به گزارش خبرنگار مهر، زمانی که فرهنگ و ارزش های ما مورد تمسخر، توهین طنزپردازان قرار می گیرد و برچسب های زننده ای که به محلات شهر می زنند با برجسته سازی موضوع و استفاده از کلمات ناپسند افراد را به جای بازداری به تشویق وا می دارد، سی دی های تولید شده گروه های نمایشی طنز در سال های اخیر نشان این موضوع است که تبعات خنده را در جامعه گریه آور کرده است.
هر عملی که یک هنرمند روی صحنه انجام می دهد عکس العملش را در جامعه می بینیم و در استان ما ارزش های مورد سوژه طنزپردازان قرار می گیرد و ادبیات مورد استفاده در این نمایش ها به مدارس و به دانشگاه ها منتقل می شود و به سادگی هنجارهای ما زیر سوال می رود.
معاون فرهنگی و هنری اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی آذربایجان شرقی در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار داشت: نمایش طنز در اصطلاح، هنری است که انسان در تلاش دگرگونی ساختن جهان به دست می آورد و همیشه به شکل کنش و واکنش و در نتیجه نگاه وی به محیط و واقعیت به طور خاص نمود پیدا می کند.
اکبر آرمند اضافه کرد: طنز راستین که از حوادث واقعی زندگی نشات گرفته و مبتنی بر واقعیت های زندگی بوده ضمن دادن تصویری هجو آمیزی از جهات منفی زندگی معایب و مفاسد حقایق تلخ مختلف فردی و اجتماعی را به صورتی اغراق آمیز، یعنی زشت تر و بد ترکیب تر از آنچه هست نمایش می دهد و از این طریق تضاد عمیق وضع موجود با زندگی یک اندیشه عالی را آشکار می سازد.
و ی ادامه داد: در بسیاری از گروه های نمایشی، طنز با مطربی، دلقکی، پوزخند، تمسخر و تحقیر انجام می گیرد و طنز صرف رسانیدن مخاطب به خنده از سریع ترین راه و با هر وسیله ممکن دانسته شده است که این تعریف از طنز با مفهومی که از طنز اصیل مورد نظر است تفاوت دارد.
معاون فرهنگی و هنری اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی آذربایجان شرقی با اشاره به اهداف طنز در جامعه گفت: هدف طنز به طور کلی تنبّه و توجه فرد یا جامعه به عیب ها و فسادهای خود، تحقیر و کوبیدن رذایل فردی و اجتماعی و تزکیه، تهذیب و اصلاح و به تکامل رساندن فرد و اجتماع است و اموری نظیر سرزنش و طعنه، عیب جویی، کوبیدن و تحقیر، مسخره کردن همگی در راستای درمان بیماری های فردی فرد و جامعه به کار گرفته می شود.
تمسخر محلات و شغل خاص هیچ جایی در طنز ندارد
آرمند با اشاره به توهین، تمسخر و برچسب زدن بعضی از محلات تبریز توسط گروه های نمایشی طنز استان گفت: تمسخر محلات در اصل مطلبی صحیح است که در جامعه به دغدغه تبدیل شده است و مطلبی که در جامعه شناسی تحت عنوان نظریه برچسب فرد مطرح می شود در این نظریه شخص برچسب خورده کج رو پس از قبول برچسب خود به کج روی مضاعف روی می آورد.
وی افزود: محلات تبریز با توجه به قدمت تبریز دارای پایگاه و جایگاه تاریخی و ارزش می باشد و از آنها مردان بزرگی در عرصه های مختلف اجتماعی به پا خواسته اند و منشاء تحولات اجتماعی شده اند چه در دوران گذشته مانند مشروطیت و چه در دوران انقلاب اسلامی و مبارزه با گروه های سیاسی و چه در دوران جنگ و دفاع مقدس است.
معاون فرهنگی و هنری اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی آذربایجان شرقی گفت: از آنجایی که گروه های نمایش طنز، متون نمایش و اجرای خود را با هدف کمّی جذب حداکثری و طی فرآیند کنش و واکنش (هنرمند- بیننده) تنظیم می کنند و از سوی دیگر جریان ساز و کار قوی خاص در پی ایجاد فرهنگ سازی و تغییر ذائقه مخاطبین عام به سوی مطالبه هنر متعالی و ایجاد انگیزه و دغده های فرهنگی در بین هنرمندان این عرصه گاها وجود ندارد و هدایت هایی نیز از سوی اندیشمندان جامعه و متفکرین آنها برای تولید محتوای ارزشی صورت نمی گیرد.
آرمند شناسایی نارسایی اجتماعی و پیام های ارزشی را رساندن از طریق هنرمندان به مردم گفت: مسئولان و تلاشگران حوزه فرهنگ باید با تعامل با گروه های نمایشی نارسایی ها و آسیب های اجتماعی را شناسایی و توسط این هنرمندان پیامهای ارزشی را به مخاطبین منتقل سازند و این امر ممکن است به دفعات توسط بعضی از گروه ها را که متهم به لودگی هستند منتقل می شوند مشکلاتی مانند نگهداری از حیوانات مانند سگ، پوشش نامناسب و نگهداری والدین در آسایشگاه ها و دوستان نامناسب و ارتباطات نامشروع توسط آن ها منتقل شده است.
وی ادامه داد: در خصوص نام محلات شهر تبریز می توان گفت که این نام ها بستگی به بافت شهر و آداب و رسوم و فرهنگ رایج در آن محلات دارد و حرف تازه ای نیست چرا که با آن نام محلات شناخته می شود و رشد فرهنگ و آبادانی در آن محلات وابسته به شهرداری و خدمات شهری و ایجاد فضاهای فرهنگی و هنری به طور کلی فرهنگ سازی می شود.
شاهد کاهش چشمگیر دیالوگ های توهین آمیز هستیم
معاون فرهنگی و هنری اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی آذربایجان شرقی با اشاره به صدور مجوز برای گروه های نمایشی در استان گفت: برای صدور مجوز برای نمایش های طنز می توان گفت که اکثر این نمایش ها به صورت بداهه بوده و با توجه به واکنش تماشاگر دیالوگ ساخته می شود و کارشناسان اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی با کنترل محسوس و نامحسوس به روند اجرایی برنامه ها نظارت دارند و اگر با سال های قبل مقایسه کنید شاهد کاهش چشمگیر این نوع دیالوگ های توهین آمیز هستیم.
آرمند اضافه کرد: در صورت مشاهده هر گونه مسائل ضد اخلاقی در طنز استان با تذکر شفاهی و کتبی به گروه نمایشی در مرحله اول و در صورت تکرار مجوز نمایش لغو و باطل می شود تا شاهد فضایی آرام و شادی آور در اجرای نمایش های طنز باشیم.
جامعه با فقر بزرگ طنز مواجه است
موسی نیرومند جامعه شناس نیز با اشاره به اهمیت طنز در جامعه و استاندارد سازی گروه های طنز در استان گفت: طنز جزئی از ضروریت های اجتماعی است و در هر حوزه ای اگر تولید هنجار استاندارد سازی نشود باعث انحراف جامعه از وضعیت موجود می شود.
وی در ادامه تمام رفتارهای اجتماعی و فرهنگی استفاده شده در گروه های طنز استان را نیازمند استانداردسازی دانست و گفت: با استانداردسازی می توان برای گروه های مختلف اجتماعی و فرهنگی حریم هایی را تعریف شود.
این جامعه شناس گفت: زمانی که تعریف ها در فرهنگ و جامعه ما نقص دارد نمی توان برای حل این مشکل خط قرمزهایی مشخص کرد.
نیرومند با توجه به اینکه تعداد فراوانی گروه های نمایشی طنز استان کم است این حوزه به فقر کشیده شده است و جامعه به نمایش های نامنظم نزدیک می شود و نتیجه این نامنظمی ها و ادبیات زشتی که استفاده می شود از طریق کودکان، نوجوانان و جوانان به ادبیات عمومی مدارس و دانشگاه ها منتقل می شود.
وی با اشاره به اهمیت استانداردسازی گروه های طنز نمایشی در استان گفت: اگر گروه های طنز موجود در جامعه استاندارد سازی نشود نتیجه فعالیت های این گروه ها به سوی انحراف خواهد رفت.
این جامعه شناس آموزش گروه ها تحت یک نهاد آموزشی را از ضروریات حوزه طنز استان دانست.
تبعات خنده های گریه آور است
نیرومند گفت: با توجه به تخریب هایی که در نمایش های طنز استان انجام می شود باعث می شود با توهین شغل های مختلف در جامعه نیز اعضای جامعه را نسبت به پیکره نهادهای اجتماعی بدبین کنند . باید تشکل های رسمی طنز شکل گیرد و این تشکل ها تحت نظارت فرهنگ و ارشاد استان باشد تا شاهد طنز رسمی در شهر باشیم.
این جامعه شناس افزود: گروه های طنز نامنظم به هر چیزی که بخواهد هجوم می آورد و فرهنگ و ارزش های ما قربانی این نابسامانی ها و نامنظمی ها می شود و نوع واژه هایی که در طنز به کار گرفته می شود ازفرهنگ، ادبیات و فولکلور ما دور است و این ادبیات زشتی که استفاده می شود تبعات بدی را درتربیت فرزندان ما دارد.
نیرومند جامعه شناس و استاد دانشگاه تصریح کرد: در گروه های نمایشی طنز توهین ها و نوع نگاه های منفی گرایانه به محلات و مناطق مختلف و ترغیب و تشویق افراد به خصوص کودکان، نوجوانان و جوانان به آسیبهای اجتماعی در ذهن آن ها اثرات مخربی نسبت به محله و منطقه شان می گذارد.
خنده؛ به چه بهایی؟
شهرام خزرائی عضو شورای ارزشیابی و نظارت نمایش آذربایجان شرقی گفت: گروه های نمایشی که برای عموم اجرا می دهند باید از فرهنگ و ارشاد اسلامی مجوز بگیرد و این مجوز را شورای ارزشیابی و نظارت تایید می کند و ایرادات آن را می گیرد.ولی متاسفانه در این گروه ها یک اتفاقی بدی که می افتد این است که پس از بازبینی و ارزش یابی در اجرای عمومی اکثرا در برخورد با تماشاگر بداهه صحبت می کنند و سعی می کنند به هر بهایی مردم را بخندانند.
این هنرمند تئاتر با اشاره به مواردی که در این نمایش ها مطرح می شود را مناسب ندانست و گفت:اگر هنرمندی اخلاق مداری را بداند یقینا در نمایش های خود برای خنداندن مردم از توهین و تمسخر استفاده نمی کند و اگر این اتفاق ادامه یابد جامعه منحرف می شود.
خزرائی ادامه داد: در این گروه ها اکثرا شاهد لقب های زننده ای به محله های تبریز هستیم که بارها با کنترل های محسوس و نامحسوس بازرسان اداره کل ارشاد تذکراتی داده شده است و در سال های اخیر با توجه به نظارت دقیق شاهد کاهش توهین ها هستیم.اما طنزپردازی که قصد دارد تمام معضلات اجتماعی به زبان طنز بگوید نباید با بداخلاقی باعث ترویج این معضلات در جامعه شود.
وی افزود: در گروه های نمایشی اهرم کنترل باید خود هنرمند باشد و زمانی که این کنترل را خود هنرمند انجام ندهد آن وقت باید وارد عمل بشویم و موضوعات ضداخلاقی در طنزهای نمایشی که با ضداخلاقی پاسخ داده می شود خطرناک است و تبعات بدی را در جامعه می گذارد.
خزرائی اضافه کرد: طنزپردازها با ادبیاتی که در نمایش های خود استفاده می کنند این ادبیات ازطریق فرزندانمان وارد مدارس و محافل عمومی می شود در واقع می توان گفت رفتارهای کودکانمان برگرفته از رفتارهای هنرمندان روی صحنه و تلویزیون است.
وی گفت: هنرمندی که می خواهد مردم را شاد کند باید بداند به چه بهایی باعث شادی آن ها می شود و زمانیکه هنرمند یک متر بالاتر از تماشاگر قرار می گیرد و باید ارزش این جایگاه را بداند چرا که هرکسی نمی تواند این جایگاه را داشته باشد. گروه های نمایش طنز در استان از سال های گذشته با تمسخر و توهین های زشت و نسبت دادن هر رفتاری به مناطق مختلف شهر باعث نگاه های بدبینانه افراد یک منطقه به منطقه دیگر شهر شده است.
حال باید گفت جایگاه طنز نمایشی چرا تا این حد نزول پیدا کرده است و متولیان فرهنگی در خواب ناز بسر برده و الگو سازی مناسبی در این خصوص انجام نمیدهند.آنها میتوانند با آموزش دادن ، استانداردسازی مفهومی و عملیاتی طنز،حمایت از متون طنز پر غنا و...باعث جلوگیری از بد آموزی های بعضی گروهها شوند.
..................
گزارش از زهرا ناصران
نظر شما