تأکید سازمان بهزیستی بر درمان یکپارچه اعتیاد

به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از روابط عمومی سازمان بهزیستی، سیدجواد حسینی، در نوزدهمین کنگره ملی دانش اعتیاد با تشریح برنامه‌های سازمان بهزیستی در حوزه مقابله با اعتیاد، خواستار حرکت به سمت حکمرانی یکپارچه، مبتنی بر شواهد علمی و توانمندسازی اجتماعی شد.

وی با بیان اینکه اعتیاد پدیده‌ای چندبعدی و متأثر از عوامل روان‌شناختی، اجتماعی و اقتصادی است، گفت: پیشگیری، درمان، بازتوانی و کاهش آسیب باید به‌عنوان حلقه‌های به‌هم‌پیوسته نظام سلامت و حمایت اجتماعی دنبال شوند و رویکردهای پراکنده در این حوزه، اثربخشی برنامه‌ها را کاهش می‌دهند.

رئیس سازمان بهزیستی با تأکید بر ضرورت تقویت مهارت‌های زندگی، توانمندسازی خانواده‌ها و افزایش تاب‌آوری فردی و اجتماعی، اظهار کرد: پیشگیری از اعتیاد نباید به آموزش‌های مقطعی و هشداردهنده محدود شود، بلکه باید در تمام مراحل زندگی و محیط‌هایی مانند خانواده، مراکز آموزشی، محلات و محیط‌های کاری دنبال شود.

حسینی با اشاره به اجرای طرح جامع سلامت اجتماعی محله‌محور «سلام» افزود: این طرح در نزدیک به سه هزار محله، با مشارکت سه هزار تسهیلگر و در قالب ۱۵ فعالیت اجتماع‌محور استاندارد اجرا می‌شود.

وی همچنین از آغاز طرح غربالگری هشت اختلال شایع کودکان خبر داد و گفت: این طرح ابتدا در جامعه هدف سازمان بهزیستی اجرا می‌شود و سپس توسعه آن در سطح ملی در دستور کار قرار می‌گیرد.

حسینی با تشریح عملکرد برنامه‌های پیشگیری از اعتیاد در سال گذشته بیان کرد: هزار و ۳۰۰ گروه هدف در محلات کم‌برخوردار و حاشیه‌نشین تحت پوشش برنامه‌های پیشگیری قرار گرفتند و این برنامه‌ها در هزار محیط اداری و کاری اجرا شد. همچنین ۲۲ هزار و ۲۴۲ نفر از دختران و پسران در برنامه‌های تقویت تاب‌آوری و توانمندسازی مشارکت کردند.

به گفته وی، طرح خاتم با مشارکت در ۳۳۴ شهرستان و هزار و ۱۴۹ محله، بیش از ۴۲ هزار نفر را تحت پوشش قرار داد. همچنین هزار و ۳۵۷ گروه همیار سلامت روان با برگزاری هفت هزار و ۲۵۴ جلسه تخصصی، به ۱۴ هزار و ۶۳۳ شهروند خدمات ارائه کردند.

وی افزود: طرح کیان با فعالیت ۹۹۲ گروه، ۲۳۸ هزار نفر از شاغلان کشور را در حوزه پیشگیری از اعتیاد در محیط‌های کاری تحت پوشش قرار داد. طرح‌های پاترا و پازک نیز به‌ترتیب با مشارکت ۵۲۳ گروه و پوشش ۳۲ هزار نفر و ۱۴ هزار نفر، در زمینه پیشگیری و ارتقای توانمندی‌های شناختی و رفتاری فعالیت کردند.

رئیس سازمان بهزیستی با تأکید بر ضرورت تغییر نگاه به درمان اعتیاد گفت: درمان نباید به سم‌زدایی و پایان دوره اقامت در مراکز محدود شود، بلکه باید زمینه تداوم بهبودی و بازگشت پایدار افراد به زندگی اجتماعی را فراهم کند.

وی با اشاره به مفهوم «سرمایه بازیابی» افزود: سلامت روان، ترمیم روابط خانوادگی، دسترسی به مسکن امن، اشتغال پایدار و مقابله با انگ اجتماعی از عوامل مؤثر در پایداری بهبودی هستند و محرومیت از این حمایت‌ها می‌تواند احتمال بازگشت به مصرف را افزایش دهد.

حسینی همچنین بر ضرورت مراقبت‌های ترومامحور تأکید کرد و گفت: در مواجهه با افراد دارای سابقه مصرف مواد باید به‌جای سرزنش و قضاوت، تجربه‌های ناگوار زندگی و آسیب‌های آنان را در نظر گرفت و زمینه دسترسی به حمایت‌های تخصصی و اجتماعی را فراهم کرد.

وی با اشاره به ظرفیت‌های درمان و بازتوانی سازمان بهزیستی اظهار کرد: ۹۴۱ مرکز اقامتی بهبود و بازتوانی و ۳۸ مرکز اجتماع‌مدار درمان اعتیاد (TC) در این حوزه فعالیت دارند و در مجموع، بیش از ۳۴۰ هزار نفر از خدمات تخصصی درمانی و بازتوانی بهره‌مند شده‌اند.

به گفته حسینی، ۶۹ مرکز توانمندسازی و صیانت اجتماعی و ۱۷۲ واحد تخصصی مدیریت مورد نیز برای استمرار حمایت از افراد پس از خروج از مراکز درمانی ایجاد شده‌اند.

حسینی با تأکید بر اهمیت کاهش آسیب‌های ناشی از اعتیاد تصریح کرد: این رویکرد به معنای کنارگذاشتن درمان نیست، بلکه با هدف صیانت از حق حیات و کرامت انسانی، کاهش رفتارهای پرخطر و پیشگیری از انتقال بیماری‌های عفونی مانند HIV و هپاتیت‌های ویروسی دنبال می‌شود.

وی افزود: ۳۹۵ مرکز تخصصی کاهش آسیب شامل مراکز گذری، سرپناه‌های شبانه، تیم‌های سیار، ایستگاه‌های کاهش آسیب و خودروهای سیار در مناطق خاص و پرخطر شهری فعالیت می‌کنند.

رئیس سازمان بهزیستی ادامه داد: این مراکز در سال گذشته به ۸۸ هزار نفر و در سه‌ماهه نخست سال جاری به ۵۰ هزار نفر خدمات ارائه کردند.

وی با اشاره به مجموع ظرفیت شبکه خدمات تخصصی سازمان بهزیستی در حوزه درمان و کاهش آسیب گفت: این شبکه یک‌هزار و ۳۲۲ مرکز تخصصی را دربرمی‌گیرد که تاکنون بیش از ۴۶۱ هزار نفر از خدمات آن بهره‌مند شده‌اند.

رئیس سازمان بهزیستی، افزایش سهم اعتبارات پیشگیری از بودجه ملی و توسعه برنامه‌های محله‌محور را از اولویت‌های آینده این سازمان دانست و گفت: اختصاص منابع بیشتر به پیشگیری اولیه و خدمات اجتماع‌محور می‌تواند از تحمیل هزینه‌های سنگین‌تر در مراحل بعدی جلوگیری کند.

حسینی همچنین بر اجرای دقیق تکالیف قانونی برنامه هفتم پیشرفت تأکید کرد و افزود: واگذاری مسئولیت درمان‌های قهری و تکالیف مرتبط با ماده ۱۶ به متولیان قانونی ذی‌ربط، مطابق قانون، امکان تمرکز بیشتر سازمان بهزیستی بر مراقبت‌های ترومامحور، بازتوانی تخصصی زنان و نوجوانان، توسعه مراکز اجتماع‌مدار و تقویت حمایت‌های اجتماعی و شغلی پس از درمان را فراهم می‌کند.

وی، یکپارچه‌سازی اطلاعات و خدمات را از دیگر ضرورت‌های این حوزه برشمرد و اظهار کرد: باید با بهره‌گیری از فناوری‌های نوین، از سامانه‌های پراکنده به سمت پرونده یکپارچه سلامت و بازتوانی اجتماعی حرکت کرد تا افراد در چرخه رفت‌وآمد میان مراکز درمانی، خیابان و شرایط طرد اجتماعی، از دسترس خدمات حمایتی خارج نشوند.

حسینی در پایان با دعوت از دانشگاهیان، پژوهشگران، متخصصان و مدیران برای مشارکت در ارتقای سیاست‌های ملی مقابله با اعتیاد، بر ضرورت حرکت از رویکردهای مبتنی بر طرد و مداخلات تسکینی به سمت حفظ کرامت انسانی، گسترش سلامت فراگیر و توانمندسازی پایدار افراد تأکید کرد.