به گزارش خبرنگار مهر، با توجه به اهمیت مساله تامین، تولید و مصرف سموم در حفظ منابع و محصولات کشاورزی کشور از گزند آفات، بیماریها و عوامل خسارتزای زنده و غیر زنده، تحقیقی از سوی دکتر محمد شجاع الدینی، عضو هیات علمی دانشگاه دانشگاه شهید باهنر کرمان با همکاری گروهی از دانشجویان رشته گیاهپزشکی در طی تابستان 1392 در مناطق کشاورزی 3 استان اصفهان، فارس و کرمان انجام شد.
این محققان در این پژوهش از کشاورزان خواستند تا به فرم ارزیابی شامل 6 پرسش بله یا خیر و دو پرسش توضیحی در مورد حفظ نباتات پاسخ دهند. نتایج ارزیابی به دست آمده میتواند عملکرد وزارت جهاد کشاورزی را در سالهای اخیر شفافتر سازد.
بخش قابل توجهای از سطح زیر کشت پاسخ دهندگان برگیرنده محصولات کشاورزی چون غلات، پسته، خرما، محصولات جالیزی، سبزی و صیفی بوده است.
در بخش پرسشهای بله یا خیر از کشاورزان پرسیده شد که آیا با بخش حفظ نباتات در مدیریت جهاد کشاورزی شهرستان خود آشنایی دارید و 91.6 درصد کشاورزان پاسخ مثبت و 8.4 درصد پاسخ منفی دادند.
73.2 درصد کشاورزان جامعه آماری در این تحقیق اعلام کردند که از مشاوره کارشناس کشاورزی یا مهندس گیاهپزشک در کنترل آفات و بیماریهای باغ، مزرعه یا گلخانه خود استفاده میکنند و 26.7 درصد آنها از مشاوره مهندسان گیاهپزشکی هیچ کمکی دریافت نمیکنند.
همچنین نظر کشاورزان در زمینه کیفیت و اثربخشی سموم کشاورزی پرسیده شد که 54.9 درصد کشاورزان اظهار رضایت و 45.1 درصد اظهار نارضایتی کردند.
ناآگاهی کشاورزان از روشهای کنترل بیولوژیکی آفات
در عین حال این تحقیقات نشان داد که تنها 29.5 درصد کشاورزان با سموم، فرآوردهها و ابزار کنترل غیر شیمیایی و یا عوامل بیولوژیک کنترل آفات آشنایی دارند و در مقابل 70.4 درصد ادعا کردند که با این ترکیبات و روشها هیچ آشنایی ندارند و یا تاکنون به آنها دسترسی نداشتهاند.
این درحالی است که بر اساس نتایج به دست آمده 42.2 درصد کشاورزان به دوره آموزشی- ترویجی کنترل عوامل خسارتزای کشاورزی توسط بخش دولتی یا خصوصی دعوت شدند و 57.7 درصد آنها در هیچ دوره آموزشی دعوت نشدهاند.
تمایل کشاورزان برای دریافت مشاوره از متخصصان گیاهپزشکی
در قسمت پرسشهای دارای جواب توضیحی از کشاورزان پرسیده شد برای آنکه خود مستقیما مجبور به شناسایی نوع عوامل خسارتزا، انتخاب و خرید سموم، انجام سمپاشی و تماس مستقیم با سم نباشید، چه پیشنهادی دارید، 96.5 درصد کشاورزان خواستار واگذاری این امور به شرکتها یا مراکز ثابت دولتی یا خصوصی تحت نظارت دولت بودند به این شرط که حفظ محصولشان را تضمین کنند.
در مقابل 1.6 درصد کشاورزان حاضر به واگذاری این امور به شخص یا چنین مرکزی نبودند؛ زیرا آنها را قابل اعتماد نمیدانستند و 1.9 درصد کشاورزان نیز این امور را قبلا به بخش خصوصی واگذار کرده بودند و از این بابت اظهار رضایت میکردند.
23.2 درصد کشاورزان در خصوص انتظاراتشان از وزارت جهاد کشاورزی در خصوص کنترل عوامل خسارتزای کشاورزی خواستار نظارت بیشتر بر کیفیت سموم، عملکرد تولیدکنندگان و توزیع کنندگان سموم کشاورزی بودند.
82.2 درصد پاسخ دهندگان، بخش دولتی مربوط را موظف به انجام امور پیش آگاهی و اطلاع رسانی درباره زمان و نحوه مبارزه با آفات میدانستند. 15 درصد کشاورزان خواستار توسعه بیمه محصولات کشاورزی در برابر عوامل خسارتزا، اختصاص تسهیلات مالی به این امر و نیز نظارت دولت بر قیمت سموم کشاورزی بودند و 2.7 درصد کشاورزان مورد سوال نیز دولت را موظف به انجام سمپاشی همگانی هوایی برای کنترل آفات تمامی مزارع یا باغات منظقه خود میدانستند.
پیشنهادات محققان برای بهبود روشهای کشاورزی ارگانیک
این تحقیق با جمع بندی مجموعه پاسخها، پیشنهاداتی برای توسعه بخش کشاورزی ارائه کرد:
شناسایی آفات، تعیین زمان مبارزه، انتخاب سموم مناسب، دسترسی به سم و کاربرد صحیح سموم هنوز از جمله مشکلات جدی کشاورزان است و اکثریت آنها خواستار واگذاری کلیه این امور به مراکز خصوصی تحت نظارت دولت هستند به شرط آنکه تضمینهای کافی برای حفظ محصول آنها داده شود و در ازای آن هزینه این امور توسط کشاورز پرداخت شود.
توسعه چنین خدماتی از طریق هماهنگی بین وزارت جهاد کشاورزی (سازمان حفظ نباتات) و نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی (شبکه کلینیکهای گیاهپزشکی) و اعطای تسهیلات دولتی جهت تجهیز ناوگان سمپاشی مدرن به شبکه کلینیکهای گیاهپزشکی بخش خصوصی قابل انجام است.
از سوی دیگر وضعیت سموم کشاورزی از نظر کیفیت، توزیع و کاربرد در سطح قابل قبول و شایسته بخش کشاورزی کشور قرار ندارد به طوری که 45.1 بهره برداران در سه استان مورد مطالعه از کیفیت سموم ناراضی هستند. از طرفی سازمان حفظ نباتات از نظر توسعه روشهای آموزش و ارتباط متقابل با بهره برداران کشاورزی و نیز کاربرد فناوریهای نوین ردیابی و پیش آگهی، دچار عقب ماندگیهای قابل توجه است.
همچنین کشور دچار عقب ماندگی شدید از نظر نهادههای کشاورزی نوین و کم خطر حفظ نباتات همچون فرآوردههای غیرشیمیایی و عوامل بیولوژیک کنترل آفات است به طوری که 70.4 درصد کشاورزان مورد ارزیابی، با این مواد و روشها آشنا نیستند و به آنها دسترسی ندارند.
که در این راستا سازمان حفظ نباتات باید ارتباط نظام مند قانونی بین مراجع تولید دانش و تحقیقات همچون موسسه تحقیقات گیاهپزشکی کشور، بخشهای گیاهپزشکی دانشکدههای کشاورزی دانشگاهها، شرکتهای دانش بنیان و بخش خصوصی مانند کلینیکهای گیاهپزشکی و شرکتهای خدمات فنی مهندسی و مشاوره کشاورزی تعریف کند.
نظر شما