ساخت نخستین چسب بافتی هوشمند دنیا توسط محققان ایرانی

به گزارش خبرنگار مهر، دکتر علیرضا زالی رئیس دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی در تاریخ 17 مردادماه سال 86 از ساخت نخستین چسب بافتی هوشمند در دنیا از سوی محققان ایرانی خبر داد و گفت: بیش از دو دهه است که از چسب های بافتی در جهان استفاده می شود اما این چسب ها به دلیل مشکلاتی که برای نسوج انسانی ایجاد می کند، چندان مورد استقبال نبود. چسب های بافتی موجود در دنیا بیشتر تجاری و صنعتی بوده و به دلیل مواد تشکیل دهنده برای انسان حساسیت هایی را ایجاد می کنند.

وی اضافه کرد: چسب بافتی که در دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی ساخته شده به صورت اتولوگ و از خون خود فرد مشتق شده است و این چسب بافتی نخستین چسب بافتی هوشمند در دنیا است.

رئیس دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی یاد آور شد: انواع چسب های بافتی از ماده ای به بنام فیبروژن تشکیل می شوند که قوام استحکام ساختاری چسب را نشان می دهد. خوشبختانه فیبروژن از پروتئینی بدست می آید که در خون انسان وجود دارد . در چسب های بافتی موجود در دنیا میزان فیبروژن 29 میلی گرم درصد است که در چسب بافتی که محققان ایرانی آن را بدست آورده اند، این میزان به 30 تا 70 میلی گرم درصد می رسد و این میزان غلظت معادل جهانی نداشته است.

وی گفت: چسب های بافتی اتولوگ و تجاری در دنیا بسیار گران قیمت است و از قدرت کشش پذیری کمتری نسبت به نمونه ایرانی که محققان دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی بدست آورده اند، برخوردار است.

زالی با اشاره به اهمیت قدرت کشش پذیری چسب بافتی خاطرنشان کرد: در آزمایشاتی که آمریکایی ها بر روی "رت" انجام داده اند، عروق کاروتید حیوان پس مدتی که بوسیله چسب بافتی پیوند زده شد، دوباره از هم گسسته شد اما ما این چسب بافتی را بر روی حیوان سگ آزمایش کردیم که نتایج کاملاً موفقیت آمیز بود.

وی در خصوص فاکتورهایی که در این چسب بافتی از نظر بیولوژیکی وجود دارد ، گفت: در درون خون انسان ذخایر ارزشمندی وجود دارد که تاکنون 12 فاکتور از آن به عنوان فاکتورهای رشد و حیاتی شناسایی شده اند و در چسب بافتی که ساخته شده 8 تا 12 برابر از سه فاکتورهای حیات بخش نسبت به پلاسما وجود دارد.

رئیس دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی با اشاره به ماده دیگری که درون این چسب بافتی وجود دارد، گفت: ماده ای درون چسب های بافتی به نام فیبرونکتین وجود دارد که زمانی که یک بافت قرار است ترمیم شود برای اینکه اتصال میان دو بخش بوجود بیاید ماده فیبرونکتین باید روی بستر سلولی بنشیند. در چسب بافتی که محققان ایرانی بدست آورده اند بالاترین میزان فیبرونکتین که میزان گسستگی را کم می کند، وجود دارد.
 
دکتر عبدالجلیل کلانتر هرمزی - سرپرست تیم تحقیقاتی چسب بافتی هوشمند گفت: عنوان هوشمند این چسب بافتی به این منظور اطلاق می شود که غلظت های مختلف برای نسوج نرم، عصب، شریان و حتی استخوان مورد استفاده گرفته است. ضمن اینکه قدرت کشش آن قابل تغییر است و همه شاخه های پزشکی می توانند از آن استفاده کنند.

به گزارش مهر، این کار بر مبنای یک پایان نامه تحقیقاتی دستیار تخصصی ترمیمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی انجام شد و پس از تولید اولیه چسب بافتی، غلظت های بیشتر چسب نیز آزمایش شد و به این ترتیب قوی ترین چسب بافتی خودی (اتولوگ) بدست آمد.

دکتر شاهین محمدصادقی عضو هیئت علمی و فوق تخصص ترمیمی، جلال راستی پاتولوژیست از دانشگاه علوم پزشکی اصفهان و شهریار ادیبی دامپزشک از دانشگاه علوم پزشکی اصفهان همکاری داشته اند.

دکتر مهدی راستی دستیار تخصصی ترمیمی و عضو تیم تحقیقاتی تولید "چسب بافتی هوشمند" با اشاره به کاربردهایی متعدد این چسب در علوم پزشکی گفت: مهمترین کاربردهای این چسب بافتی، امکان پذیر شدن پیوند عروق، اعصاب و استخوان است.

وی خاطرنشان کرد: بیشترین فشار در زمان پیوند عروق در جدار عروقی به دلیل وجود عضله وجود دارد و همین امر پیوند را به سختی امکان پذیر می کند اما به کمک این چسب ضمن اینکه شریان می چسبد خوشخبتانه آزمایشات نشان داد که جریان خون ادامه پیدا کرده است.

 راستی اضافه کرد: در مورد پیوند عصب های قطع شده نیز هنوز علم به آن دست نیافته که بتواند کاملاً عصب را بهم پیوند بزند اما ترمیم اعصاب با استفاده از این چسب بر اساس نتایج آزمایشات به بهترین شکل انجام شده است.

عضو تیم تحقیقاتی تولید "چسب بافتی هوشمند"خاطرنشان کرد: پیوند استخوانی هم می تواند به کمک این چسب امکان پذیر شود و در این راه قطعه استخوانی جدا شده به خوبی در جای خود با این چسب ثابت می شود. نکته مثبت در این پیوند این است که چسب بافتی به دلیل اتولوگ بودن فرآیند القای ترمیم را نیز تسریع می کند.

وی در تشریح فرآیند ساخت آن یادآور شد: چسب های بافتی که به صورت تجاری در دنیا عرضه می شوند علاوه بر قیمت بالا، از حدود 10 واحد پلاسما استخراج می شوند که این 10 واحد 3 سی سی چسب بافتی تولید می کند که این چسب ها به دلیل اینکه از غیر فرد تهیه می شود می تواند منشاء انتقال بیماری های ویروسی باشد. ضمن اینکه به دلیل اینکه ترکیبی خارجی است بدن به آن واکنش نشان می دهد و برای آن آنتی بادی می سازد.

دستیار تخصصی ترمیمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی گفت: چسب های کنونی که به صورت بافتی در دنیا وجود دارند، خاصیت ترمیمی ندارند و تنها دو سر عضو را بهم نزدیک می کنند. چسب های بافتی خودی (اتولوگ) نیز که در دنیا تولید شده است تنها مصارف بند آوردن خون را داشته است و توانایی نگهداری دو بخش عضو را ندارند.

راستی با اشاره به خاصیت مثبت و توانایی نگهداشتن دو قطعه عضو به کمک چسب بافتی که در ایران تولید شده است، گفت: از نظر بیولوژیکی چسب بافتی خوب عمل می کند که بتواند فشار را تحمل کند . تمام تلاش ما این بود که چسبی را تولید کنیم که بر خلاف چسب های فعلی بتوانیم خاصیت تحمل فشار را به آن اضافه کنیم. در این راستا به 11 عنصر دست پیدا کردیم که به کمک آن می توانست فشار را تحمل کند.

وی در خصوص آزمایشات متعددی که بر روی حیوانات در این پروژه تحقیقاتی صورت گرفته است، نیز توضیحاتی ارائه داد.

عضو تیم تحقیقاتی تولید "چسب بافتی هوشمند" با اشاره به چگونگی بدست آوردن این چسب از خون افراد گفت: چسب بافتی اتولوگ از 75 سی سی پلاسما که از میزان 150 سی سی خون فرد بدست می آید و پس از استحصال ماده فیبروژن غلیظ شده و ترومبین می توان گلبول های قرمز را به خون فرد برگشت داد. 

به گزارش مهر، دکتر شاهین محمدصادقی - عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی در خصوص کاربردهای بیشتر چسب بافتی هوشمند در ترمیم و پیوندهای مختلف خاطرنشان کرد: هم اکنون ایده های متعددی برای کاربردهای آن مورد توجه است. یکی از مواردی که می تواند در حوادث و تروماها کاربرد داشته باشد در زمان آسیب دیدگی جمجمه است تا از خروج مایع مغزی جلوگیری شود.

محمدصادقی از اتصال دو سر روده و رفع پارگی های طحال و کبد در حوادث و اتصال لوله های رحمی برای درمان ناباروری به عنوان دیگری مواردی برشمرد که چسب بافتی هوشمند تولید محققان ایرانی می تواند در آنها کاربرد داشته باشد.

وی اضافه کرد: پیوندهای پوستی و شکستگی های فک نیز از مواردی است که قابلیت کاربرد چسب بافتی در آن وجود دارد. در واقع در تمام مواردی که بافت طبیعی انسان صدمه ببیند قابلیت استفاده از چسب بافتی هوشمند وجود دارد.