خبرگزاری مهر، گروه استانها: حملات اخیر دشمن به مراکز علمی و دانشگاهی کشور، یکی از آشکارترین مصادیق جنایت جنگی و نقض فاحش قوانین بینالمللی محسوب میشود. بر اساس آمار اعلام شده، ۱۵۴ نقطه علمی در ۲۱ دانشگاه و نهاد علمی کشور هدف قرار گرفته و خسارتی بالغ بر ۴ هزار میلیارد تومان به زیرساختهای علمی کشور وارد شده است.
در این میان، شهادت جمعی از اساتید و دانشجویان، خلأیی جبرانناپذیر در جامعه علمی کشور ایجاد کرده است. خبرگزاری مهر در گفتوگویی تفصیلی با «علی باستی» رئیس دانشگاه گیلان، ابعاد مختلف این تجاوز آشکار، پیامدهای سکوت نهادهای علمی بینالمللی، اهداف دشمن در جنگ ترکیبی علیه هویت علمی ایران و راهکارهای پیگیری حقوقی این جنایات را بررسی کرده است که در ذیل می خوانید.
*با توجه به آمار اعلام شده مبنی بر هدف قرار گرفتن ۱۵۴ نقطه علمی در ۲۱ دانشگاه و نهاد علمی کشور، ارزیابی شما از این تجاوز آشکار دشمن به ساحت علم و دانشگاه چیست؟
این تجاوز آشکار دشمن به مراکز علمی، بدون تردید یک جنایت جنگی و نقض فاحش قوانین بینالمللی محسوب میشود. دانشگاه گیلان به نمایندگی از جامعه دانشگاهی استان، این حملات ناجوانمردانه را به شدت محکوم میکند. هدف قرار دادن عمدی مراکز علمی، پژوهشی و تحقیقاتی، نشان از ترس عمیق دشمن از پیشرفتهای علمی ایران دارد. دشمنی که از جایگاه علمی ایران در منطقه و جهان هراس دارد، دست به چنین اقدامات ضدانسانی میزند. نکته حائز اهمیت این است که با وجود تمام این فشارها و جنایات، جامعه علمی ایران مصممتر از قبل به مسیر علم و فناوری ادامه خواهد داد و این حملات نه تنها اراده ما را سست نمیکند، بلکه عزم ما را برای پیشرفت مضاعف میکند.
* به نظر شما سکوت نهادهای علمی بینالمللی در قبال این حملات چه پیامدهایی برای جایگاه حقوقی و اخلاقی این سازمانها دارد؟
سکوت نهادهای علمی بینالمللی در برابر این جنایتها، اعتبار حقوقی و اخلاقی آن سازمانها را به شدت خدشهدار کرده است. این سکوت معنادار را باید به مثابه همدستی با تجاوز و نادیده گرفتن ارزشهای بنیادین علم یعنی آزادی، صلح و عدالت تلقی کرد. متأسفانه، چنین رویکرد دوگانهای در قبال جنایات علیه دانشمندان و مراکز علمی ایران، نشان میدهد که این نهادها در عمل، معیارهای علمی و انسانی خود را فدای منافع سیاسی قدرتهای حامی دشمن کردهاند. این رویکرد گزینشی، زنگ خطری برای آینده نهادهای بینالمللی است؛ زیرا اعتماد جامعه علمی جهان به چنین سازمانهایی که در برابر جنایتهای آشکار سکوت میکنند، به شدت کاهش یافته است.
*محکومیت این تجاوزات از سوی جامعه علمی کشور چه پیامی برای افکار عمومی جهان دارد؟
پیام جامعه علمی ایران به افکار عمومی جهان روشن و قاطع است: علم، صلح و انسانیت خط قرمز ماست. محکومیت یکصدای دانشگاهیان ایران نسبت به جنایات صورت گرفته، نشان میدهد که ملت ایران هرگز تسلیم زورگویی و قلدری نمیشود و از حق مسلم خود برای پیشرفت علمی دفاع خواهد کرد. این صدای رسای دانشگاهیان ایران، میتواند وجدانهای بیدار جهان را به حرکت درآورد و آنان را به ایستادگی در برابر جنایات علیه علم و دانشگاه ترغیب کند. جامعه علمی ایران با این موضعگیری قاطع، ثابت میکند که فارغ از هر گونه مرزبندی سیاسی، از ارزشهای انسانی و علمی دفاع میکند و این پیام به گوش همه ملتهای آزاده جهان خواهد رسید.
* برآورد ۴ هزار میلیارد تومانی خسارت به مراکز علمی و دانشگاهی را چگونه ارزیابی میکنید؟ این خسارات چه تأثیری بر روند توسعه علمی کشور داشته است؟
برآورد ۴ هزار میلیارد تومانی خسارت به مراکز علمی و دانشگاهی کشور، یک ضربه سنگین و آشکار به زیرساختهای علمی کشور محسوب میشود. بدون تردید این خسارت گسترده، روند توسعه علمی کشور را با کندی قابل توجهی مواجه خواهد کرد و سالها زمان و هزینه زیادی برای جبران آن نیاز است. اما نکته امیدوارکننده این است که تجربه تاریخی ایران اسلامی نشان داده است که با همت جهادی استادان، دانشجویان، کارمندان و حمایت دولت، توان بازسازی و جبران خسارتها را داریم. دشمن اگرچه میتواند به ساختمانها و تجهیزات آسیب بزند، اما هرگز نمیتواند اراده علمی ایران را متوقف کند. بله، شاید مسیر را سختتر کند، اما ما مصممتر از گذشته به راه خود ادامه خواهیم داد.
*به نظر شما هدف دشمن از هدف قرار دادن مراکز علمی و دانشگاهی چه بود؟ آیا این حملات را میتوان نوعی جنگ ترکیبی علیه هویت علمی ایران دانست؟
هدف اصلی دشمن از این حملات وحشیانه، ضربه زدن به هویت علمی و نسل دانشمندان فردای ایران است. دشمن به خوبی میداند که قدرت امروز ایران مرهون تلاشهای علمی دانشمندان و پژوهشگران این سرزمین است، بنابراین سعی دارد با تخریب مراکز علمی و شهادت اساتید و دانشجویان، اعتمادبهنفس ملی و امید به آینده را از جامعه ایران بگیرد. این حملات، مصداق بارز جنگ ترکیبی و علمی علیه ایران است. دشمن در کنار جنگ اقتصادی، رسانهای و روانی، جنگ علمی را نیز به کار گرفته تا پیشرفت ایران را متوقف کند. اما غافل از اینکه هر حمله و جنایتی، اراده ما را برای ایستادگی و بازسازی صدچندان میکند. این رویکرد دشمن، نه تنها ما را از مسیر علم منحرف نمیکند، بلکه انگیزههای ملی و دینی ما را برای پیشرفت بیشتر تقویت مینماید.
*شهادت جمعی از اساتید و دانشجویان در این حملات، چه خلأهایی در جامعه علمی کشور ایجاد کرده است؟
شهادت عزیزانمان در این حملات تروریستی، خلأیی در عرصههای آموزشی، پژوهشی و تربیت نیروی انسانی متخصص ایجاد کرده است. با از دست دادن هر استاد برجسته، عملاً یک مکتب علمی و سالها تجربه و دانش ارزشمند از جامعه علمی کشور گرفته میشود. همچنین با از دست دادن هر دانشجوی مستعد، چراغ امیدی خاموش میشود که میتوانست آینده علمی کشور را روشنتر سازد.
با این حال، فرهنگ غنی ایثار و شهادت در ایران اسلامی، نویدبخش این حقیقت است که خون این شهدا، نهضت علمی کشور را پربارتر خواهد کرد. تعهد و مسئولیت اساتید و دانشجویان جوان برای ادامه راه این شهیدان، دوچندان شده است و آنان با جدیت بیشتری در مسیر جبران این خلأها گام برمیدارند. شهدای علمی، الهامبخش نسلی جدید از دانشمندان متعهد و انقلابی خواهند بود.
*به عنوان یک عضو جامعه علمی، چه اقداماتی را برای پیگیری حقوقی این تجاوزات پیشنهاد میکنید؟
به عنوان اعضای جامعه علمی، اقدامات زیر را برای پیگیری حقوقی این تجاوزات پیشنهاد میکنم: اول: با استفاده از ظرفیت اعضای هیئت علمی رشته حقوق در دانشگاهها، میتوان طرح دعوا در مراجع بینالمللی با کمک دولت را پیگیری کرد. این کار نیازمند مستندسازی دقیق تمامی خسارات، شهادتها و آسیبهای وارد شده برای ارائه به نهادهای حقوقی بینالمللی است.
دوم: هماهنگی با مجامع علمی جهان برای محکومیت این حملات و اعمال فشار بر سازمانهایی مثل یونسکو، یک ضرورت انکارناپذیر است. جامعه علمی ایران باید با استفاده از دیپلماسی علمی، صدای خود را به گوش وجدانهای بیدار جهان برساند.
سوم: تشکیل پرونده قضایی داخلی در دادگستری ایران علیه عوامل این جنایتها بر اساس قوانین کیفری ایران، گام مؤثر دیگری است که میتواند ابعاد حقوقی این جنایات را در سطح ملی پیگیری کند.
چهارم: آموزش و توانمندسازی اعضای جامعه علمی در زمینه حقوق بینالملل و مکانیسمهای پیگیری حقوقی، میتواند ظرفیت دانشگاهها را برای دفاع از حقوق خود افزایش دهد.
پنجم: تشکیل یک کارگروه تخصصی حقوقی در دانشگاههای بزرگ کشور با محوریت اساتید حقوق بینالملل، برای پیگیری مستمر این پرونده در مجامع مختلف توصیه میشود. جامعه علمی ایران هرگز این جنایات را فراموش نخواهد کرد و تا حصول نتیجه و محاکمه عوامل این جنایتها، از هیچ تلاشی فروگذار نخواهد کرد.
نظر شما