یک بام و دوهوای دریافت شهریه در مدارس دولتی کرمان؛ نظارتها جدی تر شود

خبرگزاری مهر – گروه استان ها: آموزش و پرورش استان کرمان در سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۶ بر ممنوعیت مطلق دریافت هرگونه وجه تحت عنوان شهریه یا کمک به مدرسه در مدارس دولتی و هیئت امنایی تأکید کرده و اعلام کرده است که تنها هزینه‌های مجاز برای اولیا، مبلغ کتاب درسی و بیمه دانش‌آموزی است. این تأکیدات در حالی صورت می‌گیرد که گزارشهایی درباره دریافت وجوه غیررسمی در برخی واحدهای آموزشی وجود دارد.

دستور العملهایی که در عمل نادیده گرفته می شود

دستورالعمل‌های ابلاغی برای سال تحصیلی جاری در استان کرمان، دریافت هرگونه مبلغ اضافی در مدارس دولتی را تخلف محسوب کرده و برخورد با متخلفان را وعده داده است. این تأکیدات در راستای اجرای اصل ۳۰ قانون اساسی مبنی بر رایگان بودن تحصیل تا پایان دوره متوسطه و همچنین سیاست‌های کلان وزارت آموزش و پرورش برای کاهش بار مالی خانواده‌ها صورت گرفته است.

بررسی‌های میدانی نشان می‌دهد که با وجود این ممنوعیت‌های قانونی، نگرانی‌هایی درباره دریافت وجوه غیررسمی در فرآیند ثبت‌نام یا ارائه خدمات آموزشی در برخی واحدهای آموزشی وجود دارد. گزارش‌های دریافتی خبرنگار مهر حاکی از آن است که درخواست مبالغی تحت عناوین مختلف از جمله کمک به مدرسه، هزینه‌های فوق‌برنامه، تجهیزات کلاسی و مدرسه و فعالیت‌های پرورشی، گاهی به صورت غیرمستقیم و با ایجاد الزامات مطرح می‌شود. این الزامات می‌تواند شامل گره زدن ارائه کارنامه و روند ثبت‌نام نهایی باشد.

در همین راستا، سازوکارهای نظارتی و شکایتی در استان کرمان فعال شده است تا والدین بتوانند در صورت مواجهه با هرگونه درخواست پرداخت وجه غیرقانونی، موضوع را گزارش دهند. سامانه ثبت شکایات آموزش و پرورش مسیر اصلی برای ثبت این شکایات هستند. با این وجود دریافت وجوه انجام می شود و والدین از ترس اینکه به روند آموزشی دانش آموز صدمه وارد شود و یا نتوانند فرزندشان را در مدرسه ای با کیفیت ثبت نام کنند سکوت می کنند.

به همین دلیل خبرنگاران مهر در کرمان با حضور در مدارس شهر کرمان این مورد را پیگیری کردند.

ثبت نام با چاشنی پراتی

مهرداد، پدر دانش آموز مقطع دهم است که به خبرنگار مهر می گوید: ثبت نام دانش آموزان در مدارس دولتی با کیفیت به سختی انجام می شود با وجود اینکه فرزند من معدل ۱۹ و ۹۳ و رتبه نخست مسابقات رباتیک را دارد اما مدرسه ای که مراجعه کردم از ثبت نام فرزندم ممانعت کرد.

وی گفت: در اکثر مدارس خوب سهمیه ای برای فرهنگیان اختصاص دارد و سایر دانش آموزان از حضور در این مدارس محروم می شوند این مایه دلسردی دانش آموزان می شود. البته بهانه کروکی را هم می آوردند اما اصولا فقط در حد بهانه است.

وی افزود: در نهایت بعد از کلی پیگیری توانستم فرزندم را در یک مدرسه ثبت نام کنم اما مدیر مدرسه از من درخواست ۶ میلیون تومان به عنوان شهریه کرد و بعد گفت اگر می خواهید جدای از این مبلغ به مدرسه هم کمک کنید این واقعا عجیب است.

برای دادن مدارک پسرم از من یک میلیون طلب کردند

سحر مادر یکی دیگر از دانش آموزان گفت: وقتی به مدرسه قبلی پسرم برای گرفتن مدارک مراجعه کردم گفتند یک میلیون تومان بدهید تا مدرک فرزندت را بدهیم که جای دیگری ثبت نام کنید، گفتند که این یک میلیون شهریه سال گذشته است که پرداخت نکردم! مسئولان می گویند نباید مبلغی برای ثبت نام بدهیم اما اگر اینقدر این قانون جدی است چطور مدیر مدرسه ای که توسط همین مسئولان انتخاب شده کار دیگری انجام می دهند؟

ما شهریه 70 میلیونی غیر انتفاعی نداریم

زهرا مادر یکی دیگر از دانش آموزان گفت: من چطور با این شرایط اقتصادی شهریه ۵۰ تا ۷۰ میلیونی مدرسه غیر انتفاعی را تهیه کنم در مدارس دولتی هم در مدارس خوب به سادگی دانش آموزان را ثبت نام نمی کنند و از اگر هم ثبت نام کنند شهریه می گیرند.

وی افزود: برای اجرای عدالت آموزشی باید فکری به حال دریافت این شهریه های غیر قانونی بشود.

محمد هم گفت: برای ثبت نام دانش آموز کلاس اول در یک مدرسه دو میلیون ابتدا از من دریافت کردند و گفتند در طول سال هم باید همیاری کنید.

شهریه ندهیم فرزندانمان ثبت نام نمی شوند

وی بیان کرد: اگر شهریه ندهم فرزندم ثبت نام نمی شود اگر شکایت کنم فرزندم با مشکلاتی در طول سال مواجه خواهد شد این رویه باید از ریشه حل شود آموزش و پرورش باید جلوی این دریافت ها را بگیرد نه اینکه بنشینند و ببینید کی شکایت می کند!

تا پول ندهیم فرم ثبت نام را نمی دهند

اسما، مادر یک دانش آموز در گفتگو با مهر بیان کرد: وقتی برای ثبت‌نام فرزندم به مدرسه مراجعه کردم، فرمی جلوی من گذاشتند که باید امضا می‌کردم مبنی بر اینکه مبلغی را به عنوان کمک به مدرسه پرداخت می‌کنم. وقتی پرسیدم آیا پرداخت این مبلغ اختیاری است، گفتند باید پرداختم کنم تا فرم ثبت نام را به من بدهند.

وی گفت: ما هم از ترس اینکه برای فرزندمان مشکلی پیش بیاید، چاره‌ای جز پرداخت نداشتیم. واقعاً نمی‌دانیم به کجا باید شکایت کنیم که مطمئن باشیم بدون ایجاد دردسر برای بچه‌مان و به صورت محرمانه رسیدگی می‌شود.

محمد، پدر یکی از دانش آموزان بیان کرد: مسئولان آموزش و پرورش دائماً تأکید می‌کنند که دریافت شهریه در مدارس دولتی ممنوع است، اما واقعیت در کف برخی مدارس چیز دیگری است. در پایان سال تحصیلی گذشته، برای دریافت کارنامه فرزندم، از ما خواستند فیش واریزی تحت عنوان «هزینه‌های فوق‌برنامه و تجهیز کلاس» را ارائه دهیم. این در حالی است که در طول سال هم مبالغی گرفتند. این هزینه‌ها، فشار مضاعفی به خانواده‌ها وارد می‌کند و عملاً اصل آموزش رایگان را با چالش مواجه کرده است.

به جای بخشنامه تکراری جلوی دریافت شهریه را بگیرید

علی رضا، یکی از دانش آموزان هم بیان کرد: به ما گفته شد مدارس هیئت امنایی مانند مدارس دولتی عادی هستند و شهریه ندارند، اما در عمل مبالغی تحت عنوان فعالیت‌های فوق‌برنامه از اولیا دریافت می‌شود. تفاوت اصلی اینجاست که ما انتظار داریم در مدرسه دولتی، حداقل دغدغه مالی نداشته باشیم، اما وقتی می‌بینیم برای خدمات مختلف به صورت جداگانه هزینه می‌شود، ناامید می‌شویم. از مسئولان آموزش و پرورش استان کرمان می‌خواهیم به جای صدور بخشنامه‌های تکراری، نظارت میدانی واقعی و سرزده داشته باشند تا خیال والدین از بابت هزینه‌های غیرقانونی و اجباری راحت شود.

با مدیران متخلف برخورد می شود

مدیرکل آموزش و پرورش استان کرمان نیز در گفتگو با خبرنگار مهر بیان کرد: طبق قانون پرداخت هر گونه وجه در زمان ثبت نام در مدارس دولتی ممنوع است.

محمد رضا فرحبخش بیان کرد: این مساله به صورت دستور العمل به مدیران مدارس ابلاغ شده است و انتظار داریم به درستی انجام شود.

وی عنوان کرد: در صورت پرداخت هر گونه وجه توسط دانش آموزان این افراد شکایت خود را با مستندات به آموزش و پرورش اعلام شود تا مراحل قانونی طی شود.

وی گفت: اگر مردم گلایه داشتند مردم می توانند به اداره ارزیابی مراجعه کنند اگر هم قرار به کمک به مدارس باشد باید در طول سال تحصیلی انجام شود و زمان ثبت نام گرفتن هر وجهی غیر قانونی و ممنوع است.

همزمان با آغاز فصل ثبت‌نام در سال ۱۴۰۵، آموزش و پرورش استان کرمان از تمامی مدیران مدارس خواسته است تا دقیقاً مطابق با ضوابط و دستورالعمل‌های ابلاغی عمل کرده و از هرگونه دریافت وجه اضافی خودداری کنند. این اداره کل همچنین تأکید کرده است که مشارکت‌های مردمی باید صرفاً به صورت داوطلبانه و بدون هیچ‌گونه اجبار یا فشار بر اولیا صورت گیرد.

از سوی دیگر، بررسی‌ها نشان می‌دهد که یکی از چالش‌های اصلی در این حوزه، عدم آگاهی کامل برخی اولیا از حقوق قانونی خود و همچنین ترس از تبعات احتمالی شکایت است. بسیاری از خانواده‌ها ترجیح می‌دهند به جای ثبت شکایت، مبالغ درخواستی را پرداخت کنند تا از بروز مشکلات احتمالی برای فرزندانشان جلوگیری کنند.

در مجموع، به نظر می‌رسد که حل این چالش نیازمند رویکردی چندجانبه است که شامل نظارت مستمر، اطلاع‌رسانی شفاف، برخورد قاطع با متخلفان و ایجاد سازوکارهای حمایتی برای والدین باشد. تنها در این صورت می‌توان انتظار داشت که اصل رایگان بودن تحصیل در مدارس دولتی به طور کامل محقق شود و نگرانی‌های خانواده‌ها درباره هزینه‌های پنهان آموزشی برطرف گردد.