاورزان دچار خسارت خواهند شد.

وی همچنین از خسارت به 28 هزار و 500 تنی محصول پسته رفسنجان در سال 88 خبر داد.

مدیر جهاد کشاورزی رفسنجان در ادامه بیان داشت: محصول خسارت دیده سال جاری شامل 12 هزار تن در اثر خشکسالی، 12 هزار تن در اثر طوفان و تگرگ و سه هزار تن به دلیل نوسانات دمایی و هزار و 500 تن بر اثر بارندگی های بهاره می شود.

رعایت استاندارد بسته بندی پسته در بازار داخلی اجباری نیست

مدیرکل استاندارد و تحقیقات صنعتی کرمان نیز با اشاره به رعایت استانداردهای لازم در صنعت پسته استان گفت: استاندارد و بسته بندی پسته تنها برای صادرات این محصول به خارج از کشور الزامی بوده و برای مصرف داخلی اجباری نیست.

محمدرضا شرافت گفت: برای صادرات پسته رعایت میزان آفلاتوکسین و استانداردهای بین المللی به شدت کنترل می شود و در صورتی که صادرات پسته بر اساس معیارهای مشخص صورت نگیرد مجوز صادرات به پسته و یا مغز پسته داده نخواهد شد.

آنچه که در کنار حل مشکل آبیاری این محصول اهمیت دارد بحث استانداردسازی و بسته بندی محصول پسته است و این درحالیست که به دلیل وجود ترمینالهای ضبط خانگی در مناطق پسته خیز استان کرمان، بسیاری از استانداردهای لازم در خصوص صادرات پسته بخصوص به بازارهای داخلی به خوبی رعایت نمی شود و کشاورزان برای سهولت برداشت پسته اقدام به تاسیس مراکز ترمینالهای ضبط پسته کرده اند که در نهایت موجب کاهش نظارت بهداشتی و پایین آمدن کیفیت بهداشتی محصول می شود.

لزوم رعایت استانداردهای لازم در کاشت و برداشت و صادرات این محصول بسیار ضروری است و رعایت معیارهای اداره کل استاندارد در صادرات پسته به کشورهای دیگر بسیار مهم بوده که باید مورد توجه کشاورزان قرار گیرد.

آنچه که مورد تامل است عدم حمایت جدی مسئولان مربوطه از کشاورزان پسته کار به خصوص در تامین آب و همچنین عدم سهولت سازی صادرات این محصول به کشورهای خارجی است، درحالیکه این محصول جدا از نوسانات قیمت نفت و بازارهای خارجی می تواند به عنوان یک محصول انحصاری داخلی که از بازار خارجی مناسبی برخوردار است و قیمت جهانی آن نیز می تواند به صورت انحصاری در کنترل کشور باشد، نقش تاثیرگذاری در پیشرفت کشور و استقلال اقتصادی کشور ایفا کند.