به گزارش خبرنگار مهر، دکتر مهدی گلشنی، متولد ۱۳۱۷ در اصفهان، فیزیکدان و استاد دانشگاه صنعتی شریف است که تحصیلات خود را در رشته فیزیک تا مقطع دکتری در دانشگاه برکلی آمریکا ادامه داد. او پس از بازگشت به ایران به تدریس و پژوهش در دانشگاه صنعتی شریف پرداخت و بعدها با تأسیس گروه فلسفه علم در این دانشگاه، نقش مهمی در شکلگیری و گسترش این حوزه در ایران ایفا کرد. گلشنی علاوه بر فعالیتهای آموزشی، در عرصههای علمی و مدیریتی نیز حضور داشته و از جمله عضو پیوسته فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران و رئیس پیشین پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی بوده است. او همچنین در همایشها و نشستهای علمی در دانشگاههای مختلف جهان از جمله برکلی، MIT، کمبریج و آکسفورد سخنرانی کرده است.
فعالیتهای علمی دکتر گلشنی عمدتاً در حوزههای فیزیک، فلسفه علم و رابطه علم و دین متمرکز بوده است. او با انتشار کتابها و مقالات متعدد، به بررسی مبانی فلسفی علم و نقد رویکردهای پوزیتیویستی پرداخته و بر نقش جهانبینی، ارزشها و اخلاق در فعالیت علمی تأکید کرده است. از جمله آثار شناختهشده او میتوان به کتابهای علم و دین در افق جهان بینی توحیدی آیا علم می تواند دین را نادیده بگیرد؟از فیزیک تا متافیزیک علم و شبهه علم گفتارهایی فلسفی در فیزیک اشاره کرد. دکتر گلشنی به دلیل فعالیتهای علمی و فرهنگی خود مورد تقدیر قرار گرفته و به عنوان یکی از چهرههای تأثیرگذار در مباحث فلسفه علم در ایران شناخته میشود و در برنامه «چهرههای ماندگار» نیز به عنوان چهره ماندگار در حوزه فلسفه علم معرفی شده است.
این روزها مشغول چه کاری هستید؟ الآن که دانشگاهها هم تعطیل شدهاند، برنامهتان چگونه است؟
من در این ایام به اصفهان آمدم و اینجا مشغول کار هستم. در واقع تعطیلی دانشگاه تأثیر چندانی بر کار من نداشته، چون فعالیتم عمدتاً با کتاب و مطالعه و نوشتن است. البته بستهبودن اینترنت کمی مانع ارتباطات و ارسال بعضی مطالب طولانی شد، اما کار اصلیام متوقف نشد و الحمدلله ادامه دارد.
پس همچنان با دانشجویانتان هم کار میکنید؟
بله، من مشغول کار هستم و در کنار آن رسالههای چند دانشجوی دکتری را در دانشگاه خودمان و دانشگاههای دیگر هدایت میکنم. از این جهت مشکلی پیش نیامده و ارتباطمان برقرار است.
درباره نوشتههای خودتان چطور؟ کاری در دست تألیف دارید؟
بله، مشغول تألیف بودهام. درست قبل از این جنگ اخیر، کتابی داشتم که زیر چاپ رفته بود، اما وقایع اخیر باعث شد چاپ آن به تأخیر بیفتد. کتاب نامش «گفتارهای فلسفی در فیزیک» است.
یکی از موضوعات مهم، آسیب دیدن مرکز فلسفه علم در جنگ اخیر است. بخشی از کتابخانه -چند هزار جلد- متأسفانه از بین رفت. وضعیت اکنون چگونه است؟
بله، کتابها واقعاً آسیب جدی دیدند. الآن با یاوری رئیس محترم دانشگاه، و معاونت مالی و اداری مشغول بررسی هستند که شاید بتوانند بخشی از نوشتهها و کتابها را نجات دهند.
مرکز فلسفه علم از چه سالی فعالیتش را آغاز کرد؟
من مرکز فلسفه علم دانشگاه شریف را در سال ۱۳۷۴ راهاندازی کردم؛ نخستین گروه و دوره فوقلیسانس فلسفه علم در ایران. سپس در سال ۱۳۸۶ دوره دکتری را هم راه انداختم. مشکل اساسی ما این بود که دانشگاه اهمیت لازم را به این حوزه نمیداد و امکانات حداقلی فراهم نمیکردند؛ حتی برای یک اتاق اضافه مشکل داشتیم.
غالب بودن نگاه فنی و مهندسی در مدیریت دانشگاه مانع توجه به علوم انسانی بود؟
بله. در حالی که دانشگاه های آمریکا مثل MIT به اهمیت علوم انسانی برای دانشجویان مهندسی پی بردهاند. MIT حدود بیست سی سال پیش به این نتیجه رسید که دانشجویانش باید حداقل تعدادی درس علوم انسانی بگذرانند تا در جامعه مهندس موفقی باشند. من بارها این موضوع را مطرح کردهام و گفتهام دانشگاه صنعتی شریف هم که از الگوی همان دانشگاه در ایران ساخته شد باید چنین رویکردی داشته باشد.
اگر این درسها جدی گرفته میشد، بسیاری از رفتارهایی که در اعتراضات قبلی در دانشگاه شریف دیده شد شاید اصلاً رخ نمیداد.
بله، من بارها درباره نفوذ در نهادهای حساس هشدار داده بودم. از دهه شصت به بعد مکرراً در اینباره نوشتهام. متأسفانه توجه چندانی نشد. در زمان روسای جمهور قبلی به نامههای من درباره مسائل دانشگاه توجه نشد. حتی یکبار نخواستند بپرسند شواهدت چیست. این غفلتها کمکم اثر خود را نشان داد. جنگ اخیر هم ثابت کرد که میزان نفوذ خارجی چقدر جدی بوده است.
ولی حالا مردم آگاه شدهاند.
بله، با وجود تلخیها، فکر میکنم این وقایع میتواند باعث آگاهی جامعه شود. در یک مصاحبه اخیر همین را گفتم. قرآن میفرماید چه بسا چیزی را خوش نداشته باشید ولی برایتان خیر باشد. ما افراد بسیار ارزشمندی را در این جنگ از دست دادیم، اما جامعه بیدارتر شد. مردم بیشتر متوجه ضرورت استقلال و اتکای به خود شدهاند -در علم، در صنعت، در همهچیز. همان خواستهای که رهبر شهیدمان امام خامنهای مطرح میکردند: رفع نیازهای کشور و تقویت نوآوری در دانشگاهها.
در سفر به چین من این روحیه خوداتکایی را از نزدیک دیدهام. در پکن شاهد بودم که چگونه حس بیداری و خودباوری در میان مردم زنده است. امیدوارم این اتفاق برای ما نیز رخ دهد و ملت ما با همین بیداری پیش برود. واقعاً این روزها بیداری مردم سابقه ندارد و بسیار امیدبخش است.
نظر شما