طرح‌های نو درمسیر پایتختی کتاب ایران/افزایش مطالعه به لطف سفرشهری

خبرگزاری مهر، گروه استان‌ها- محمدحسین نیکوپور: یکی از راه های ترویج مطالعه و گسترش فرهنگ کتابخوانی قرار گرفتن یارمهربان در سفرهای درون شهری است زیرا، کتاب های امانتی بهترین همراهی است که نه هزینه ای روی دست مسافر می گذارد و نه جای او را در راه تنگ می کند.

در سال های اخیر بسیار شنیده ایم و دیده ایم که رانندگان ناوگان همگانی بخشی از خودرو خود را به کتاب اختصاص داده تا مسافران درون شهری در دقایقی که مهمان این سفر کوتاه یا گاهی بلند هستند چند کلامی از یارمهربان بهره ببرند و وقت خود را به جای مجادله ها و بحث های معمولا اقتصادی، سیاسی و اجتماعی به بطالت نگذرانند.

بده بستان کتاب در تاکسی/پس از خواندن برگردان

در این میان طرح هایی نظیر «کتاب یک صفحه ای» و «مترو کتاب»، «مدرسه کتاب» و... در میان آنها که مسافر دائمی یا موردی قطار شهری یا دیگر ناوگان همگانی هستند به مرور از استقبال برخوردار می شود؛ چنانچه گاهی شهروندان هم در لحظاتی که راهی مقصدی هستند دست از گوشی همراه بردارند و به کتابی که در ایستگاه های مترو یا اتوبوس شهری قرار گرفته عنایتی داشته باشند.

یکی از رانندگانی که به ناوگان تاکسی های اینترنتی جدید الورود پیوسته و در جیب روکش صندلی پشتی خودرو خویش دو جلد کتاب گذاشته به خبرنگار مهر می گوید: مدتی است در قالب پویش «کتاب گردون» با همکاری یکی از ناشران مطرح کشور با هدف ترویج فرهنگ کتابخوانی به اشتراک گذاری کتاب به اختیار رانندگان این ناوگان اینترنتی کتاب هایی در خودرو گذاشته می شود تا مسافران چنانچه از آن خوششان آمد برداشته و پس از خواندن در سفر بعدی کتاب امانت گرفته را در خودرو دیگری بگذارند.

با توجه به این کار نیک که در گسترش فرهنگ کتابخوانی از جمله ابتکارهای استارت آپی به شمار می رود؛ «م.ف» که راننده یکی از تاکسی های اینترنتی شیراز است پیرامون اینکه کتاب های یادشده را کسی هم می خواند، عنوان می کند: ۵ جلد کتاب بوده که شرکت در اختیار ما گذاشته که در خودرو در دسترس مسافر قرار گرفته که شاید برخی را مسافران امانت برداشته اند.

وی در عین حال می گوید: همه خودروهای این ناوگان از کتاب برخوردار نیستند و برخی از رانندگان که علاقه مند به کتاب هستند اقدام به چنین کاری به طور داوطلبانه می کنند؛ معمولا مسافرانی که اهل ادبیات هستند و کتابخوان در طول یک تا ۲ ماه این کتاب را امانت گرفته و در سفر بعدی خود آنرا در خودروی بعدی که درخواست می دهند می گذارند.

وی اظهار می کند: دست کم ۶ تا ۷ جلد کتاب که اغلب هم ادبیات و رمان هست در خودرو می گذاریم که برای مثال از تاکسی من اکنون ۵ جلد در دست مسافران قرار دارد که می خوانند و به راننده بعدی تحویل می دهند.

وی درخصوص شیوه انتخاب کتاب های می گوید: شرکت، کتاب ها را با همکاری یکی از ناشران انتخاب کرده و در دسترس مشتریان خود قرار می دهد.

در حالیکه که کتاب ها را ورق می زنم دستگیرم می شود که دست کم ۲ عنوان از آن متعلق به ادبیات داستانی آلمان است و یکی هم از آثار نویسندگان داخلی است که به گفته این راننده خوش ذوق بیشتر اهالی ادبیات داستانی مشتری این کتاب ها هستند. این در حالیست که حاشیه نویسی در کتاب دیده می شود.

او در مورد اینکه آیا خودش هم اهل مطالعه است پاسخ می دهد: به کتاب علاقه ای ندارم اما، در فضای مجازی مطالب مفید را می خوانم.

نخواندن کتاب کار پسندیده ای نیست/فضای مجازی به اندازه کتاب ارزش ندارد

وی با این وجود که باور دارد نخواندن کتاب کار پسندیده ای نیست عنوان می کند: معمولا چون فرصت مطالعه ندارم ترجیح می دهم در هنگام فراغت از مطالب ریز و درشتی که در فضای مجازی قرار دارد استفاده کنم.

«م.ف» که از سوی همسر خود مورد شماتت قرار گرفته که چرا کتاب نمی خواند می گوید: او هم اعتقاد دارد آنچه در فضای مجازی است به اندازه کتاب ارزش ندارد و فقط موجب اعتیاد به اینترنت می شود.

وی البته وجود مطالب مفید در فضای مجازی را رد نمی کند و می افزاید: سرگرمی ها و نکات جالب در این شبکه ها وجود دارد که برخی هم برای زندگی روزمره مفید هستند اما لذت کتاب خواندن را ندارد.

این در حالیست که در قالب طرح «بخوان و جا بگذار» مسافران این امکان را هم دارند که چنانچه  کتابی در اختیارشان هست و مناسب سفرهای کوتاه و درون شهری است در تاکسی قرار داده تا دیگران هم استفاده کنند.

لبه ها و شیرازه کتاب هایی که من در این سفر درون شهری و کوتاه می بینم نشان از این دارد که مطالعه آنان از سوی مسافران کم نیست و حتی اگر در حد تورق هم بوده باشد می تواند این انگیزه را در شهروندان بر انگیزد که دقایقی را با کتاب همسفر و کوتاه دل به حرفهای درون آن بدهند.

آسان شدن دسترسی به یارمهربان/کتاب یک صفحه ای مسافر مترو و نزد دانش آموزان

از دیگر سو طراحان پویش یادشده اعتقاد دارند: اگر کتاب خوانده شده در قفسه کتابتان زیاد دارید و دوست دارید کتاب هایی را که خوانده اید دوستان، آشنایان و یا حتی همسایه هایتان بخوانند، اگر آمار سرانه مطالعه در ایران شما را نگران می کند و دوست دارید مردم سراسر کشور به کتاب هایی که شما می خوانید دسترسی داشته باشند، اگر دوست دارید در یک پروژه فرهنگی شرکت کنید کافیست مشخصات خود و کتابی را که می خواهید به کسی بدهید در وب سایت کتاب جهانگرد ثبت کنید و یک کد رهگیری دریافت کنید، کد رهگیری را در صفحه اول کتاب بنویسید و کتاب را به نفر بعدی بدهید. به همین ترتیب نفر بعدی می تواند مشخصات خودش و محل جدید کتاب شما را ثبت کند؛ با این روش می توانید مسیر حرکت کتابتان را بزودی در وب سایت کتاب جهانگرد دنبال کنید. می توانید در حاشیه  کتاب برداشت خود را از مطالب آن بنویسید یا در ابتدای کتاب پیامی برای خوانندگان بعدی آن بگذارید.

مهدی میرعظیمی از کسانی است که طراحی «کتاب یک صفحه ای» را برای نخستین بار در شیراز به اجرا گذاشت و سپس با طرح های «متروکتاب» و «کتاب گالری» به گسترش و ترویج کتابخوانی هنگام سفر و رفت و آمدهای شهری کمک شایانی کرده است.

به گفته میرعظیمی بسیاری از مشکلاتی که افراد جامعه با آن مواجه اند در اثر ناآگاهی پدید می آید؛ ناآگاهی آنگاه بیشتر جلوه گر می شود که فرهنگ ها و خرده فرهنگ ها از شهرها و آبادی های دور و نزدیک گرد هم می آیند بی آنکه به هنجاری یکسان پایبند باشند، در این میان اگر بدفرهنگی ها را نیز در نظر بگیریم مشکلات روز به روز پیچیده تر خواهند شد.

وی بر این باور است که بی شک نقش مراکز و سازمان های مسئول را در آموزش فرهنگ صحیح نمی توان نادیده گرفت اما آنچه مهم تر است حرکت به سوی آگاهی آحاد جامعه است؛ پدربزرگ ها و مادربزرگ های ما با امثال و قصه های حکمت آمیزی که بزرگترهایشان برایشان نقل می کردند تربیت می شدند و رفتارهای اجتماعی متناسب با دوران خود را می آموختند.

میرعظیمی عنوان می کند: حال آن که امروز ما از فقدان آن بزرگترها در رنجیم یا در هیاهوی شبکه های اجتماعی و رسانه های رنگارنگ، صدای آنان را نمی شنویم. در این میان معضل دیگری که بر بار ناآگاهی ما می افزاید کتاب نخوانی است.

وی با بیان اینکه یکی از دلایلی که کتاب نخوان ها برای کتاب نخوانی خود ارائه می دهند کم وقتی است ادامه می دهد: به عبارتی دیگر کم وقتی علت کتاب نخوانی و کتاب نخوانی علت نا آگاهی و ناآگاهی سرچشمه بسیاری از مشکلات جامعه امروز ماست.

کتاب، جایگزین مطلوبی برای درد دل با موبایل/یک دقیقه به سرانه مطالعه مردم اضافه می‌شود

او که چندی است درطرحی نو برای گسترش فرهنگ مطالعه و کتابخوانی، برای اولین بار آثاری تحت عنوان کتاب یک صفحه ای منتشر می کند، وجه تمایز این کتاب با کتاب های معمولی در شیوه ارائه آن دانسته و می افزاید: این کتاب ها تک برگی است و خواننده می تواند پس از مطالعه آن را به دوستان خود هدیه دهد؛ مطالعه یک دقیقه ای کتاب های یک صفحه ای در اماکن عمومی، تاکسی، مترو، اتوبوس، بانک و هر جا که یک دقیقه وقت آزاد دارید جایگزین مطلوبی برای درد دل با موبایل و بازآشنایی و آشتی با کتاب عزیز آن یار وفادار خواهد بود.

میرعظیمی در قالب طرح «کتاب گالری» تاکنون ۳۰ برنامه نمایشگاهی پیرامون کتاب های تک برگی برگزار کرده و دست به ابتکاری در جهت سرمایه گذاری فرهنگی زده است که در طولانی مدت اثر خود را در گسترش فرهنگ مطالعه مفید خواهد گذاشت.

این در حالیست که به گفته وی، با خواندن کتاب یک صفحه‌ای که خواندنش بیش از یک دقیقه طول نمی‌کشد، یک دقیقه به سرانه مطالعه مردم اضافه می‌شود؛ کتاب یک صفحه‌ای دوست دارد مردم آن را در زمان‌های مرده‌شان بخوانند.

او اضافه می کند: طرح مترو کتاب که از فروردین سال جاری کلید زده شد و با نصب جعبه‌های مخصوص کتاب در تمامی ایستگاه‌های متروی شیراز در حال اجراست؛ در این طرح سازمان قطار شهری شیراز فضای بسیار مناسبی را برای ترویج کتاب‌خوانی ایجاد کرده و با حمایت اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان فارس و حمایت مالی نیکوکاران حامی کتاب در شرکت‌های خصوصی و سازمان همیاری شهرداری‌های استان فارس روز به روز شاهد استقبال مسافران مترو از این طرح بوده ایم.

این در حالیست که مسافران مترو با ورود به هر ایستگاه کتاب یا کتاب‌های یک صفحه‌ای را از جعبه‌های تعبیه شده بر می‌دارند و در زمان انتظار در ایستگاه یا در مدت زمان سفر مطالعه می‌کنند و در ایستگاه بعدی کتاب را در جعبه‌ای دیگر قرار می‌دهند.

میرعظیمی درخصوص «مدرسه کتاب» هم عنوان می کند: بسیاری از مدارس با استقبال از کتاب یک صفحه ای، دانش آموزان را تشویق به کتاب خوانی می کنند؛ اختصاص زمانی برای مطالعه یا برگزاری مسابقات کتاب خوانی موجب می شود تا فرهنگ های مبارکی مثل قرض دادن کتاب، گفتگو و هم فکری در مورد موضوعات مفید کتاب و یاری جویی و هم اندیشی دانش آموزان با یکدیگر و مربیان در مدرسه و مشورت با خانواده در خانه نیز احیاء گردد.

وی همچنین در قالب طرح «کتاب گالری» در پی این است که شیوه های نوین ارائه کتاب به افراد جامعه و ترویج کتاب به روش های جدید در دستور کار قرار دهد، بنابر این با یاری و تلاش جمعی از دانشجویان کتاب های یک صفحه ای بصورت تابلو در آمده و در محیط های عمومی نظیر سینما، نمایشگاه ها، فرودگاه، رستوران و آموزشگاه ها به نمایش گذاشته شدند.

میرعظیمی می افزاید: مراجعین این مراکز دقایقی از وقت خود را با توقف در مقابل هر یک از این تابلوها به مطالعه می پردازند؛ برگزاری کتاب گالری ها می تواند تاثیر مثبتی را روی مراجعین بگذارد و موجب جذب و بازآشنایی بیشتر نسل نوجوان به کتاب و مطالعه شود.

به گزارش خبرگزاری مهر، در راستای تحقق پایتختی کتاب ایران توسط شهر ادب و هنر آنچه بیش از همه مورد توجه قرار گرفته طرح های اینچنینی است که می تواند شیراز را گزینه کسب این عنوان کند.