خبرگزاری مهر - گروه استانها، کوثر یاوری: پارکهای جنگلی از مهمترین و حیاتیترین فضاهای طبیعی و تنفسی پیرامون کلانشهرها و جوامع شهری به شمار میروند که نقشی بیبدیل در حفظ تعادل اکولوژیک منطقه ایفا میکنند. این عرصههای سبز نه تنها علاوه بر حفظ پوشش گیاهی بومی و حراست از تنوع زیستی، به عنوان ریههای تنفسی شهرها عمل میکنند، بلکه بستر و فرصتی بینظیر برای حضور آحاد مردم در محیطهای بکر طبیعی و استفاده از ظرفیتهای تفرجگاهی را فراهم میآورند. در دنیای ماشینی امروز که توسعه پرشتاب شهرنشینی و افزایش آلودگیهای زیستمحیطی به یکی از دغدغههای اصلی جوامع تبدیل شده است، توسعه، صیانت و تجهیز این فضاها میتواند نقش مؤثری در افزایش سرانه فضای سبز، تلطیف هوا و بهبود چشمگیر کیفیت محیط زندگی شهروندان داشته باشد.
استان کرمانشاه با برخورداری از اقلیمی چهارفصل و طبیعتی منحصربهفرد، ظرفیتهای بالقوه فراوانی در حوزه منابع طبیعی دارد. در حال حاضر، این استان میزبان ۲۰ پارک جنگلی با مجموع مساحت تقریبی هزار هکتار است که بخش قابل توجهی از آنها در حاشیه و حریم شهرها احداث شدهاند. این پارکهای جنگلی با توجه به موقعیت ممتاز طبیعی، توپوگرافی مناسب و ظرفیتهای نهفته اکولوژیکی، پتانسیل بالایی برای تبدیل شدن به قطبهای گردشگری طبیعی دارند و امکان ایجاد زیرساختهای استانداردی نظیر مسیرهای ایمن پیادهروی، پیستهای دوچرخهسواری، آلاچیقها، فضاهای استراحت خانوادگی و دیگر امکانات رفاهی مورد نیاز برای استفاده عمومی در آنها کاملاً مهیاست.
در میان این ظرفیتهای بینظیر، پارک جنگلی «چشمهسفید» با مساحت چشمگیر ۳۰۰ هکتار، بهعنوان نگین سبز و بزرگترین پارک جنگلی استان کرمانشاه شناخته میشود. این عرصه وسیع طبیعی که از اهمیت بسزایی در تلطیف هوای مرکز استان برخوردار است، امسال با برنامهریزیهای صورتگرفته، تکمیل زیرساختهای اولیه و توسعه هدفمند فضای سبز، در آستانه تحولی بزرگ و واگذاری مدیریت به شهرداری قرار گرفته است. رویکرد مدیریت ارشد استان و دستگاههای متولی در سال جاری، توسعه این پارکها با هدف رسیدگی علمی و مستمر، ایجاد اشتغال پایدار سبز، ارتقای سطح کیفی خدمات عمومی و فراهم کردن فضاهای تفرجگاهی امنتر و مناسبتر برای غنیسازی اوقات فراغت مردم است.
اجرای سیاست برونسپاری و استفاده از مشارکت نهادهای عمومی و خصوصی، یکی از راهبردهای موفق در حفظ این عرصههاست. بر همین اساس، تاکنون مدیریت ۱۱ پارک جنگلی استان به بهرهبرداران ذیصلاح احاله شده است و ۹ پارک دیگر نیز پس از انجام مطالعات کارشناسی، از ظرفیت و شرایط لازم برای واگذاری مدیریت برخوردار تشخیص داده شدهاند. در این فرآیند قانونی، اولویت اصلی با شهرداریهاست تا با استفاده از امکانات لجستیکی خود به توسعه خدمات شهری کمک کنند؛ اما در صورت نبود تقاضا یا توانمندی در نهادهای شهری، امکان واگذاری اصولی از طریق برگزاری مزایده قانونی به بهرهبرداران و سرمایهگذاران بخش خصوصی نیز وجود دارد. نکته حائز اهمیت در این واگذاریها آن است که عرصه و اعیان این پارکها به عنوان انفال محسوب شده و در تمامی قراردادها، مالکیت دولتی عرصهها با قاطعیت محفوظ میماند و بهرهبرداران تنها حق مدیریت، نگهداری و بهرهبرداری ضابطهمند از منافع تفرجگاهی آن را بر عهده خواهند داشت.
احاله مدیریت ۱۱ پارک جنگلی و اولویت واگذاری به شهرداریها
عبدالعلی جلیلیان، رئیس اداره جنگلداری و جنگلکاری ادارهکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان کرمانشاه در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به وضعیت فضاهای سبز حاشیهای استان اظهار کرد: در حال حاضر استان کرمانشاه دارای ۲۰ پارک جنگلی با مجموع مساحت حدود هزار هکتار است که عمدتاً در حاشیه حریم شهرها و با هدف توسعه فضای سبز شهری و بهرهبرداری تفرجگاهی احداث شدهاند.
وی با بیان اینکه در سال جاری برنامه ویژهای برای توسعه سرانه فضای سبز وجود دارد، افزود: هدف ما این است که با افزایش تعداد و کیفیت این فضاها که امسال از آنها با عنوان زیبای «پارکهای زندگی» یاد میشود، محیطهای تفرجگاهی استان را به شکل چشمگیری توسعه دهیم. در همین راستا، تاکنون مدیریت ۱۱ پارک جنگلی در سطح استان با موفقیت احاله شده است و ۹ پارک جنگلی دیگر نیز وجود دارند که از ظرفیت و استانداردهای لازم برای احاله مدیریت برخوردارند.
رئیس اداره جنگلداری و جنگلکاری منابع طبیعی کرمانشاه تصریح کرد: هدف اصلی از این اقدام، بهرهگیری از ظرفیتهای قانونی بهویژه ماده ۳ قانون حفاظت و بهرهبرداری از جنگلها و مراتع است تا بتوانیم مسیر توسعه، رسیدگی و مراقبت مستمر از این پارکها را هموار کنیم. این مدل مدیریتی نوین علاوه بر ایجاد فرصتهای شغلی پایدار، به ارتقای کیفیت خدمات رفاهی و دسترسی بسیار بهتر مردم به فضاهای تفریحی ایمن کمک شایانی میکند.
آمادهسازی چشمهسفید؛ نگین ۳۰۰ هکتاری منابع طبیعی استان
جلیلیان با تأکید بر اینکه اولویت اصلی در احاله مدیریت این پارکها با شهرداریهاست، گفت: با توجه به وظایف ذاتی شهرداریها در تأمین رفاه شهروندان، اولویت با این نهادهاست؛ اما در صورت عدم تقاضا از سوی آنها، این امکان وجود دارد که مدیریت پارکها از طریق برگزاری مزایدههای قانونی و شفاف به بهرهبرداران بخش خصوصی واگذار شود. البته باید تأکید کنم که در تمام این قراردادها، عرصه و اعیان جزو انفال بوده و مالکیت اصلی پارکها قطعا برای دولت محفوظ میماند.
وی در پایان با اشاره به وضعیت بزرگترین عرصه جنگلی دستکاشت مرکز استان خاطرنشان کرد: پارک جنگلی چشمهسفید با مساحت ۳۰۰ هکتار، بزرگترین پارک جنگلی استان به شمار میرود که در سال جاری با سرعت گرفتن روند تکمیل زیرساختها و توسعه پوشش گیاهی، در آستانه واگذاری کامل به شهرداری کرمانشاه قرار دارد تا خدمات شایستهتری به شهروندان ارائه شود.
پارکهای جنگلی؛ پناهگاهی برای بازیابی آرامش و سلامت روان
هوشنگ زنگنه، معاون فنی ادارهکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان کرمانشاه نیز در گفتگو با خبرنگار مهر به تشریح ساختار اکولوژیک این عرصهها پرداخت و اظهار کرد: جنگلها به نواحی وسیعی پوشیده از درختان انبوه گفته میشوند که در آنها گونههای مختلف درختان، درختچهها و گیاهان خودرو در یک همزیستی کامل کنار یکدیگر رشد میکنند. در یک اکوسیستم جنگلی سالم، برخی درختان با عمر طولانی خود تنومند میشوند و در قسمتهای زیرین آنها نیز علفها و گیاهان بومی رشد کرده و جلوه بینظیری به محیط میبخشند.
وی با اشاره به اینکه شکلگیری طبیعی جنگلها نیازمند شرایط اقلیمی خاص است، افزود: میزان بارش نزولات آسمانی و وجود منابع آب پایدار، نقش حیاتی در رشد درختان دارد. از سوی دیگر، کاهش بارندگیها و افزایش دمای هوا در فصول گرم سال، مناطق جنگلی را با خطر جدی خشکسالی و افزایش احتمال آتشسوزی روبهرو میکند که نیازمند مراقبتهای ویژهای است.
معاون فنی منابع طبیعی استان کرمانشاه با بیان اهمیت نور و سایهاندازی در طراوت محیط جنگل، تصریح کرد: نوع درختان در هر منطقه کاملاً با شرایط جغرافیایی و اقلیمی آن گره خورده است. در جنگلهای متراکم، ارتفاع بالای درختان و تراکم برگها سایه گستردهای ایجاد میکند که مانع تابش مستقیم خورشید به کف جنگل شده و همین امر محیطی بسیار خنک، مطبوع و باطراوت را برای گردشگران به ارمغان میآورد.
تنوع کاربری عرصههای طبیعی و ضرورت تجهیز زیرساختها
زنگنه در ادامه با تفکیک تعاریف فضاهای سبز عمومی گفت: پارک در تعریف کلی به قطعه زمینی در داخل یا مجاورت شهرها گفته میشود که برای استفاده تفرجگاهی عموم تجهیز و طراحی شده است. این فضاها بسته به نوع کاربری انواع بسیار متنوعی دارند؛ از پارکهای عمومی و شهری گرفته تا پارکهای ایالتی، ملی، حیات وحش و پارکهای یادمان تاریخی.
وی با تمرکز بر ویژگیهای اختصاصی پارکهای جنگلی خاطرنشان کرد: پارکهای طبیعی یا جنگلی معمولاً دارای طبیعتی دستنخوردهتر هستند و در فاصله مناسبی از هیاهوی مناطق مسکونی قرار میگیرند. این پارکها که وسعت آنها گاهی به بیش از هزار هکتار نیز میرسد، تنوع بالایی از پدیدههای طبیعی مانند کوهها، رودخانهها و آبشارها را در خود جای دادهاند و در طراحی آنها عواملی چون نوع آبیاری بومی، ایجاد مسیرهای پیادهروی، دوچرخهسواری و حفظ بافت اکولوژیک منطقه به شدت مورد توجه قرار میگیرد.
زنگنه در پایان تأکید کرد: هدف غایی از تأسیس پارکهای جنگلی، استفاده صحیح، اصولی و پایدار از ظرفیتهای طبیعی است تا فرصتی طلایی برای دور شدن شهروندان از تنشهای زندگی ماشینی فراهم شود؛ چرا که حضور در دل طبیعت میتواند به شکل معجزهآسایی به افزایش آرامش درونی و بهبود سلامت روحی و جسمی افراد کمک کند.
این رویکرد نوین و تلاشهای مستمر برای گسترش «پارکهای زندگی» در دل طبیعت بکر استان، نویدبخش آیندهای بانشاطتر و محیطزیستی پویاتر برای دیار سنگ و آب است. با توجه به نقش انکارناپذیر این پهنههای سبز در ارتقای سلامت روان جامعه و مقابله با آلودگیهای شهری، اکنون مهمترین مطالبه و انتظار بحق شهروندان از مجموعه دولت، سازمان برنامه و بودجه و مدیریت شهری این است که با تخصیص اعتبارات ویژه و جهشی، روند تکمیل زیرساختهای رفاهی، بهداشتی و امنیتیِ ۹ پارک جنگلی باقیمانده را تسریع بخشند تا این سرمایههای عظیم ملی هرچه زودتر از حالت بالقوه خارج شده و با ورود به چرخه بهرهبرداری استاندارد، کام مردم کرمانشاه را با برخورداری از فضاهای تفرجگاهیِ ایمن و دلانگیز شیرین کنند.
نظر شما