خبرگزاری مهر، گروه استانها: در روزهایی که کشور پر افتخارمان، ایران؛ در روزهای پر تنش و جنگ تحمیلی سوم قرار گرفت، هنر بیش از همیشه کارکردی اجتماعی و ملی پیدا میکند. هنرمندان، بهویژه فعالان تئاتر، با خلق روایتهایی از مقاومت، همدلی و زیست مشترک مردم، میتوانند روحیه جمعی را احیا کرده و به انسجام ملی جان تازهای ببخشند.
تئاتر، بهعنوان رسانهای زنده و اثرگذار، تریبونی برای روایت تجربههای انسانی و بازتاب صبورانه و مسئولانه آن چیزی است که یک ملت از سر گذرانده است؛ از همین رو «تئاتر تریبون روایت مقاومت است» نه یک شعار، بلکه تعریفی دقیق از کارکرد اجتماعی هنر در چنین برهههایی به شمار میآید.
نقش هنرمندان در تقویت وحدت ملی تنها به بازنمایی رخدادها محدود نمیشود؛ آنها با تبدیل احساسات جمعی به آفرینشهای هنری، میتوانند مسیر بازگشت آرامش، امید و همراهی دوباره مردم با یکدیگر را هموار کنند. هنرهای نمایشی، با قدرت همذاتپنداری و ارتباط مستقیم با مخاطب، بستری فراهم میکنند که در آن ارزشهایی مانند صبر، ایستادگی، همبستگی و عشق به سرزمین دوباره معنا مییابد. بهاینترتیب، هنرمندان نهفقط روایتگران روزگار خود، بلکه سازندگان و تقویتکنندگان روحیه ملی و پیوندهای اجتماعی نیز هستند.
تئاتر تریبون روایت مقاومت است
کریم جشنی، مدیرعامل انجمن هنرهای نمایشی خراسان رضوی در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به نقش هنر در دوران پس از تنشهای اجتماعی اظهار کرد: هنرمندان، بهویژه فعالان حوزه تئاتر، میتوانند با بازنمایی مقاومت و همبستگی مردم، امید و انرژی مثبت را به جامعه بازگردانند.
مدیرعامل انجمن هنرهای نمایشی خراسان رضوی درباره نقش هنر در فضای پس از یک دوره پرتنش بیان کرد: در شرایطی که جامعه یک دوره ملتهب و همراه با فشارهای روانی را پشت سر گذاشته، هنر میتواند نقش مهمی در بازگرداندن امید و انرژی مثبت ایفا کند. اقسام مختلف هنر با بازنشر و بازنمایی وقایع روز، از جمله آنچه بر کشور گذشته، میتوانند به آگاهیبخشی و تقویت روحیه عمومی کمک کنند.
وی افزود: هنرمندان هنرهای نمایشی نیز از این قاعده مستثنا نیستند. یک گروه نمایشی در فرآیند تولید اثر، بهعنوان یک اجتماع کوچک، میتواند مفاهیمی چون صبر، مقاومت و همبستگی را در قالب آثار خود به تصویر بکشد.
جشنی با اشاره به جایگاه تئاتر تصریح کرد: تئاتر بهعنوان یک تریبون و رسانه تأثیرگذار، میتواند روایتگر فجایع، رشادتها، شهادتها و مقاومت مردم باشد و آنچه در بطن جامعه جریان دارد را به شکلی هنرمندانه منعکس کند.
مدیرعامل انجمن هنرهای نمایشی خراسان رضوی ادامه داد: در شرایطی که آتشبس موقت برقرار شده، همچنان تردیدهایی نسبت به پایداری آن وجود دارد و همین موضوع، اهمیت تداوم حضور و همراهی مردم و هنرمندان را دوچندان میکند.
وی با اشاره به فعالیتهای هنرمندان استان گفت: در شهرهای مختلف خراسان رضوی از جمله مشهد، نیشابور، قوچان و تربت حیدریه، هنرمندان با تولید آثار نمایشی در حال ثبت و بازنمایی این وقایع هستند و این فعالیتها در پایگاههای تخصصی از جمله «ایران تئاتر» نیز منعکس شده است.
جشنی تأکید کرد: هنرمندان بخشی از مردم هستند و جدا از جامعه نیستند. هرچند این قشر محدود اما فرهیخته و اثرگذار است و میتواند در تقویت روحیه خودباوری و امید در جامعه نقش مهمی ایفا کند.
مدیرعامل انجمن هنرهای نمایشی خراسان رضوی در ادامه از راهاندازی پویشی جدید خبر داد و گفت: پویش «ایران عاشورایی» با هدف ایجاد یک پایگاه منسجم برای برنامهریزی کوتاهمدت، میانمدت و بلندمدت فعالیتهای هنری راهاندازی شده است. این پویش بهدنبال تقویت کنش اجتماعی هنرمندان و ایجاد خلاقیت و نوآوری در برنامههای جمعی، بهویژه اجتماعات مردمی است.
وی خاطرنشان کرد: هنرمندانی که دل در گرو ایران دارند، همواره در کنار مردم بودهاند و در این مسیر نیز با تمام توان برای روشنگری، امیدآفرینی و ثبت وقایع تلاش خواهند کرد.
ادبیاتِ ایران بازتابدهندهی تکانههای روزگار ماست
عباس ساعی، شاعر و منتقد ادبی در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به حوادث تلخ و تکاندهنده اخیر از جمله شهادت رهبر انقلاب، قتلعام کودکان دبستان میناب و از دست رفتن جمعی از فرماندهان و مسئولان کشور، اظهار کرد: ادبیات و هنر باید ترجمان عاطفی این وقایع باشد و رسالت خود را در روایت صادقانه رویدادها برای نسل امروز و فردا بهجا آورد.
شاعر و منتقد ادبی با اشاره به جایگاه تاریخی ادبیات و هنر به عنوان «آینه اجتماع» گفت: در تمام دورهها، ادبیات توانسته است فراز و فرود حوادث را برای امروز و فردا ثبت کند و بازتابدهنده ضربان تاریخی یک ملت باشد. او با اشاره به رخدادهای اخیر کشور بیان کرد: برخی از این وقایع بهشدت تلخ و ناگوار بودند؛ از شهادت رهبر انقلاب گرفته تا قتلعام کودکان دبستان میناب و از دست رفتن گروهی از مسئولان و فرماندهان.
وی حضور گسترده مردم در خیابانها و پشتیبانی آنان از نظام را از رخدادهای شیرین این دوره دانست و افزود: جنگی که بر ما تحمیل شد نابرابر بود، اما پیروزی ملت در این میدان نیز بخشی از همان واقعیت بزرگی است که هنر باید آن را روایت کند. به گفته ساعی، ادبیات و هنر نباید در برابر چنین حوادثی سکوت کنند و خوشبختانه در این مدت آثار ارزشمندی خلق شده و انتظار میرود آثار فاخر بیشتری نیز در آینده پدید آید.
ساعی معتقد است نباید در سنجش حجم آثار هنری و ادبی شتابزده بود، زیرا تجربه چنین وقایعی باید در جان هنرمند رسوب کند تا آثار ماندگار شکل بگیرد.
شاعر و منتقد ادبی افزود: شتابزدگی موضوعیتی ندارد. باید صبر کرد و دید. من اطمینان دارم که آثار بسیار ارزندهای در آینده خلق خواهد شد.
وی در پاسخ به پرسشی درباره تبدیل تجربههای انسانی هنرمندان به آثاری آرامبخش برای نسل آینده گفت: من به ساده و آرام بودن این آثار باور ندارم. آنچه بر ملت ما گذشته تکاندهنده بوده و بازتاب آن در هنر نیز تکاندهنده خواهد بود. مسئله شوخی نیست؛ رهبر یک ملت از مردم گرفته شد، کودکان بیگناه به خاک و خون غلتیدند و بخشهایی از سرمایه کشور نابود شد. چنین واقعیتی بیتردید در هنر با همان شدت منعکس میشود و چه باک که چنین باشد.
ساعی درباره امکان ایجاد حس امید و همبستگی از طریق ادبیات تأکید کرد: با تعبیر پساجنگ موافق نیستم. ما در متن جنگ هستیم. همانطور که جنگ چهرههای کریه فراوان دارد، موهبتهایی هم دارد که یکی از مهمترین آنها ایجاد انسجام و وحدت است.
شاعر و منتقد ادبی با اشاره به آشفتگیهای پیش از شروع جنگ گفت: جنگ موجب شد بسیاری از آن تشتتها از میان برود و امروز اکثریت مردم همبستهاند.
وی وجود «گروه کوچک و معدودی از مخالفان» را طبیعی دانست و افزود: در یک کشور ۹۰ میلیونی نمیتوان انتظار نداشت هیچ معترضی وجود نداشته باشد، اما نکته مهم این است که اکثریت قریب به اتفاق مردم امروز پیوسته و همدلاند و این را باید به فال نیک گرفت.
هنر، مهمترین ابزار بازگشت آرامش به جامعه پس از جنگ است
نویسنده، بازیگر و کارگردان تئاتر در گفتگو با خبرنگار مهر با تأکید بر نقش اثرگذار هنر در کاهش آسیبهای روانی پس از جنگ، اظهار کرد: بازگشت جامعه به شرایط عادی بدون حمایت هدفمند از هنرمندان و تولیدات هنری ممکن نیست.
نویسنده، بازیگر و کارگردان تئاتر درباره نقش هنر در دوران پس از جنگ بیان کرد: واقعیت این است که در چنین شرایطی یکی از مهمترین و اثرگذارترین ابزارهایی که میتواند آرامش را به جامعه بازگرداند، بدون شک هنر و هنرمندان هستند. در طول جنگ نیز هنرمندان در شهرهای مختلف، متناسب با شرایط، تولید محتواهای حماسی و احساسی برای همراهی با مردم داشتند که بخشی از آنها در تجمعات مردمی اجرا یا در فضای مجازی منتشر شد.
وی افزود: اما نقش هنرمندان پس از پایان جنگ مهمتر میشود. جامعهای که با آسیبهای روحی و روانی مواجه است، کودکان مضطرب، خانوادههایی که عزیزان خود را از دست دادهاند یا زندگیشان دچار آسیب شده و همچنین رزمندگان بازگشته از میدان، همگی نیازمند خوراکهای متنوع فرهنگی و هنری هستند تا بتوانند بخشی از آلام خود را التیام ببخشند.
وی با اشاره به لزوم حمایتهای دولتی تصریح کرد: دولت علاوه بر بازسازی زیرساختها، اگر به دنبال بازگشت سریع جامعه به چرخه طبیعی زندگی است، باید بستههای حمایتی ویژهای برای هنرمندان و تولیدات هنری در نظر بگیرد؛ موضوعی که در دورههای گذشته کمتر مورد توجه قرار گرفته و هنرمندان، بهویژه در شهرستانها، با وجود همه محدودیتها نادیده گرفته شدهاند.
جانفدا ادامه داد: با این حال، هنرمندان هیچگاه صحنه را ترک نکردهاند و با وجود مشکلات معیشتی، همواره در کنار مردم مانده و به خلق آثار ادامه دادهاند.
نویسنده، بازیگر و کارگردان تئاتر به نقش تئاتر اشاره کرد و گفت: تئاتر به دلیل زنده بودن و ارتباط مستقیم با مخاطب، یکی از اثرگذارترین رسانههاست. مخاطب در تئاتر بهسرعت با شخصیتها همذاتپنداری میکند و همین امر موجب تخلیه روانی و کاهش اضطراب میشود.
وی بیان کرد: تئاتر خراسان یکی از قطبهای مهم تئاتر کشور است و در حال حاضر نیز هنرمندان این حوزه، با وجود گلایه از تعطیلیهای طولانی و بیبرنامه و بیتوجهی برخی مدیران، در حال آمادهسازی آثار جدید متناسب با شرایط جامعه هستند تا بتوانند بخشی از التهاب موجود را کاهش دهند.
جانفدا ابراز امیدواری کرد: مظلومیت تئاتر در کشور پایان یابد و سیاستگذاران فرهنگی با نگاه جدیتر و حمایتیتر به این حوزه توجه کنند تا هنرمندان بتوانند نقش واقعی خود را در جامعه ایفا کنند.
نظر شما