خبرگزاری مهر، گروه استانها- بهنام بهتری نژاد: گرانی کالاهای اساسی، بیش از آنکه یک عدد در جدول‌های اقتصادی باشد، واقعیتی است که هر روز در سبد خرید خانوارها خود را نشان می‌دهد؛ از محاسبه هزینه برنج و روغن گرفته تا انتخاب میان خرید اقلام ضروری و صرف‌نظر از بخشی از نیازهای زندگی.
در چنین شرایطی، هر ایده‌ای که بتواند از نوسان قیمت‌ها بکاهد و امکان خرید قابل پیش‌بینی‌تری برای مردم فراهم کند، شایسته بررسی و پیگیری جدی است. طرح «تورم صفر» در تهران، یکی از همین ایده‌هاست؛ طرحی با هدف تثبیت قیمت ۱۲ قلم کالای اساسی برای یک دوره شش‌ماهه که اکنون می‌تواند زمینه طرح یک پرسش مهم را در شیراز فراهم کند: چرا این تجربه در مرکز استان فارس بررسی نشود؟
اهمیت این طرح تنها در ثابت ماندن قیمت چند قلم کالا خلاصه نمی‌شود؛ مسئله اصلی، یافتن راهی برای کاهش فاصله میان تولیدکننده و مصرف‌کننده و محدود کردن هزینه‌هایی است که در مسیر رسیدن کالا به دست مردم به قیمت نهایی افزوده می‌شود.
وقتی محصولی با هزینه‌ای مشخص تولید می‌شود، اما پس از عبور از حلقه‌های مختلف توزیع با بهایی بسیار بالاتر به مصرف‌کننده می‌رسد، بازنگری در شیوه عرضه می‌تواند به اندازه افزایش تولید اهمیت داشته باشد.
بازارچه‌های عرضه مستقیم، خرید هدفمند، سامان‌دهی شبکه توزیع و نظارت هوشمند بر قیمت‌ها، ظرفیت‌هایی هستند که می‌توانند در این مسیر به کار گرفته شوند.
ظرفیت‌های مدیریت شهری شیراز در کنترل تورم بازار
شیراز نیز برای بررسی چنین الگویی از نقطه صفر آغاز نمی‌کند. ظرفیت‌های بالای مدیریت شهری در شیراز، بازارهای عرضه محصولات کشاورزی و ارتباط با تولیدکنندگان و فعالان صنفی، زمینه‌هایی برای طراحی یک مدل بومی فراهم می‌کنند؛ مدلی که متناسب با جمعیت شهر، الگوی مصرف خانوارها و توان تأمین کالا در استان فارس باشد. البته قرار نیست تجربه تهران بدون بررسی شرایط محلی تکرار شود؛ آنچه اهمیت دارد، استفاده از تجربه موجود و تبدیل آن به برنامه‌ای متناسب با واقعیت‌های اقتصادی شیراز است.
اکنون فرصت آن است که شهرداری شیراز و دستگاه‌های اقتصادی استان، امکان اجرای چنین طرحی را به‌صورت کارشناسی بررسی کنند؛ از شناسایی بازارچه‌های مستعد و اقلام اولویت‌دار گرفته تا برآورد هزینه‌ها و سنجش ظرفیت تأمین کالا. حتی اجرای آزمایشی طرح در چند نقطه شهر و برای تعدادی از کالاهای پرمصرف می‌تواند راهی برای سنجش نتایج و اصلاح نواقص پیش از توسعه آن باشد.
«تورم صفر» در شیراز هنوز یک پرسش و یک امکان برای بررسی است، نه طرحی که اجرای آن قطعی شده باشد. با این حال، همین امکان می‌تواند آغاز گفت‌وگویی جدی درباره نقش مدیریت شهری در حمایت از معیشت مردم باشد.
بازارچه‌های مستقیم؛ راهکاری برای کاهش قیمت‌ها
جعفر قادری نماینده مردم شیراز و زرقان در مجلس شورای اسلامی در گفتگو با خبرنگار مهر با تأکید بر ضرورت کاهش فاصله قیمت تولید تا مصرف، توسعه بازارچه‌های عرضه مستقیم کالا در شیراز را راهکاری برای کاهش هزینه‌های واسطه‌گری و بهبود دسترسی مردم به کالاهای اساسی دانست و با اشاره به فاصله قابل توجه قیمت محصولات در مبدأ تولید و بازار مصرف گفت: یکی از مشکلات بازار، تعدد واسطه‌ها و افزایش هزینه‌ها در مسیر انتقال کالا از تولیدکننده به مصرف‌کننده است؛ مسئله‌ای که موجب می‌شود بخشی از هزینه نهایی پرداختی مردم، ارتباط مستقیمی با قیمت واقعی محصول در محل تولید نداشته باشد.
وی با بیان اینکه وزارت صنعت، معدن و تجارت در سامان‌دهی شبکه توزیع به شکل مؤثر عمل نکرده است، افزود: استفاده از ظرفیت مدیریت شهری می‌تواند بخشی از این خلأ را جبران کند و زمینه عرضه مستقیم محصولات را فراهم آورد.
نماینده مردم شیراز و زرقان در مجلس با اشاره به تجربه بازارهای میوه و تره‌بار تهران بیان کرد: شهرداری شیراز می‌تواند با شناسایی فضاهای مناسب در مناطق مختلف شهر، زمینه راه‌اندازی بازارچه‌هایی برای عرضه مستقیم محصولات کشاورزی، گوشت، مرغ و سایر کالاهای اساسی را فراهم کند.
قادری ادامه داد: اجرای این پیشنهاد لزوماً به سرمایه‌گذاری‌های کلان نیاز ندارد و شهرداری می‌تواند با اختصاص فضاهای مناسب و تدوین ضوابط روشن، امکان فعالیت تولیدکنندگان، تشکل‌های تولیدی و عرضه‌کنندگان واجد شرایط را فراهم کند.
وی تأکید کرد: عرضه کالا با قیمت رقابتی و پایین‌تر از نرخ متعارف بازار، در صورت تأمین مستمر محصولات و نظارت بر کیفیت و قیمت، می‌تواند به کاهش هزینه خرید خانوارها کمک کند.
رقابت به جای انحصار در بازار کالاهای اساسی
قادری با اشاره به ضرورت نظارت بر قیمت‌گذاری در بازارچه‌های عرضه مستقیم گفت: تعیین قیمت‌ها باید بر مبنای ضوابط مشخص و با توجه به قیمت واقعی کالا در بازار انجام شود تا امکان عرضه محصولات با نرخ مناسب و حفظ کیفیت فراهم باشد.
وی افزود: هدف از توسعه این بازارچه‌ها، ایجاد انحصار جدید نیست؛ بلکه باید با افزایش گزینه‌های خرید برای شهروندان و تقویت رقابت میان عرضه‌کنندگان، زمینه بهبود شرایط بازار فراهم شود.
نماینده مردم شیراز و زرقان در مجلس تصریح کرد: استفاده از ظرفیت شهرداری و ایجاد مسیرهای مستقیم عرضه می‌تواند به کوتاه‌تر شدن زنجیره توزیع کمک کند؛ موضوعی که در صورت اجرای دقیق و نظارت مؤثر، امکان دسترسی مردم به کالاهای اساسی با قیمت مناسب‌تر را افزایش می‌دهد.
تنوع‌بخشی به مراکز عرضه برای مدیریت بازار
مسعود گودرزی معاون اقتصادی استاندار فارس در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به رویکرد مدیریت ارشد استان فارس در زمینه سامان‌دهی بازار گفت: افزایش تنوع مراکز عرضه و توسعه نقاط توزیع کالا می‌تواند دسترسی مردم را به محصولات مورد نیاز بهبود دهد و در تعدیل قیمت‌ها مؤثر باشد.
وی با اشاره به محدودیت‌های ایجادشده در برخی بازارهای صادراتی محصولات کشاورزی افزود: در چنین شرایطی، سامان‌دهی بازار داخلی و مدیریت مسیر توزیع اهمیت بیشتری پیدا می‌کند تا از افزایش غیرضروری قیمت‌ها جلوگیری شود.
معاون هماهنگی امور اقتصادی استاندار فارس با اشاره به پیچیدگی اجرای طرح «تورم صفر» بیان کرد: تثبیت قیمت کالاها در یک بازه زمانی مشخص، بدون توجه به تغییر هزینه‌های تولید، حمل‌ونقل، بسته‌بندی و سایر هزینه‌های پشتیبانی، با دشواری همراه است.
گودرزی ادامه داد: حتی اگر محصول با قیمت منصفانه از کشاورز خریداری شود، افزایش هزینه‌های واسطه‌گری و فعالیت‌های سوداگرانه در مسیر توزیع می‌تواند مانع از رسیدن کالا با قیمت مناسب به مصرف‌کننده شود.
وی تأکید کرد: برای مدیریت قیمت‌ها، باید علاوه بر توجه به قیمت خرید محصول از تولیدکننده، هزینه‌های انتقال و عرضه کالا نیز سامان‌دهی شود.
هوشمندسازی توزیع برای کاهش هزینه‌های اضافی
گودرزی با اشاره به اقدامات در حال انجام برای توسعه سامانه‌های مرتبط با بازار و توزیع کالا گفت: هوشمندسازی فرایند توزیع و حمل‌ونقل، رصد مسیر جابه‌جایی محصولات و کاهش هزینه‌های اضافی می‌تواند به محدود شدن نقش واسطه‌های غیرضروری و نزدیک شدن قیمت مصرف‌کننده به قیمت واقعی کالا کمک کند.
وی با اشاره به پیگیری این رویکرد در شیراز، استفاده از تجربه شهرهایی مانند تهران را نیز قابل توجه دانست و افزود: بهره‌گیری از ظرفیت مدیریت شهری و ابزارهای نوین برای سامان‌دهی بازار می‌تواند در بهبود فرایند عرضه کالا مؤثر باشد.
ضرورت همراهی مردم در مدیریت مصرف
معاون هماهنگی امور اقتصادی استاندار فارس همچنین بر اهمیت مدیریت مصرف در شرایط اقتصادی کنونی تأکید کرد و خواستار توجه مردم به الگوی مصرف و گزارش موارد فروش خارج از ضوابط یا عرضه غیرمتعارف کالا شد.
گودرزی با اشاره به اهمیت تأمین کالاهای اساسی خاطرنشان کرد: دستیابی به ثبات بیشتر در بازار، نیازمند هماهنگی میان دستگاه‌های اجرایی، فعالان اقتصادی و شبکه توزیع و همچنین نظارت مؤثر بر روند عرضه کالاهاست.
بر اساس این اظهارات، اجرای الگوی تثبیت قیمت در شیراز به بررسی دقیق هزینه‌های تأمین و توزیع و طراحی سازوکار اجرایی متناسب با شرایط استان نیاز دارد و هنوز نمی‌توان آن را به‌منزله تصویب و آغاز اجرای طرح «تورم صفر» در این شهر تلقی کرد.
۱۲:۱۶ - ۱۴۰۵/۰۷/۱۸
نظر شما