به گزارش خبرگزاری مهر، روزنامه جامجم نوشت: در همین راستا، روز جمعه، ۲۱ آگوست (۳۰مرداد)، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر رژیم صهیونیستی، رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه را «دیکتاتوری ضدیهود» خواند. این موضعگیری در پاسخ به اظهارات آکین گورلک، وزیر دادگستری ترکیه، صورت گرفت. وی از صدور حکم بازداشت نتانیاهو در چارچوب تحقیقات مربوط به جنایات «کاروان آزادی غزه» در ماه می (اردیبهشت/خرداد) خبر داد؛ رویدادی که طی آن نظامیان صهیونیست به فعالان حامی فلسطین حمله کردند. روابط آنکارا و تلآویو طی سه سال گذشته در چندین جبهه رو به تیرگی رفته است.
نخستین محور اختلافات به وضعیت سوریه بازمیگردد. رژیم تلآویو با الگوبرداری از مناطق اشغالی در غزه و جنوب لبنان، منطقهای حائل را در طول مرزهای فلسطین با سوریه ایجاد کرده است. در این میان، آنکارا نیز از چند سال پیش حضور نظامی خود در شمال خاک سوریه را توسعه میدهد. اختلاف در سرزمین شام، با ادعای نهادهای اطلاعاتی صهیونیستی درباره استقرار قریبالوقوع قوای ترک در فرودگاه ابوظهور و حملات جنگندههای تلآویو، سهشنبه ۱۸ آگوست (۲۷مرداد) بهاوج رسید. هرچند با مداخله واشنگتن همچنین دیدار اسعد الشیبانی، وزیر امورخارجه دمشق با رئیس سازمان موساد، تنش تاحدی کنترل شد اما ریشههای رویارویی ترکها با صهیونیستها همچنان بهقوت خود باقیمانده است.
بازی با آتش در ادلب
اندکی بعد از حملات هوایی رژیمصهیونیستی به شمال ادلب، نتانیاهو ادعا کرد: «تلآویو و دمشق بر سر حفظ وضعیت موجود در امور امنیتی به توافق رسیده بودند اما طرف سوری با صدور مجوز برای استقرار نیروهای نظامی ترکیه در پایگاهی هوایی در نزدیکی حلب، این پیمان را در آستانه نقض قرار داد.» سرکرده حزب لیکود در ادامه افزود: «تلآویو بارها به مسئولان دمشق هشدار داد که جابهجایی چنین نیروهایی تهدیدی مستقیم برای امنیت اسرائیل ایجاد میکند؛ با این حال، دولت سوریه نادیده گرفتن این اخطارها را برگزید.» باوجود تلاشهای مقامات رژیمصهیونیستی برای مشروع جلوهدادن تجاوز بهخاک سوریه، تام باراک، فرستاده ویژه کاخسفید در امور سوریه و سفیر آمریکا در ترکیه، با ابراز ناخرسندی شدید از وضعیت پیشآمده اعلام کرد: «اقدام صورت گرفته گامی غیرضروری در جهت تشدید تنشها به شمار میرود.» باراک ادامه داد: «اگر به یاد داشته باشید، ترکها در شرایط مشابه یک جنگنده روسی را سرنگون کردند.
فرستادن جنگندهها به مرز، بدون اطلاعرسانی و توافق، بازی خطرناکی است.» حتی فرستاده ویژه دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا گفت که بلندیهای جولان مناطق اشغالی تحت سلطه رژیمصهیونیستی است، هرچند روز گذشته تحت فشار ناچار شد با عذرخواهی صحبتهای خود را همسو با منافع تلآویو کند. اظهارات سفیر واشنگتن در آنکارا، باید در پرتو سیاست، موازنهسازی مابین ترکیه و رژیمصهیونیستی در کرانه شرقی مدیترانه دید؛ سیاستی که خواهان تثبیت چارچوب دولت - ملت در منطقه با هدف تحدید ایدئولوژیهای تجدیدنظرطلب فراملی است.
خطوط ارتباطی پشت پرده
همزمان با نگرانی منطقه از دور جدید تنش در لوانت، یک مقام دفاعی تلآویو در گفتوگو با شبکه کاننیوز از آغاز رایزنیهای پنهانی میان آنکارا و تلآویو برای جلوگیری از اصطکاک نظامی در سوریه خبر داد. این مسئول صهیونیست با دفاع از بمباران فرودگاه ابوظهور در نزدیکی مرزهای ترکیه تصریح کرد: «اسرائیل هیچ تمایلی به تبدیل ترکیه به دشمن ندارد اما وقتی پیامهای دیپلماتیک کمکی نمیکنند، تلآویو مجبور به اقدام نظامی میشود.» گزارشهای رسانهای نشان میدهند مسئولان تلآویو پیش از این حمله هشدارهای لازم را به آنکارا منتقل کرده بودند.
نهادهای امنیتی تلآویو استقرار تجهیزات پیشرفته نظامی ترکیه شامل سامانههای پدافند هوایی، پهپادها و موشکهای تهدیدکننده برتری هوایی خویش در سوریه را خطقرمز برمیشمارند. گیدئون سعر، وزیر امور خارجه رژیمصهیونیستی، نیز با اشاره به تمایل تلآویو برای مهار بحران ایجادشده پس از یورش به پایگاه ابوظهور تاکید کرد: «ما به حفظ وضعیت موجود متعهد هستیم اما ایجاد پایگاههای نظامی ترکیه در خاک سوریه را هرگز نخواهیم پذیرفت.»
براساس گزارش روزنامه تایمز آف اسرائیل، با وجود تعلیق تماسهای سطح بالا از اواخر سال ۲۰۲۳ میلادی، کانالهای دیپلماتیک میان دو طرف همچنان فعال باقی ماندهاند. گرچه تحرکات اخیر نظامی فضا را متشنج ساخت، مقامهای دو کشور میکوشند خطوط ارتباطی پشتی را حفظ کنند. این اقدامات با هدف جلوگیری از بروز سوءمحاسبه یا رویارویی مستقیم نظامی در خطوط مرزی شمال سوریه پیگیری میشوند.
تقابل در پرونده فلسطین
سرنوشت نوار غزه و نقش جنبش حماس، یکی دیگر از محورهای اصلی اختلاف میان طرفین به شمار میرود. دولت ترکیه در اواخر دسامبر ۲۰۲۳ به پرونده شکایتی پیوست که آفریقای جنوبی علیه رژیمصهیونیستی در دیوان بینالمللی دادگستری با اتهام نسلکشی در غزه مطرح کرده بود. این کشور دفاع از مردم فلسطین را به یکی از ارکان اصلی سیاست خارجی خود قلمداد میکند. اردوغان در ماه مارس ۲۰۲۵ (اسفند ۱۴۰۳/ فروردین ۱۴۰۴) و در جریان نماز عید فطر، همزمان با تداوم نسلکشی مردم غزه دعا کرد: «خداوند رژیمصهیونیستی را نابود و ویران سازد.»
نتانیاهو به همین دلایل کوشید مانع تحویل جنگندههای آمریکایی اف-۳۵ به ترکیه شود. این موضوع به مسألهای حساس تبدیل شد و نخستوزیر رژیمصهیونیستی در گفتوگو با ترامپ تاکید کرد که «چنین تصمیمی موازنه قدرت در خاورمیانه را برهم میزند.» با این حال، خصومت ورزیدن با آنکارا تنها به ائتلاف حاکم محدود نمیشد. نفتالی بنت، از دیگر لیدرهای اپوزیسیون نخستوزیر کنونی، در ماه فوریه امسال (بهمن/ اسفند ۱۴۰۴) ادعا کرد: «ترکیه همان ایران جدید است.» تلآویو به دلیل روابط نزدیک آنکارا با حماس، هرگونه مداخله ترکیه در امور غزه را رد میکند.
با این حال، نتانیاهو در جریان مذاکرات آتشبس در ماه اکتبر ۲۰۲۵ (مهر/ آبان ۱۴۰۴) ناچار به عقبنشینی شد. در آن برهه، آنکارا برای تسهیل گفتوگوهای نهایی با این جنبش فلسطینی وارد میدان شد. در مجموع، صفآرایی ترکها در برابر رژیمصهیونیستی زنگ خطر را برای استراتژیستهای اراضی اشغالی بهصدا درآورده است. بهعنوان نمونه از این بیقراری امنیت در محافل تحلیلگران تلآویو، الی کارمون، پژوهشگر مؤسسه بینالمللی مبارزه با تروریسم در دانشگاه عبری رایشمن هرتزلیا، در گزارشی طی ماه ژوئن (خرداد/ تیر) نوشت: «نزدیکی جغرافیایی ترکیه به اسرائیل، گستردگی و توانمندیهای ارتش ترکیه، نفوذ منطقهای روزافزون و وزن دیپلماتیک رو به رشد آن، این کشور را به مسألهای امنیتی تبدیل میسازد که نیازمند پایش مداوم است.»
نظر شما