مرتضی عبدی، رئیس اداره امور بینالملل و رئیس اندیشکده مطالعات راهبردی حقوق بینالملل مرکز وکلا، کارشناسان رسمی و مشاوران خانواده قوه قضاییه، در گفتگو با خبرنگار مهر با تشریح ابعاد دکترین دفاعی جمهوری اسلامی ایران، از گذار این دکترین از «دفاعی-پدافندی» به «بازدارندگی فعال و تهاجمی» سخن گفت و تأکید کرد: در این رویکرد، توان نظامی، هوشمندی اطلاعاتی و ظرفیتهای مردمی در یک پیوند ارگانیک برای مقابله با تهدیدات و صیانت از حق حاکمیت به کار گرفته میشوند.
عبدی اظهار کرد: در سپهر ژئوپلیتیک معاصر که از آشوبهای ساختاری و تهدیدات فراملی خبر میدهد، تبیین دکترین دفاعی یک کشور تنها یک ضرورت نظامی نیست، بلکه بازتابی از اراده سیاسی و حقوقی حاکمیت برای صیانت از «حق حاکمیت» (Sovereignty) است.
وی افزود: با واکاوی دقیق و تطبیقی احکام ارکان فرماندهی و نقاط ثقل استراتژیک در دستورالعملهای رهبری، میتوان دریافت که جمهوری اسلامی ایران در حال گذار از یک پارادایم «دفاعی-پدافندی» به سوی یک ساختار «بازدارندگی فعال و تهاجمی» است؛ ساختاری که در آن، توان نظامی، هوشمندی اطلاعاتی و ظرفیتهای مردمی در یک «پیوند ارگانیک» برای مقابله با استکبار صهیونی-آمریکایی به کار گرفته شدهاند.
تحول در دکترین بازدارندگی؛ مشروعیتبخشی به «کنش تهاجمی» در پرتو حقوق بینالملل
رئیس اداره امور بینالملل مرکز وکلا، کارشناسان رسمی و مشاوران خانواده قوه قضاییه با اشاره به تحول در دکترین بازدارندگی گفت: بررسی احکام ریاست ستاد کل نیروهای مسلح و فرماندهی کل سپاه پاسداران، گویای یک چرخش راهبردی از «دفاع ایستا» به سوی «بازدارندگی تهاجمی» (Offensive Deterrence) است.
عبدی ادامه داد: تأکید بر «آمادگی برای اجرای عملیات تهاجمی پرقدرت» و «پاسخگویی انقلابی»، در تحلیل حقوق بینالملل، نه یک اقدام تجاوزجویانه، بلکه تجلی عینی «حق دفاع مشروع پیشدستانه» (Anticipatory Self-Defense) است.
وی تصریح کرد: این رویکرد، در واقع طراحی یک معادله دفاعی جدید است که در آن، مرز میان پدافند و تهاجم با هدف «از میان برداشتن تهدید پیش از وقوع آن» بازتعریف شده است.
رئیس اندیشکده مطالعات راهبردی حقوق بینالملل مرکز وکلا افزود: این گذار، پاسخی است به رفتارهای غیرقانونی و نقض مداوم معاهدات بینالمللی توسط محور استکبار؛ در این چارچوب، بازدارندگی دیگر تنها با «ایستادگی» محقق نمیشود، بلکه با «توانایی اعمال قدرت در عمق تهدید» معنا مییابد.
بسیج مردمی؛ از ظرفیتهای انسانی تا تبدیل به «سپر حاکمیتی»
عبدی در ادامه به لایه دوم این استراتژی اشاره کرد و گفت: در این لایه، نقش بسیج مستضعفین از یک نهاد حمایتی به یک «ستون فقرات اجتماعی-امنیتی» ارتقا یافته است.
وی افزود: هدفگذاری برای تحقق شعار «هر ایرانی، یک بسیجی»، در واقع فرآیند «ملیسازی دفاع» است.
رئیس اداره امور بینالملل مرکز وکلا، کارشناسان رسمی و مشاوران خانواده قوه قضاییه با اشاره به ابعاد امنیت چندبعدی و مقابله با جنگهای ترکیبی اظهار کرد: تأکید بر تقویت شبکههای اطلاعاتی مردمی و بهرهگیری از فناوریهای نوین، نشاندهنده درک عمیق از ماهیت «جنگهای نسل جدید» (Next-Generation Warfare) است.
وی ادامه داد: در این نگاه، امنیت دیگر صرفاً در قلمرو سختافزاری و نظامی نیست، بلکه در حوزه نرمافزاری و از طریق «بصیرتافزایی»، برای مقابله با نفوذ و جنگهای شناختی طراحی شده است.
عبدی درباره هویتبخشی به تودههای مبعوث نیز گفت: این استراتژی، با هویتبخشی به ظرفیتهای مغفولمانده مردمی، جامعه را از یک کنشگر منفعل به یک «جبهه واحد دفاعی» تبدیل میکند.
وی افزود: این امر، از منظر حقوقی، تضمینکننده پایداری حاکمیت ملی در برابر هرگونه تلاش برای بیثباتسازی داخلی از طریق ابزارهای فشار خارجی است.
بازگشت به ریشههای حاکمیتی؛ مسجد به مثابه سنگر انسجام اجتماعی
رئیس اندیشکده مطالعات راهبردی حقوق بینالملل مرکز وکلا، کارشناسان رسمی و مشاوران خانواده قوه قضاییه یکی از بدیعترین ابعاد این تحلیل را تأکید بر تعامل سازنده با نهادهای حاکمیتی و گسترش گروههای جهادی با محوریت مسجد دانست و گفت: این رویکرد، بازگشت به اصل «خدمات اجتماعی اثربخش» از طریق ساختارهای سنتی و مذهبی است.
عبدی ادامه داد: در تحلیل استراتژیک، مسجد نه تنها یک کانون عبادی، بلکه به عنوان «مرکز ثقل انسجام اجتماعی» (Social Cohesion Hub) عمل میکند.
وی تصریح کرد: این پیوند میان «مسجد، محله و دولت»، در واقع ایجاد یک شبکه حفاظتی است که از طریق تقویت پیوند میان مردم و حاکمیت، از ریزش هویت ملی و مذهبی در برابر تهاجمات فرهنگی و نرم میکاهد.
وی افزود: این تجلی فرمایش امامان انقلاب، راهبردی است برای تبدیل «فرهنگ مقاومت» به یک الگوی جهانی در برابر استکبار.
تدوین یک «دکترین دفاعی چندلایه»
عبدی در جمعبندی این تحلیل گفت: در مجموع، احکام ارکان فرماندهی، نشاندهنده تدوین یک «دکترین دفاعی چندلایه» است.
وی این لایهها را چنین برشمرد:
لایه نظامی: گذار به بازدارندگی تهاجمی برای تضمین امنیت حاکمیت.
لایه اطلاعاتی-فنی:هوشمندسازی ظرفیتهای مردمی در برابر تهدیدات نوین.
لایه اجتماعی-مذهبی: تقویت پیوند میان مردم و حاکمیت از طریق ساختارهای سنتی و جهادی.
رئیس اداره امور بینالملل و رئیس اندیشکده مطالعات راهبردی حقوق بینالملل مرکز وکلا، کارشناسان رسمی و مشاوران خانواده قوه قضاییه در پایان خاطرنشان کرد: این رویکرد یکپارچه، ایران را از یک بازیگر پدافندی به یک «قدرت بازدارنده و تأثیرگذار» در منطقه و جهان تبدیل میکند که در آن، قدرت نظامی و بصیرت مردمی، در جهت صیانت از حقوق مشروع ملت و حاکمیت ملی، در هم تنیده شدهاند.
نظر شما