حجتالاسلام هادی صاحبقرانی، در گفتگو با خبرنگار مهر با تشریح مؤلفههای کار جهادی اظهار کرد: تلاش مضاعف بهتنهایی جهاد محسوب نمیشود، بلکه کار جهادی علاوه بر تلاش، نیازمند روحیه داوطلبانه، نیت الهی و حضور در میدان حل مسائل و مقابله با موانع است.
وی با اشاره به تفاوت میان فعالیتهای خیرخواهانه و جهادی اظهار کرد: کار خیر و خیریه در همه جوامع و میان افراد با گرایشها و ادیان مختلف، اقدامی ارزشمند و پسندیده تلقی میشود، اما هر کار خیری را نمیتوان «کار جهادی» نامید؛ چراکه جهاد دارای مؤلفههایی فراتر از خیررسانی است.
دستیار رئیس سازمان تبلیغات اسلامی در امر جهاد افزود: فعالیت جهادی میتواند در عرصه محرومیتزدایی، حل مسائل اساسی یک محله، منطقه یا کشور و همچنین مدیریت و امدادرسانی در بحرانها شکل بگیرد. در این میدان، افرادی وارد عمل میشوند که با هزینه شخصی و توان محدود، برای حل مسائل عمومی و رفع مشکلات دیگران تلاش میکنند.
«روح مبارزه»؛ وجه تمایز کار جهادی
دستیار رئیس سازمان تبلیغات اسلامی در امر جهاد، روح مبارزه را یکی از مهمترین وجوه تمایز فعالیت جهادی از کار خیریه دانست و گفت: در کار جهادی، فرد تنها به ارائه یک خدمت خیرخواهانه اکتفا نمیکند، بلکه در برابر یک مسئله، محرومیت یا جریان فکری و فرهنگی ایستادگی میکند.
وی ادامه داد: ممکن است فردی برای حل مشکل معیشتی گروهی از مردم اقدام کند و این کار از نظر عقل و شرع نیز پسندیده باشد، اما برای اینکه این فعالیت را جهادی بدانیم، باید مؤلفههای دیگری از جمله فداکاری، مسئولیتپذیری و روح مبارزه نیز در آن وجود داشته باشد.
صاحبقرانی با اشاره به مفهوم جهاد در آموزههای دینی بیان کرد: جهاد از جایگاه ویژهای برخوردار است و توفیق حضور مستمر در میدانهای جهادی نصیب همه افراد نمیشود. به همین دلیل، جهاد را باید یک ارزش و فرصت ویژه برای رشد انسان و خدمت به جامعه دانست.
وی اضافه کرد: در نگاه تمدنی، فرد جهادی برخلاف نگاه فردگرایانهای که میگوید انسان نسبت به مشکلات دیگران مسئولیتی ندارد، خود را در برابر محرومیت و مشکلات همنوعان مسئول میداند و حاضر است از وقت، انرژی و امکانات خود برای حل مشکل دیگران هزینه کند.
خدمت به محرومان؛ حتی با وجود اختلاف سلیقه
دستیار رئیس سازمان تبلیغات اسلامی در امر جهاد با اشاره به تجربه گروههای جهادی در حوادث و بحرانها گفت: یکی از ویژگیهای جریان جهادی این است که خدمترسانی را به اختلاف سلیقه و دیدگاه افراد گره نمیزند.
وی افزود: در برخی حوادث، گروههای جهادی برای کمک به افرادی وارد خانههایشان شدند که ممکن بود از نظر فکری و سیاسی با آنها همسو نباشند، اما این موضوع مانع خدمترسانی نشد. اگر خسارتی به خانهای وارد شده بود، آن را برطرف میکردند و اگر شیشهای شکسته بود، برای تعمیر آن اقدام میکردند.
جهاد نباید به وابستگی مردم منجر شود
صاحبقرانی در پاسخ به انتقادهایی درباره احتمال ایجاد وابستگی به گروههای جهادی به جای توانمندسازی مردم، گفت: در فعالیتهای جهادی باید میان خدمترسانی و وابستهسازی مرزبندی روشنی وجود داشته باشد.
وی با بیان اینکه اردوهای جهادی دو مخاطب اصلی دارند، توضیح داد: یک مخاطب، فردی است که در اردوی جهادی شرکت میکند و خدمترسانی برای رشد و تربیت خود او نیز اهمیت دارد. مخاطب دیگر، مردم منطقه و افرادی هستند که از این خدمات بهرهمند میشوند.
دستیار رئیس سازمان تبلیغات اسلامی در امر جهاد ادامه داد: حل مسائل ریشهای کشور از جمله احیای کارخانهها و قنوات، اقدامی ارزشمند و ضروری است، اما نباید از نیازهای ساده و فوری یک خانواده محروم نیز غفلت کرد. ساخت یک سرویس بهداشتی یا حمام برای خانه یک فرد نیازمند نیز باید در فرهنگ جهادی ارزشمند تلقی شود.
توانمندسازی مردم؛ حلقه مفقوده برخی فعالیتهای جهادی
صاحبقرانی تأکید کرد: یکی از معیارهای مهم فعالیت گروههای جهادی این است که هنگام ورود به یک منطقه، مردم همان منطقه نیز در فرآیند حل مسئله مشارکت داده شوند.
وی گفت: اگر گروه جهادی وارد روستایی شود، کار را انجام دهد و مردم منطقه صرفاً نظارهگر باشند، یک ظرفیت مهم از دست رفته است. گروه جهادی باید بتواند در کنار حل مسئله، روحیه جهادی را در میان مردم منطقه نیز تقویت و آنها را برای مشارکت در حل مشکلات خودشان پای کار بیاورد.
وی افزود: برخی گروههای جهادی این الگو را بهدرستی اجرا میکنند و تلاش دارند در کنار ارائه خدمت، مردم منطقه را نیز در فرآیند خدمترسانی مشارکت دهند؛ برای نمونه، هنگام ساخت مسجد، خانه عالم، لایروبی قنات یا اجرای طرحهای عمرانی، مردم روستا نیز در انجام کار سهیم میشوند.
صاحبقرانی خاطرنشان کرد: مسئله گروه جهادی فقط این نیست که به یک منطقه برود و کاری را به جای مردم انجام دهد؛ بخشی از مأموریت آن باید این باشد که مردم همان منطقه را برای حل مسائل خودشان توانمند و همراه کند.
نظر شما