به گزارش خبرنگار مهر، سعید خدایگان، قائممقام بنیاد ملی نخبگان در نشست خبری که امروز (۱۹ مردادماه) برگزار شد، ضمن گرامیداشت یاد و خاطره شهدای جنگهای اخیر و رهبر شهید انقلاب و تبریک روز خبرنگار به تشریح آخرین دستاوردها و برنامههای این بنیاد در دولت چهاردهم پرداخت.
مرور عملکرد بنیاد ملی نخبگان از تأسیس تاکنون
قائممقام بنیاد ملی نخبگان اظهار کرد: ما اگر مروری داشته باشیم بر کل عملکرد بنیاد از زمان تأسیس تا امروز، ۶۳ هزار برگزیده در تقویمها و طرحهای مختلفی داریم که در بنیاد ملی نخبگان در سالهای مختلف تعریف شده است. طرحهای ما در دو بخش «شناسایی و توانمندسازی» و «شبکهسازی» است و یکسری طرحهای اصلی که مبنای شناسایی استعدادهای برتر و نخبگان هستند را اگر در نظر بگیریم، ۲۳ طرح فعال داشتهایم.
به گفته وی: برگزیدگان ما ۶۳ هزار نفر بودهاند. در بحث شناسایی، ۶۳ هزار نفر از ۶۹۰ دانشگاه و مؤسسه آموزش عالی کشور برگزیده شدهاند. ۷۷ درصد از برگزیدهها مربوط به ۳۰ دانشگاه کشور بودهاند. تنوع رشته نیز ۵۲۴ نوع رشته بوده است؛ یعنی برگزیدگانی که داشتیم از ۵۲۴ رشته مختلف فارغالتحصیل شدهاند.
وی ادامه داد: اگر بخواهم دقیقتر بگویم، سال ۱۳۸۳ دستور تأسیس بنیاد را داشتیم و یکی دو سال هم صرف شد تا اساسنامه و ساختارها شکل بگیرد. بنابراین این آمار شاید از سال ۸۸ به بعد باشد. بخش عمده سالهای ۸۸ تا ۹۳ شاید دو سه طرح فعال داشتهایم و از سال ۹۳ به بعد جهش داشتهایم. نکته خیلی مهم این است که عموماً این برگزیدهها معدل بالای ۱۸ داشتهاند و پربسامدترین معدل، ۱۸ تا ۱۸.۵ بوده است. این هم شاید بد نباشد که ذکر شود.
مأموریتهای سهگانه بنیاد
خدایگان افزود: درباره طرحهایی که ما در دو سال اخیر در دولت چهاردهم داشتهایم، تنوع زیادی وجود داشته است. مأموریتهای بنیاد در سه محور تعریف شده است:محور شناسایی، توانمندسازی و شبکهسازی.محور جذب و نگهداشت و محور تکریم و الگوسازی.
وی بیان کرد: ما یک هرم نخبگی داریم که قاعده این هرم دانشآموزان مستعد هستند، بعد دانشجویان مستعد، دانشآموختگان برتر، سرآمدان و در قله این هرم هم نخبگان قرار دارند. متناسب با این سه محور مأموریتی و این هرم نخبگی، یکسری طرح داریم که متناسب با هر لایه تعریف شده است.
طرحهای لایه دانشآموزی و دانشجویی
قائممقام بنیاد با اشاره به جزئیات آماری گفت: ما در لایه دانشآموزی، طرح شهاب را با همکاری وزارت آموزش و پرورش در حال اجرا داریم که در سال گذشته تعداد ۴.۲ میلیون نفر دانشآموز در طرح شهاب تحت پوشش شناسایی قرار گرفتند. در لایه دانشجویی، یکسری طرحها داریم مثل طرح شهید وزوایی که طرح حمایت از دانشجویان مستعد است و ۲۶۰۰ نفر برگزیده طرح شهید وزوایی را داریم. عموماً طرح شهید وزوایی ناظر بر حمایت از دانشجویان برتر دانشگاههاست و برگزیدگان المپیادهای علمی کشور، هم داخلی و هم بینالمللی، و نفرات برتر کنکور را شامل میشود.
وی اضافه کرد: ما در قالب این طرح در سال گذشته از ۲۶۰۰ نفر دانشجو حمایت کردیم.
آمار متقاضیان و افق پیشرو
قائممقام بنیاد ملی نخبگان در ادامه به حجم بالای تقاضا و استقبال از برنامههای جذب بنیاد اشاره کرد و افزود: اگر بخواهیم مقیاس تقاضا را در نظر بگیریم، در دولت چهاردهم مجموعاً حدود ۱۲ هزار متقاضی برای طرحهای جذب (شامل طرح جهت و سایر طرحهای مرتبط) به بنیاد مراجعه کردهاند که این حجم از تقاضا نشاندهنده اهمیت و نیاز جامعه نخبگانی به تسهیلات شغلی بنیاد است.
وی همچنین گفت: برگزیدگان طرح جهت که در سطح یک قرار میگیرند، علاوه بر تسهیلات شغلی، از جوایز نقدی (به مبلغ ۴۰۰ میلیون تومان) و همچنین مزایای فرهنگی و تسهیلات مسکن نیز برخوردار میشوند تا فرآیند استقرار و فعالیت آموزشی-پژوهشی آنان در دانشگاهها با دغدغه کمتری همراه باشد.
تحلیل جایگاه طرح در نظام نخبگانی
خدایگان با تأکید بر اینکه طرح جهت بخشی از یک منظومه گستردهتر برای نگهداشت نخبگان است، بیان داشت: نگاه ما در اجرای این طرح، کیفیسازی فرآیند جذب هیئت علمی است. ما در بنیاد تلاش میکنیم با اتصال استعدادهای برتر به بدنه علمی دانشگاهها، مسیر اشتغال نخبگان را به سمت مأموریتهای اصلی کشور هدایت کنیم. دریافت ردیف استخدامی برای این ۳۱۰ نفر، در واقع گامی عملیاتی برای حذف موانع بروکراسی و تسریع در بهکارگیری ظرفیتهای علمی در دانشگاههای سراسر کشور بوده است.
فرصتهای مطالعاتی و تسهیلات نخبگانی
وی از فرصت مطالعاتی چین خبر داد و گفت: یک ظرفیت ۱۰۰ نفره برای اعزام استادیاران جوان به دانشگاههای چین طراحی شده است. طرح کاظمی آشتیانی نیز برای ۱۳۱ استاد جوان اجرا میشود. برگزیدههای طرح جهت در سطح یک، جایزه ۴۰۰ میلیونی دریافت میکنند که مزایای فرهنگی و مسکن نیز به آن تعلق میگیرد.
تأمین مسکن و برنامههای الگوسازی
خدایگان در بخش تبیین وضعیت مسکن نخبگان اظهار داشت: در دولت چهاردهم یک طرحی داشتیم به نام طرح مسکن نخبگان. با توجه به اینکه یکی از چالشهای بزرگ جامعه نخبگانی، بهصورت عمومی در جامعه و بهصورت خاص برای اعضای هیئت علمی، موضوع مسکن است، ابتدای کار بنیاد در دولت چهاردهم و با حمایت رئیس محترم بنیاد، کمیته مسکن در بنیاد نخبگان تشکیل شد.
وی ادامه داد: تخصیص زمین و واحد در کلیه استانهای کشور در حال انجام است، یعنی ما بهصورت استانی این قضیه را جلو میبریم. استانداریها خیلی همراهی میکنند و وزارت راه و شهرسازی هم خیلی کمک میکند. با تمام این حرکتها، ۳۲۸۴ زمین و واحد در استانهای مختلف کشور واگذار شده و در مرحله تخصیص هم ۳۷۷۸ زمین و واحد را داریم که ۲۰۰۰ تای آن مربوط به مسکن نخبگان استان تهران است.
قائممقام بنیاد ملی نخبگان تصریح کرد: مجموعاً انشاءالله اگر موارد در حال تخصیص هم تحقق پیدا کند، آمار امروز ما به ۷۰۶۲ واحد مسکونی (نفر) خواهد رسید.
تغییر پارادایم در بنیاد ملی نخبگان
خدایگان در پاسخ به پرسش مطرح شده پیرامون تغییرات ساختاری در بنیاد ملی نخبگان اظهار داشت: بنیاد نخبگان از تغییر پارادایمهایی که در حوزههای مختلف در حال رخ دادن است غافل نشده است؛ لذا در پاسخ به سوال شما درباره ماهیت این تغییر باید بگویم که این یک چرخش راهبردی در نحوه نگاه ما به مقوله نخبگی است.
وی در واکنش به مباحث بودجهای مطرح شده از سوی خبرنگاران افزود: از اینکه منصفانه به ماجرا نگاه میکنید و انتظارات خود را متناسب با بودجه و ساختار ما تنظیم کردهاید سپاسگزارم. اینکه اشاره کردید بودجه بنیاد حدود ۱۵۰ تا ۵۰۰ میلیارد تومان است و نیمی از آن اختصاص یافته، موضوع شوخیبرداری نیست و ما با همین محدودیتها در حال حرکت هستیم.
گذار از شناسایی فردی به سمت تشکیل شبکههای نخبگانی
قائممقام بنیاد ملی نخبگان در تبیین جزئیات این طرح ابتکاری تصریح کرد: ما تا امروز در حوزههای شناسایی و حمایت، صرفاً روی «فرد» متمرکز بودیم؛ اما اکنون قصد داریم از این مرحله عبور کرده و حمایتها را به سمت «شبکه نخبگان» سوق دهیم.
وی ادامه داد: در نگاه جدید، نخبه کسی است که اثرگذاری بارز اجتماعی و تخصصی داشته باشد. تا پیش از این، نگاه بنیاد بر یک سری شاخصهای عمومی و تخصصی متمرکز بود؛ به طوری که برای استخدام هیئت علمی یا شناسایی دانشجوی برتر، سوابقی همچون معدل و مقالات ملاک اصلی بود. اگرچه این مسیر برای حمایت از فرد درست بود، اما اکنون معتقدیم شناسایی نباید صرفاً به این شکل محدود بماند.
تدوین نظام مسائل کشور؛ مبنای جدید شناسایی استعدادها
وی درباره سازوکار جدید شناسایی نخبگان خاطرنشان کرد: ما باید نظام مسائلی را تدوین کنیم که در آن اولویتهای کشور در دستههای مختلف (مثلاً ۱۵ تا ۲۰ دسته تخصصی) طبقهبندی شده و به مسائل جزئیتر شکسته شوند. بر این اساس، استعدادهای برتر را نه فقط بر اساس سوابق، بلکه برای «حل این مسائل» شناسایی میکنیم.
به گفته وی، در کنار بررسی سوابق، تخصص فرد در مواجهه با یک مسئله مشخص سنجیده میشود؛ بدین معنا که برای هر مسئله، فرد مناسب شناسایی شده و فرآیند توانمندسازی او برای حل آن چالش آغاز میشود.
تشکیل کانونهای استانی و ملی «حل مسئله»
خدایگان با اشاره به خروجی این رویکرد گفت: کمکم برای هر مسئله خاص، یک «کانون حل مسئله» به وجود میآید. این حرکت میتواند از سطح استانها (لوکال) شروع شده و به سطح ملی برسد. افرادی که در این کانونها گرد هم میآیند، در تخصص و دغدغه حل آن مسئله مشترک هستند و این امر منجر به همافزایی و ایجاد یک شبکه حل مسئله میشود.
وی افزود: با این الگو، اگر بخش حاکمیتی برای مسئلهای نظیر «آب» یا یک واحد صنعتی برای چالشهای داخلی خود به دنبال متخصص باشد، به این شبکه مراجعه میکند. تقویت این شبکه منجر به ظهور کانونهای توانمندی میشود که پاسخگوی نیازهای واقعی جامعه هستند و هدف غایی نخبگی که همان اثرگذاری بارز است، عملیاتی میشود.
قائممقام بنیاد ملی نخبگان در پاسخ به این پرسش که آیا طرحهای قبلی مسکوت خواهند شد، تأکید کرد: خیر، این قطار در حال حرکت است و ما طرحهای تکمیلی را به برنامههای قبلی اضافه میکنیم. تغییر پارادایم قرار نیست برنامههای گذشته را مختل کند. سامانه یکپارچهای که پیش از این وعده داده بودیم، با همین هدف تدوین شده است. در این مدل، تبهای جدید به سامانه اضافه شده و تبهای موجود اصلاح میشوند تا ورودی و خروجی هر طرح به صورت یکپارچه عمل کند. اگرچه اکنون ممکن است بخشها گسسته به نظر برسند، اما در «تصویر بزرگ»، هر طرح نقشی را در اتصال نخبه به نظام مسائل ایفا میکند. در این نقشه، بنیاد نخبگان، معاونت علمی و پارکهای فناوری بازیگران اصلی هستند و بنیاد به طور ویژه بر مدیریت نیروی انسانی نخبه متمرکز است.
شکاف عمیق میان وظایف سندی و اعتبارات بودجهای
خدایگان با اشاره به نزدیکی فصل بودجه و ارائه برنامهها به مجلس گفت: ما امیدواریم نمایندگان مجلس اهمیت موضوع را درک کرده و از ما حمایت ویژهای داشته باشند. سال گذشته میزان تخصیص بودجه ما ۶۵ درصد بود و همه میدانیم که سال سختی را پشت سر گذاشتیم.
وی در تشریح نیازهای مالی بنیاد افزود: بر اساس تحلیلی که در آذرماه ۱۴۰۳ انجام دادیم، اگر بخواهیم تمام ماموریتهای محوله در سند راهبردی را به طور کامل انجام دهیم، با هزینههای آن زمان، بودجه تخصیص یافته به ما تنها حدود ۱۰ درصد از نیاز واقعی را پوشش میداد. با این حال، ما محدودیتهای منابع کشور را درک میکنیم و تلاش داریم در جلسات آینده با عدد و ارقام دقیق، برنامهها و هزینههای پیشبینی شده را اعلام کنیم.
تشریح سهمیههای چهارگانه طرح نظام وظیفه نخبگانی
در ادامه نشست، وی در پاسخ به سوال خبرنگاری پیرامون آمار تسهیلات سربازی و نخبگان المپیادی گفت: از ابتدای امسال با هدف ساماندهی و شناسایی شایستهتر افراد برای پروژههای جایگزین خدمت (طرح شهید صیاد شیرازی)، شیوهنامه را اصلاح کردیم که آمار ثبتنامیها موید درستی این اصلاحات است.
وی ظرفیتهای ابلاغ شده برای جذب و بهکارگیری نخبگان وظیفه در هر فصل را اعلام کرد و گفت: دانشگاهیان غیرپزشکی: ۳۵۰ نفر، دانشگاهیان علوم پزشکی: ۲۵ نفر، سرباز فناور: ۱۰۰ نفر، بخش حوزوی: ۲۵ نفر، مجموع ظرفیت فصلی: ۵۰۰ نفر (سالانه ۲۰۰۰ نفر). این آمار بر اساس ابلاغیههای فعلی است و اگر در آینده تغییری در ظرفیتها ایجاد شود، اطلاعرسانی خواهد شد.
اولویت «توان حل مسئله» نسبت به رزومههای صرفاً تئوریک
قائممقام بنیاد ملی نخبگان در پاسخ به پرسش خبرنگار خبرگزاری آنا درباره معیارهای جدید امتیازدهی گفت: شاخصهای شناسایی قبلی حفظ خواهند شد، اما توانایی حل مسئله متناسب با چالشهای واقعی، امتیاز ویژهای خواهد داشت.
وی توضیح داد: به عنوان مثال اگر هدف طرحی، جذب نخبه به عنوان عضو هیئت علمی باشد، ما ترکیبی از شاخصهای قبلی و تخصص در مسائل خاص را ملاک قرار میدهیم. برای این منظور کمیتهای تشکیل شده و ایدههای روسای بنیادهای استانی نیز جمعآوری شده است تا معیارها به صورت شفاف ابلاغ شود. قطعاً توانایی حل مسئله بر اساس سوابق ارائه شده، ارزش ویژهای در ارزیابیها خواهد داشت.
تسهیلات ویژه و تجلیل از مدالآوران المپیادهای جهانی
وی همچنین درباره حمایت از دانشآموزان المپیادی یادآور شد: مدالآوران المپیادهای جهانی به طور خودکار برگزیده «طرح شهید رضایی» محسوب شده و از تسهیلات آن بهرهمند میشوند. به دلیل اینکه هنوز نتایج برخی رشتهها نهایی نشده است، برنامهریزی کردهایم تا در اوایل مهرماه، طی مراسمی ویژه از تمامی مدالآوران المپیادهای جهانی به واسطه افتخارآفرینی برای کشور قدردانی کنیم.
نوسانات ظرفیت در طرح شهید صیاد شیرازی
وی در پاسخ به سوالی پیرامون کاهش ظرفیت طرح شهید صیاد شیرازی نسبت به سالهای گذشته گفت: طرحهای بنیاد دو دسته هستند؛ طرحهایی که صفر تا صد آن در اختیار بنیاد است و ما همیشه سعی در افزایش ظرفیت آنها داریم، و طرحهایی که بخش بهکارگیری آن در اختیار دستگاههای دیگر است.
به گفته وی، در موضوع نظام وظیفه، با توجه به شرایط خاص کشور، ظرفیتها از سوی مراجع ذیصلاح اعلام میشود. دستگاههای مربوطه نهایت همراهی و همدلی را با جامعه نخبگانی داشتهاند و علیرغم حذف برخی سهمیهها در بخشهای دیگر، ظرفیت نخبگانی را مساعدت کردند. امیدواریم با عبور از شرایط فعلی، این ظرفیتها مجدداً متناسبسازی شود.
آخرین وضعیت صدور کارت نخبگی و خدمات الکترونیک
خدایگان در پایان در خصوص سرنوشت «کارت نخبگان» اظهار داشت: این موضوع در ابتدای فعالیت بنیاد مطرح بود اما به دلیل برخی حواشی مسکوت مانده بود. در این دوره تصمیم گرفتیم با دستهبندی دقیقتر، صدور کارت را از بالاترین لایه یعنی «طرح علامه طباطبایی» (مفاخر برجسته) آغاز کنیم. در گام دوم، برای برگزیدگان «طرح شهید کاظمی» و سرآمدان، درخواستها دریافت شده و کارتها تا پایان مردادماه ارسال خواهد شد. هدف اولیه ما از این اقدام «هویتبخشی» و ایجاد تعلق است، اما در گامهای بعدی، این کارتها برای ارائه خدمات الکترونیکی و تسهیلات رفاهی بازطراحی خواهند شد که مستلزم هماهنگیهای زیرساختی با بخشهای مختلف است.
نظر شما