علی بیتاللهی، رئیس بخش زلزلهشناسی و خطرپذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی در گفتگو با خبرنگار مهر درباره توسعه بحران فرونشست زمین در اصفهان، گفت: محدوده اصفهان حساسیت خاص و شرایط ویژهای دارد که نسبت به سایر نقاط کشور تا حدودی متفاوت است. این محدوده نیز مانند سایر پهنهها و گسترههای کشور، به دلیل وجود چاههای آب فراوان، با کسری آبخوان، افت سطح آب زیرزمینی و فرونشست زمین مواجه شده است.
قطع زایندهرود به فرونشست اصفهان دامن زد
وی افزود: این موضوع در مورد تمامی کشور صدق میکند، اما در کلانشهر اصفهان یک معضل مضاعف و جدی وجود دارد و آن، قطع جریان دائمی آب زایندهرود است. ما مطالعهای درباره فرونشست اصفهان انجام دادیم که مشخص شد بیش از ۵۰ درصد تغذیه آبخوان و سفرههای آب زیرزمینی اصفهان از طریق جریان زایندهرود انجام میشده است.
بیتاللهی بیان کرد: بخشی از آب رودخانه زایندهرود از بستر این رودخانه به لایههای زیرین نفوذ میکرد و لایه آبدار را تغذیه میکرد و در مقابل برداشت آب، بخشی از این برداشت جبران میشد. متأسفانه در سالهای اخیر که جریان آب زایندهرود بهطور کلی قطع شد، عامل تغذیه آبخوان اصفهان نیز از بین رفت. در واقع، علاوه بر برداشت بیرویه آب، فشار مضاعفی بر منابع آب اصفهان وارد شد و این موضوع، فرونشست زمین در اصفهان را به یک پدیده ویژه تبدیل کرد.
اصفهان تنها کلانشهر کاملاً گرفتار فرونشست در کشور است
وی ادامه داد: این ویژگی از این جهت اهمیت دارد که در کل کشور، کلانشهر دیگری را سراغ نداریم که بهطور کامل در پهنه فرونشستی قرار گرفته باشد، بهجز اصفهان. برآورد جمعیتی محدوده اصفهان و شهرهای اطراف و چند آبادی پیرامون آن نشان میدهد که این پهنه فقط به محدوده شهری اصفهان محدود نیست.
رئیس بخش زلزلهشناسی و خطرپذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی تصریح کرد: زون فرونشست زمین به سمت حبیبآباد و دولتآباد در شمال اصفهان و حتی ارتفاعات شمالی گسترش پیدا کرده و در جهت شمال شرق نیز تا فرودگاه اصفهان ادامه یافته است. این وسعت، جمعیتی بیش از سه میلیون و ۳۰۰ هزار نفر را دربرمیگیرد و این مسئله باید بهعنوان یک هشدار جدی برای کنترل پدیده فرونشست زمین مورد توجه قرار گیرد.
وی یادآور شد: علاوه بر این، بخش عمدهای از تاریخ کشور ما در محدوده اصفهان قرار دارد و این تاریخ در قالب نمادهای فرهنگی، میراث فرهنگی و آثار تاریخی قابل مشاهده است که متأسفانه تحت تأثیر فرونشست زمین قرار گرفتهاند. چندین اثر تاریخی در این محدوده تحت تأثیر فرونشست قرار گرفته، ترک خورده و دچار شکاف شدهاند.
۲۸۵ مدرسه و ۲۸۰ مسجد اصفهان روی پهنه فرونشست
بیتاللهی ادامه داد: بیشترین بافت فرسوده شهری کشور در اصفهان و روی پهنه فرونشست زمین قرار دارد. همچنین بیش از ۲۸۵ مدرسه و بیش از ۲۸۰ مسجد در این محدوده روی زون فرونشستی قرار گرفتهاند.
وی با اشاره به زیرساختهای در معرض خطر تاکید کرد: شبکههای آب، فاضلاب، گاز و سایر زیرساختها نیز دائماً در معرض فرونشست زمین قرار دارند. هر از چندگاهی این نشستها موجب گسیختگی لولههای آب و فاضلاب و همچنین فروریزشهای متعدد میشوند که میتواند، همانطور که تجربه آن را در تهران داشتهایم، حتی به تلفات جانی منجر شود.
رئیس بخش زلزلهشناسی و خطرپذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی بیان کرد: به هر حال شرایط به هیچ وجه مناسب نیست و ناراحتکنندهتر این است که اقدام خاصی در این زمینه صورت نگرفته است. تأکید من بر ضرورت اقدام خاص از این جهت است که پدیده فرونشست زمین قابل کنترل است.
وی عنوان کرد: فرونشست یک مخاطره انسانساخت است و یک مخاطره طبیعی محسوب نمیشود؛ دخالت انسان در نظام آبهای زیرزمینی، برداشت بیرویه، مصرف بیش از حد و هدررفت آب موجب افت سطح آب زیرزمینی و در نهایت فرونشست زمین شده است.
فرونشست اصفهان قابل کنترل است؛ اما اقدام جدی نشده است
این مقام مسئول ادامه داد: عملیات معکوس میتواند موجب کاهش این نشست شود و این واقعیت در دنیا به اثبات رسیده است. ما نیز میتوانیم این پدیده را کنترل کنیم و از نظر علمی و فنی، موضوع پیچیده و خاصی نیست؛ بلکه به یک عزم مستمر مدیریتی و جدیت در کار نیاز دارد.
بیتاللهی در پایان خاطرنشان کرد: این اقدام باید همهجانبه باشد؛ از یک طرف وزارت نیرو، از طرف دیگر وزارت جهاد کشاورزی، وزارت صنعت، معدن و تجارت، وزارت راه و شهرسازی، شهرداری اصفهان و سایر ارگانهای ذیربط باید وارد عمل شوند و با یک کار منسجم و معنادار، بهصورت کاملاً محسوس و ملموس، برای کنترل پدیده فرونشست زمین اقدام کنند.
نظر شما