ایران در بازی‌های موبایلی کجا می‌رود؟/اروپا در جا زد، خاورمیانه تاخت!

خبرگزاری مهر، گروه فرهنگ و ادب، زینب رازدشت: با توجه به داده‌های جامع ده‌ساله (۲۰۱۵ تا ۲۰۲۴) از چهار منطقه اروپا، ترکیه، عربستان سعودی و امارات متحده عربی، این گزارش به بررسی روند درآمد، دانلود، درآمد به ازای هر دانلود (RPD)، سهم بازار، نرخ رشد مرکب (CAGR)، تحلیل فصلی، ژانرهای مختلف و وضعیت برجسته‌سازی (Featuring) می‌پردازد.

مجموع درآمد این مناطق در سال ۲۰۲۴ به ۹۴۶ میلیون دلار و کل دانلودهای ده‌ساله به بیش از ۳۰ میلیارد رسیده است که نشان‌دهنده رشد چشمگیر صنعت بازی در کنار جابجایی تدریجی مرکز ثقل بازار از ترکیه به سمت کشورهای عربی، به‌ویژه عربستان سعودی و امارات است.

این گزارش تحلیلی بر اساس داده‌های ده ساله (۲۰۱۵ تا ۲۰۲۴) از چهار منطقه اروپا، ترکیه، عربستان سعودی و امارات متحده عربی تهیه شده است. در بخش درآمد، اروپا از ۶,۱۲۷,۳۳۰ دلار در سال ۲۰۱۵ به ۳۷,۴۱۲,۳۶۱ دلار در سال ۲۰۲۴ رسیده، ترکیه از ۱۲۸,۵۶۹,۰۷۲ دلار به ۲۱۰,۲۷۲,۵۳۷ دلار، عربستان سعودی از ۵۹,۸۱۰,۰۷۹ دلار به ۳۴۸,۶۲۷,۱۴۳ دلار و امارات متحده عربی از ۴۴,۵۱۵,۵۱۵ دلار به ۹۴۶,۲۴۳,۹۲۴ دلار افزایش یافته است.

مجموع درآمد این چهار منطقه از ۲۳۹,۰۲۱,۹۹۶ دلار در سال ۲۰۱۵ به ۹۴۶,۲۴۳,۹۲۴ دلار در سال ۲۰۲۴ رسیده که نشان‌دهنده ظرفیت بالای صنعت بازی است.

عربستان سعودی تا سال ۲۰۲۰ رشد پایدار و مثبت داشته است

در بخش رشد سال به سال درآمد، اروپا به دلیل بلوغ و اشباع نسبی، رشد کندتری داشته و بیشترین رشد سالانه آن ۶۱.۲۳ درصد در سال ۲۰۱۷ ثبت شده، اما در سال ۲۰۲۳ با رشد منفی ۵.۲۹ درصد و در سال ۲۰۲۴ با رشد محدود ۰.۲۳ درصد مواجه شده است.

در مقابل، ترکیه با نوساناتی مانند رشد منفی ۴۲.۶ درصد در سال ۲۰۱۸ و منفی ۸.۴۴ درصد در سال ۲۰۲۰، اما رشد فوق‌العاده ۵۱.۴۴ درصد در سال ۲۰۲۲ همراه بوده است.

عربستان سعودی تا سال ۲۰۲۰ رشد پایدار و مثبت داشته، سپس در سال‌های ۲۰۲۱ و ۲۰۲۲ کاهش رشد ناشی از نوسانات اقتصادی و تغییر سیاست‌های صنعتی دیده شده و در سال‌های ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴ مجدداً روند مثبت بازگشته است.

امارات متحده عربی رشد سالانه نسبتاً پایدار دارد، هرچند در سال ۲۰۲۲ کاهش جزئی منفی ۳.۸۲ درصد دیده شده است. جمع‌بندی این بخش نشان می‌دهد که بازارهای بالغ (اروپا و امارات) رشد کند و پیش‌بینی‌پذیر دارند و بر تثبیت درآمد و حفظ سهم بازار تمرکز کرده‌اند، در حالی که بازارهای نوظهور (ترکیه و عربستان سعودی) نوسانات بیشتری دارند و رشد دوره‌ای بالایی تجربه کرده‌اند که فرصت‌های بالقوه سرمایه‌گذاری و توسعه بازار را نشان می‌دهد. به طور کلی، سرمایه‌گذاری در بازارهای نوظهور خاورمیانه و ترکیه می‌تواند منجر به افزایش قابل توجه سهم بازار و درآمد شود.

در بخش تحلیل دانلود مناطق منتخب، داده‌ها بیانگر افزایش قابل توجه تعداد دانلود در تمامی مناطق با نوسانات مشخص است. در اروپا، تعداد دانلودها از ۱۶۶,۱۳۴,۱۴۵ در سال ۲۰۱۵ به ۱,۲۵۰,۶۱۷,۸۴۱ در سال ۲۰۲۴ رسیده است. این بازار نوسانات زیادی داشته و بیشترین رشد دانلود در سال ۲۰۱۸ رخ داده که ناشی از شیوع بیماری کرونا بوده است.

از سال ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۸ رشد تعداد دانلود اروپا قابل توجه بود، اما پس از آن روند رشد کاهش یافته و در سال ۲۰۲۴ تنها ۴.۶۴ درصد رشد سالانه تجربه کرده است.

در عربستان سعودی، تعداد دانلودها از ۲۲۷,۲۴۵,۳۶۷ در سال ۲۰۱۵ به ۸۱۶,۷۷۲,۰۲۹ در سال ۲۰۲۴ افزایش یافته است. این بازار نیز نوسانات قابل توجهی داشته و پس از سال ۲۰۲۰ رشد دانلود محدود یا منفی بوده، اما در سال ۲۰۲۴ با رشد ۱۲.۳۷ درصد، بیشترین نرخ رشد سالانه را در میان چهار منطقه به خود اختصاص داده است.

در ترکیه، به عنوان یک بازار در حال توسعه، از ۵۸۱,۸۷۹,۲۷۶ دانلود در سال ۲۰۱۵ به ۱,۹۴۷,۸۲۵,۵۲۴ دانلود در سال ۲۰۲۴ رسیده است. روند دانلود در ترکیه نوسانی بوده و پس از رشد بالای سال‌های ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۰، در سال‌های بعد کاهش قابل توجهی داشته است.

در نهایت، رشد سالانه دانلود ترکیه در سال ۲۰۲۴ معادل ۳.۶۰ درصد بوده است. امارات متحده عربی از ۵۶,۹۶۲,۶۵۲ دانلود در سال ۲۰۱۵ به ۱۷۳,۳۶۵,۳۰۸ دانلود در سال ۲۰۲۴ رسیده است.

این بازار هم همانند سایر مناطق، نوساناتی را تجربه کرده و در سال ۲۰۲۴ رشد سالانه دانلود ۴.۲۹ درصد را ثبت کرده است. در مجموع، صنعت بازی در این چهار منطقه طی ۱۰ سال، ۳۰,۲۳۰,۳۴۹,۵۷۳ دانلود داشته است. تحلیل روند نشان می‌دهد که بازارهای نوظهور (ترکیه و عربستان سعودی) با وجود نوسانات، رشد قابل توجهی در تعداد دانلودها داشته‌اند، در حالی که بازار اروپا رشد متعادل و نسبتاً پایدار و بازار امارات رشد مثبت اما محدود داشته‌اند.

بازار امارات متحده عربی بیشترین نوسان و بالاترین RPD را دارد

در تحلیل درآمد به ازای هر دانلود (RPD) طی بازه زمانی ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۴، الگوهای متفاوت و ویژگی‌های متمایز هر بازار مشاهده می‌شود. در اروپا، RPD در طول این ۱۰ سال در محدوده ۰.۰۳ تا ۰.۰۴ دلار تثبیت شده است که نشان‌دهنده ثبات و بلوغ بازار، اشباع نسبی و رفتار محافظه‌کارانه کاربران اروپایی در مصرف داخل بازی است.

در ترکیه، RPD از ۰.۲۲ دلار در سال‌های ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۷ ثابت بود، اما در سال ۲۰۱۸ روند کاهشی را تجربه کرد و در نهایت در سال‌های ۲۰۲۲ و ۲۰۲۳ به ۰.۱۵ دلار رسید و تثبیت شد. این کاهش نشان‌دهنده فشارهای اقتصادی و رقابت شدید در بازار و همچنین حساسیت کاربران به هزینه در بازی‌ها است.

بازار امارات متحده عربی بیشترین نوسان و بالاترین RPD را در میان این چهار منطقه دارد، به طوری که از ۰.۷۶ دلار در سال ۲۰۱۵ به ۰.۹۱ دلار در سال ۲۰۲۴ رسیده است. این مقدار بالای درآمد به ازای هر دانلود نشان‌دهنده کاربران وفادار و تمایل بالای آنها به صرف هزینه در بازی‌ها است و بیانگر ظرفیت بالای سودآوری برای توسعه‌دهندگان در این بازار است.

در عربستان سعودی، RPD روندی مثبت و نسبتاً پایدار داشته است و از ۰.۲۶ دلار در سال ۲۰۱۵ به ۰.۳۷ دلار در سال ۲۰۲۴ رسیده است. این افزایش نشان‌دهنده مدل درآمدی پایدار و تمایل کاربران به هزینه کردن در بازی‌ها است. به طور کلی، داده‌ها نشان می‌دهند که کاربران در کشورهای عربی نسبت به سایر بازارها، تمایل بیشتری به خرج کردن در بازی‌ها دارند و این بازارها فرصت بالایی برای توسعه و درآمدزایی دارند.

در تحلیل سهم درآمد بازارهای منطقه از درآمد کل سالانه، جدول ارائه شده نشان می‌دهد که در سال ۲۰۱۵، ترکیه با ۵۳.۷۹ درصد بیشترین سهم را از مجموع درآمد چهار بازار در اختیار داشته است.

پس از آن، عربستان سعودی با ۲۵.۰۲ درصد، امارات متحده عربی با ۱۸.۶۲ درصد و اروپا با ۲.۵۶ درصد در رتبه‌های بعدی قرار داشتند. این الگو بیانگر تمرکز درآمدی بالای بازار ترکیه در آغاز دوره مورد بررسی است. با این حال، تا سال ۲۰۲۴ ساختار سهم درآمدی این بازارها تغییر قابل توجهی یافته است. در این سال، سهم اروپا به ۳.۹۵ درصد، عربستان سعودی به ۳۶.۹۸ درصد و امارات متحده عربی به ۲۲.۲۲ درصد افزایش یافته، در حالی که سهم ترکیه به ۳۶.۸۴ درصد کاهش پیدا کرده است. این تغییر بیانگر جابجایی تدریجی مرکز ثقل درآمدی از ترکیه به بازارهای عربی است.

کاهش سهم ترکیه ناشی از اشباع نسبی بازار

کاهش سهم ترکیه را می‌توان ناشی از اشباع نسبی بازار، فشارهای اقتصادی و رقابت بالا دانست، در حالی که رشد پایدار سهم کشورهای عربی به ویژه عربستان و امارات، حاکی از افزایش توان خرید کاربران، رشد بازار بازی‌های موبایلی و گسترش زیرساخت‌های دیجیتال در این کشورهاست. در جدول سهم مناطق مختلف از درآمد کل ده ساله، اروپا ۴.۲۷ درصد، عربستان سعودی ۳۶.۶۵ درصد، ترکیه ۳۸.۲۶ درصد و امارات متحده عربی ۲۰.۸۲ درصد سهم داشته‌اند. به طور کلی، روند ۱۰ ساله نشان می‌دهد که در حالی که ترکیه جایگاه غالب خود را از دست داده است، بازارهای عربی به محور جدید رشد درآمدی در منطقه تبدیل شده‌اند و اروپا نیز با وجود سهم پایین، رشد آهسته اما باثباتی را تجربه کرده است.

در بررسی نرخ رشد مرکب (CAGR) طی بازه ۱۰ ساله ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۴، جدول ۳ نشان می‌دهد که بازار اروپا با ۱۹.۸۳ درصد رشد درآمد، بالاترین نرخ رشد را در میان این چهار منطقه داشته است.

پس از آن، عربستان سعودی با ۱۹.۳۲ درصد و امارات متحده عربی با ۱۶.۸ درصد در جایگاه‌های بعدی قرار گرفته‌اند، در حالی که ترکیه با ۱۰.۴۹ درصد کمترین نرخ رشد درآمد را تجربه کرده است. این الگو نشان می‌دهد که اگرچه ترکیه در آغاز دهه سهم بالایی از درآمد بازار را در اختیار داشت، اما شتاب رشد آن در سال‌های اخیر کاهش یافته است.

نرخ رشد مرکب دانلود، بازار اروپا با ۲۲.۳۷ درصد رشد مرکب، عملکردی چشمگیر داشته است. پس از آن عربستان سعودی با ۱۳.۶۵ درصد، ترکیه با ۱۲.۸۴ درصد و امارات متحده عربی با ۱۱.۷۷ درصد قرار دارند. این آمار بیانگر افزایش قابل توجه تقاضای کاربران اروپایی برای تجربه بازی‌های دیجیتال است، در حالی که بازارهای عربی رشد ملایم‌تری را تجربه کرده‌اند.

نرخ رشد مرکب درآمد به ازای هر دانلود، بیشترین رشد مرکب در عربستان سعودی با ۳.۶۳ درصد بوده است. پس از آن، ترکیه با ۳.۳۷ درصد، اروپا با ۲.۵۱ درصد و امارات متحده عربی با ۱.۹۱ درصد قرار دارند. این روند نشان می‌دهد که کاربران عربستانی و ترکیه‌ای تمایل بیشتری به هزینه کرد در بازی‌ها داشته‌اند، در حالی که بازار اروپا با وجود رشد کندتر، ثبات و پایداری قابل توجهی را حفظ کرده است. به طور کلی، اروپا از نظر رشد تعداد کاربران و دانلودها پیشتاز است، اما عربستان سعودی در تبدیل تعامل کاربر به درآمد عملکرد بهتری دارد.

در تحلیلی بر مبنای میانگین سه شاخص درآمد، تعداد دانلود و درآمد به ازای هر دانلود، میانگین مقدار RPD در اروپا برابر ۰.۰۳ است که نشان می‌دهد علی‌رغم حجم بالای نصب، شدت درآمدزایی به ازای هر کاربر در این بازار پایین است. در مقابل، میانگین این مقدار در امارات متحده عربی با ۰.۸۶ بالاترین RPD را در میان مناطق مورد بررسی دارد که بیانگر تمایل بالای کاربران این بازار به پرداخت درون‌برنامه‌ای و ارزش طول عمر قابل توجه است.

حجم دانلود در عربستان سعودی تقریباً یک‌سوم ترکیه است

میانگین این شاخص در عربستان سعودی ۰.۳۴ و در ترکیه ۰.۱۸ است. نکته تحلیلی مهم آن است که اگرچه ترکیه بیشترین تعداد دانلود را دارد، اما درآمد آن با عربستان سعودی تقریباً در یک سطح قرار می‌گیرد، در حالی که حجم دانلود در عربستان سعودی تقریباً یک‌سوم ترکیه است. این اختلاف به‌روشنی نشان می‌دهد که بهره‌وری درآمدی به ازای هر کاربر در عربستان سعودی به‌مراتب بالاتر از ترکیه است.

در جمع‌بندی تحلیلی بازار در مناطق منتخب طی سال‌های ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۴، تحلیل روند ۱۰ ساله نشان می‌دهد که صنعت بازی در سطح منطقه‌ای با رشد قابل توجه و تغییرات ساختاری همراه بوده است.

از منظر درآمد، اروپا به عنوان یک بازار بالغ، رشد نسبتاً کند و پایدار داشته است. بیشترین رشد سالانه اروپا در سال ۲۰۱۷ ثبت شده، اما در سال‌های پایانی دهه نرخ رشد محدود یا حتی منفی بوده که نشانه اشباع نسبی و بلوغ بازار است. در مقابل، ترکیه و کشورهای عربی، به ویژه عربستان سعودی و امارات متحده عربی، رشد دوره‌ای بالاتری داشته‌اند.

ترکیه به عنوان بازار نوظهور، با نوسانات درآمد مواجه است

ترکیه به عنوان بازار نوظهور، با نوسانات درآمد مواجه بوده و علی‌رغم کاهش‌های مقطعی، رشد بلندمدت مثبت داشته است. عربستان سعودی و امارات متحده عربی نیز روند افزایشی درآمد را تجربه کرده‌اند که نشان‌دهنده توسعه زیرساخت‌های دیجیتال، افزایش توان خرید کاربران و ظرفیت بالای بازار برای سرمایه‌گذاری و توسعه است.

در حوزه تعداد دانلود، اروپا بیشترین رشد مطلق را در طول دهه داشته است و میزان دانلودها به حدود ۱.۲۵ میلیارد در سال ۲۰۲۴ رسیده است، اگرچه رشد سالانه کاهش یافته و روند آن متعادل است.

ترکیه و عربستان سعودی، با وجود نوسانات، افزایش چشمگیری در تعداد دانلودها داشته‌اند و رشد سالانه در سال ۲۰۲۴ به ترتیب ۳.۶۰ درصد و ۱۲.۳۷ درصد بوده است. امارات متحده عربی نیز رشد مثبت و نسبتاً پایدار داشته است. این داده‌ها نشان می‌دهد که بازارهای نوظهور علی‌رغم نوسانات، ظرفیت بالایی برای جذب مخاطب و توسعه بازی‌های دیجیتال دارند.

تحلیل RPD نشان می‌دهد که الگوهای مصرف کاربران در این مناطق متفاوت است. اروپا با RPD پایدار اما پایین، نشانه بلوغ بازار و رفتار محافظه‌کارانه کاربران است. ترکیه کاهش RPD و تثبیت آن در سطوح پایین‌تر را تجربه کرده که حاکی از حساسیت کاربران به قیمت و رقابت بالای بازار است. عربستان سعودی و امارات متحده عربی با بالاترین RPD و روند مثبت آن، نشان می‌دهند که کاربران این بازارها تمایل بیشتری به هزینه‌کرد در بازی‌ها دارند و ظرفیت سودآوری بالایی وجود دارد. از منظر سهم درآمد بازار، ترکیه در آغاز دوره با بیشترین سهم (۵۳.۷۹ درصد) پیشتاز بوده است، اما تا سال ۲۰۲۴ سهم آن به ۳۶.۸۴ درصد کاهش یافته است.

در مقابل، سهم عربستان سعودی با افزایش قابل توجه به ۳۶.۹۸ درصد و سهم امارات متحده عربی به ۲۲.۲۲ درصد رسیده است که نشان‌دهنده جابجایی مرکز ثقل درآمدی از ترکیه به بازارهای عربی است. بررسی نرخ رشد مرکب نیز تصویری شفاف از پویایی بازار ارائه می‌دهد. اروپا بالاترین رشد مرکب در تعداد دانلودها و درآمد داشته، اما کمترین رشد RPD را تجربه کرده است. عربستان سعودی با رشد RPD و افزایش سهم درآمد، بیشترین توانمندی در تبدیل تعامل کاربران به درآمد را دارد و امارات متحده عربی با بالاترین RPD و وفاداری کاربران، بازار سودآوری پایدار برای توسعه‌دهندگان محسوب می‌شود. در مجموع، مرکز ثقل بازار و درآمد در منطقه به تدریج از ترکیه به بازارهای عربی منتقل شده است و سرمایه‌گذاری در این بازارها به ویژه در عربستان سعودی و امارات متحده عربی، پتانسیل قابل توجهی برای افزایش درآمد و بهره‌وری دارد.

در بخش تحلیل Featuring (برجسته‌سازی) که به فرآیندی گفته می‌شود که در آن یک بازی توسط فروشگاه‌های دیجیتال مانند گوگل پلی، اپ استور یا سایر بازارهای منطقه‌ای در موقعیت‌های خاص و پرمخاطب پلتفرم نمایش داده می‌شود، شامل بخش‌های ویژه مانند انتخاب سردبیر، داغ‌ترین‌ها، برترین بازی‌های تازه منتشرشده و سایر بخش‌های هایلایت شده فروشگاه‌ها، هدف اصلی افزایش دیده شدن بازی و هدایت کاربران جدید به سمت نصب آن است.

این فرآیند یک ابزار راهبردی در بازاریابی بازی محسوب می‌شود، زیرا منجر به افزایش نرخ نصب ارگانیک، بهبود جایگاه در دسته‌بندی‌ها و تقویت برند بازی در میان رقبا می‌شود. از منظر عملکردی، برجسته‌سازی نقش مهمی در چرخه عمر بازی دارد؛ در مرحله معرفی و عرضه اولیه، می‌تواند جهش ناگهانی در تعداد دانلود ایجاد کند؛ در دوره بلوغ بازی، کمک می‌کند تا بازی در رقابت فشرده بازار جایگاه خود را حفظ کند؛ و در بازی‌های لایو سرویس، به عنوان ابزاری برای معرفی رویدادها، آپدیت‌ها یا فصل‌های جدید به کار می‌رود.

کشورهای عربستان سعودی و ترکیه در روند برجسته‌سازی بازی‌ها پیشتاز بودند

بر اساس داده‌های موجود، روند برجسته‌سازی بازی‌ها از سال ۲۰۱۸ آغاز شده و کشورهای عربستان سعودی و ترکیه در این حوزه پیشتاز بوده‌اند. در فاصله سال‌های ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۲، همه مناطق از اروپا گرفته تا کشورهای عربی روند افزایشی قابل‌توجهی در تعداد برجسته‌سازی داشته‌اند. سال ۲۰۲۲ نقطه اوج این روند بوده است؛ سالی که در آن تعداد برجسته‌سازی‌ها در تمامی مناطق به بالاترین سطح خود رسیده است.

این اوج همزمان است با دو تحول مهم در صنعت گیم؛ نخست، افزایش سهم بازی‌های موبایلی در سبد مصرف کاربران پس از دوران کرونا؛ و دوم، تمرکز پلتفرم‌ها بر نمایش بازی‌های منطقه‌ای و تقویت بازارهای محلی. با این حال، از سال ۲۰۲۳ به بعد، روند کلی برجسته‌سازی در همه مناطق وارد فاز کاهشی شده است. این کاهش را می‌توان نتیجه سیاست‌های جدید فروشگاه‌ها در محدود کردن بخش Featured، افزایش رقابت بین ناشران جهانی، حرکت پلتفرم‌ها به سمت نمایش کمتر اما هدفمندتر بازی‌ها، و همچنین رشد تبلیغات درون‌فروشگاهی دانست که باعث شده بخشی از جایگاه‌هایی که قبلاً به برجسته‌سازی اختصاص داشتند، به مدل‌های تبلیغاتی پولی منتقل شوند.

در بخش تحلیل ژانرها، بررسی ژانر واقعیت افزوده (AR) نشان می‌دهد که ترکیه از سال ۲۰۲۰ شاهد جهش قابل توجهی در این حوزه بوده است؛ رشدی که بیانگر افزایش سرمایه‌گذاری، پذیرش فناوری و توسعه کاربردهای تجاری AR در این کشور است. هرچند در سال ۲۰۲۳ افت شدیدی مشاهده می‌شود، اما با وجود این کاهش، ترکیه همچنان فاصله معناداری با سایر مناطق مورد بررسی حفظ کرده و جایگاه برتر خود را از نظر سطح فعالیت و نفوذ بازار از دست نداده است.

در مقابل سایر مناطق روندی نسبتاً پایدار را تجربه کرده‌اند که با نوسانات محدود همراه بوده است. در مقایسه سهم مناطق در ژانر واقعیت افزوده، در سال ۲۰۱۵ سهم اروپا ۷.۷۳ درصد، ترکیه ۵۲.۵۱ درصد، عربستان سعودی ۱۷.۷۱ درصد و امارات متحده عربی ۲۲.۰۵ درصد بوده است.

این نسبت‌ها در سال ۲۰۲۴ به ۱.۱۳ درصد برای اروپا، ۸۳.۹۳ درصد برای ترکیه، ۴.۵۱ درصد برای عربستان سعودی و ۱۰.۴۳ درصد برای امارات متحده عربی تغییر یافته است. این تغییرات نشان می‌دهد که برخلاف روند کلی نزولی سهم اروپا، عربستان و امارات، بازار ترکیه در این ژانر رشد چشمگیری داشته و به بازیگر اصلی منطقه تبدیل شده است. در ژانر اکشن، داده‌های نمودار ۱۱ نشان می‌دهد که مناطق مختلف با نوسانات قابل توجهی مواجه بوده‌اند.

ترکیه و عربستان سعودی به عنوان پیشتازان اصلی این ژانر شناخته می‌شوند. ترکیه از سال ۲۰۲۰ و عربستان سعودی از سال ۲۰۲۱ وارد یک دوره نزولی شده‌اند که می‌تواند ناشی از اشباع نسبی بازار یا تغییر تمرکز کاربران به سایر ژانرها باشد. با این حال، از سال ۲۰۲۳ روند بازار ژانر اکشن در تمامی مناطق مورد بررسی مجدداً صعودی شده است.

در مقایسه سهم مناطق منتخب در ژانر اکشن در سال ۲۰۱۵، سهم اروپا ۳.۶۹ درصد، عربستان سعودی ۱۸.۹۵ درصد، ترکیه ۵۹.۶۵ درصد و امارات متحده عربی ۱۷.۷۲ درصد بوده است. در سال ۲۰۲۴، این ارقام به ترتیب به ۳.۳۸ درصد برای اروپا، ۲۳.۴۳ درصد برای عربستان سعودی، ۵۵.۴۵ درصد برای ترکیه و ۱۷.۷۵ درصد برای امارات متحده عربی رسیده است. این تغییرات نشان می‌دهد که هرچند ترکیه همچنان بیشترین سهم را در این ژانر دارد، اما سهم آن در مقایسه با سال ۲۰۱۵ کاهش یافته و در مقابل، کشورهای عربی به ویژه عربستان سعودی افزایش چشمگیری را تجربه کرده‌اند.

کشورهای عربی پیشتاز ژانر ماجراجویی بودند

در ژانر ماجراجویی اغلب مناطق مورد مطالعه، الگوی رفتاری نسبتاً مشابهی با نوسانات قابل توجه داشته اما جهت‌گیری آن صعودی بوده است. در سال ۲۰۲۳، عربستان سعودی و امارات متحده عربی وارد فاز نزولی شده‌اند، در حالی که ترکیه با شیبی تند رشد قابل توجهی را تجربه کرده و اروپا نیز با شیبی ملایم اما پایدار در مسیر صعودی قرار گرفته است. در مقایسه سهم مناطق مختلف در ژانر ماجراجویی، در سال ۲۰۱۵ سهم اروپا ۷.۳۳ درصد، عربستان سعودی ۲۰.۳۴ درصد، ترکیه ۴۷.۸۲ درصد و امارات متحده عربی ۲۴.۵۱ درصد بوده است.

در سال ۲۰۲۴ سهم اروپا به ۸.۵۶ درصد و عربستان سعودی به ۲۸.۴۱ درصد رسیده است، در حالی که سهم ترکیه با کاهش به ۴۲.۱۹ درصد و امارات متحده عربی به ۲۰.۸۳ درصد رسیده است. در ژانر آرکید، تمامی مناطق مورد بررسی با نوسانات دوره‌ای مواجه بوده‌اند، با این حال روند کلی بازار تا سال ۲۰۲۲ ماهیتی صعودی و رو به رشد داشته است.

تا پیش از سال ۲۰۲۲، کشورهای عربی به عنوان پیشتازان اصلی این ژانر شناخته می‌شدند و سهم قابل توجهی از رشد بازار را به خود اختصاص داده بودند. اما از سال ۲۰۲۲ به بعد، ترکیه با ثبت یک جهش معنادار در این ژانر، مسیر بازار را تغییر داده و توانسته است جایگاه برتر را از آن خود کند. در مقایسه سهم مناطق منتخب در ژانر آرکید، در سال ۲۰۱۵ سهم اروپا ۶.۶۹ درصد، عربستان سعودی ۲۳.۷۰ درصد، ترکیه ۴۳.۴۰ درصد و امارات متحده عربی ۲۶.۲۱ درصد بوده است. در سال ۲۰۲۴ سهم اروپا به ۷.۸۱ درصد، عربستان سعودی به ۲۸.۶۰ درصد، ترکیه به ۳۷.۲۶ درصد و امارات متحده عربی به ۲۶.۳۳ درصد رسیده است.

در ژانر شرط‌بندی، اروپا، عربستان سعودی و امارات متحده عربی روندی صعودی و مستمر را تجربه کرده‌اند. در این میان، عربستان سعودی با نرخ رشد بالاتر و شیب توسعه تندتر، سهم قابل توجهی از گسترش این ژانر را به خود اختصاص داده است. در مقابل، ترکیه علی‌رغم مواجهه با نوسانات دوره‌ای ناشی از متغیرهای اقتصادی، سیاست‌گذاری‌های داخلی و تغییرات مقرراتی، همچنان جایگاه پیشتاز خود را در این بخش حفظ کرده است. در مقایسه سهم مناطق مختلف در ژانر شرط‌بندی، در سال ۲۰۱۵ سهم اروپا ۱.۹۰ درصد، عربستان سعودی ۱۸.۰۴ درصد، ترکیه ۶۱.۵۰ درصد و امارات متحده عربی ۱۸.۵۵ درصد بوده است.

در سال ۲۰۲۴، سهم اروپا به ۴.۸۵ درصد و عربستان سعودی به ۲۸.۰۸ درصد افزایش یافته، در حالی که سهم ترکیه به ۵۲.۱۵ درصد و امارات متحده عربی به ۱۴.۹۲ درصد کاهش یافته است. در ژانر کالکشن، داده‌ها نشان می‌دهد که عربستان سعودی تا سال ۲۰۲۰ روندی افزایشی و نسبتاً پایدار را تجربه کرده است.

امارات متحده عربی و ترکیه در ژانر کودکان مسیر صعودی داشتند

این مسیر صعودی در بازه ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۳ با یک دوره افت یا تعدیل همراه بوده، اما از سال ۲۰۲۳ به بعد، بازار این کشور با جهشی معنادار مجدداً وارد فاز رشد شده است. در مقابل، بازار اروپا، ترکیه و امارات متحده عربی طی سال‌های مورد بررسی عمدتاً روندی باثبات و کم‌نوسان را در ژانر کالکشن تجربه کرده‌اند. در مقایسه سهم مناطق مختلف در ژانر کالکشن، بازار در سال ۲۰۱۵ نسبتاً متوازن و چندقطبی بود؛ اروپا سهم ۷.۲۹ درصد، عربستان سعودی ۳۵.۲۴ درصد، ترکیه ۲۵.۱۷ درصد و امارات متحده عربی ۳۲.۳۱ درصد داشتند. تا سال ۲۰۲۴ شاهد تمرکز شدید بازار در عربستان سعودی هستیم؛ سهم این کشور به ۸۶.۹۳ درصد افزایش یافته، در حالی که سهم اروپا، ترکیه و امارات متحده عربی به ترتیب به ۰.۴۵، ۰.۷۴ و ۱۱.۸۸ درصد کاهش یافته است.

در ژانر کودکان، تمامی مناطق مورد مطالعه تا سال ۲۰۲۱ مسیر رشد و افزایش تقاضا را تجربه کرده‌اند. با این حال، پس از سال ۲۰۲۱ الگوی رشد میان مناطق متفاوت شده است. در اروپا، روند این ژانر وارد فاز نزولی شده و کاهش تدریجی شاخص‌های عملکردی تداوم یافته است. در مقابل، عربستان سعودی، امارات متحده عربی و ترکیه همچنان مسیر صعودی خود را حفظ کرده‌اند.

در مقایسه سهم مناطق منتخب در ژانر کودکان، روند سهم بازار بین سال‌های ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۴ نسبتاً پایدار بوده است. اروپا با کاهش سهم از ۱۲.۳۵ درصد به ۹.۳۵ درصد، ترکیه با کاهش از ۳۵.۳ درصد به ۲۹.۴۷ درصد مواجه شده‌اند، در حالی که امارات متحده عربی از ۲۷.۲۹ درصد به ۲۹.۷۸ درصد رسیده و عربستان سعودی بیشترین افزایش سهم را داشته و از ۲۵.۰۶ درصد به ۳۱.۴۰ درصد رسیده است.

در ژانر بازی گروهی، بازار اروپا طی دوره مورد بررسی روندی باثبات و همراه با رشد ملایم داشته است. عربستان سعودی و امارات متحده عربی روند مشابهی داشته‌اند؛ پس از افت محسوس در سال ۲۰۲۱، وارد مسیر بازیابی شدند و تا پیش از سال ۲۰۲۴ روند صعودی ثبت کردند، اما در سال ۲۰۲۴ مجدداً با کاهش نسبی رشد مواجه شده‌اند. ترکیه در این ژانر عملکرد متفاوتی داشته و از سال ۲۰۲۱ با شیبی تند وارد دوره رشد شده است. در مقایسه سهم مناطق منتخب در ژانر بازی گروهی، سهم اروپا از ۱۴.۱۹ درصد به ۵.۴۹ درصد، عربستان سعودی از ۳۵.۰۶ درصد به ۱۵.۲۲ درصد و امارات متحده عربی از ۲۹.۳۲ درصد به ۱۴.۶۲ درصد کاهش یافته، در حالی که ترکیه سهم خود را از ۲۱.۴۳ درصد به ۶۴.۶۸ درصد افزایش داده است.

در ژانر پازل، بازار اروپا روندی باثبات و همراه با رشد ملایم را تجربه کرده است. ترکیه، عربستان سعودی و امارات متحده عربی الگوی رقابتی نزدیک و پویاتری را نشان می‌دهند. در بازه زمانی ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۲، عربستان سعودی جایگاه پیشتاز را در این ژانر در اختیار داشته است.

با این حال، از سال ۲۰۲۲ به بعد، ترکیه با شتاب قابل توجه وارد مسیر رشد شده و رقابت میان این دو بازار به شکل محسوسی فشرده‌تر شده است. در مقایسه سهم مناطق مختلف در ژانر پازل، ترکیه با کاهش محسوس از ۴۷.۵۴ درصد در سال ۲۰۱۵ به ۳۵.۳۷ درصد در سال ۲۰۲۴ مواجه شده است. سهم اروپا از ۴.۸۷ درصد به ۴.۴۲ درصد و امارات متحده عربی از ۲۵.۷۲ درصد به ۲۴.۸۴ درصد کاهش یافته است. در مقابل، عربستان سعودی رشد قابل توجهی داشته و سهم خود را از ۲۱.۸۷ درصد به ۳۵.۳۷ درصد رسانده است.

در ژانر نقش آفرینی، بازار اروپا روندی پایدار و همراه با رشد تدریجی داشته است. امارات متحده عربی و عربستان سعودی روندی کمابیش مشابه و هم‌راستا داشته‌اند، اگرچه در سال ۲۰۲۱ امارات به طور مقطعی از عربستان پیشی گرفت. پیشتاز اصلی این ژانر ترکیه است که از سال ۲۰۱۵ با فاصله‌ای معنادار در صدر قرار داشته است. در مقایسه سهم مناطق منتخب در ژانر نقش آفرینی، در سال ۲۰۱۵ ترکیه با ۴۵.۴۳ درصد پیشتاز بوده و امارات با ۳۳.۴۹ درصد، عربستان با ۱۸.۳۳ درصد و اروپا با ۲.۷۵ درصد قرار داشته‌اند. در سال ۲۰۲۴، تنها امارات با کاهش سهم به ۲۳.۹۳ درصد مواجه شده، در حالی که ترکیه با افزایش به ۴۹.۷۹ درصد، اروپا با رشد به ۶.۴۷ درصد و عربستان با افزایش به ۱۹.۳۵ درصد رسیده است.

در ژانر ماشین سواری، تمامی مناطق با نوسانات دوره‌ای و افت‌وخیزهای قابل توجه مواجه بوده‌اند. بازار اروپا تا سال ۲۰۲۲ روند صعودی داشت اما پس از آن وارد فاز نزولی شده است. عربستان سعودی تا سال ۲۰۲۰ روند افزایشی داشته است.