پیامبر تنها از رنج ما آگاه نیست بلکه طاقت دیدن مشقت ما را ندارد

به گزارش خبرنگار مهر، حجت الاسلام حامد کاشانی کارشناس مذهبی به مناسبت میلاد پیامبر در صحبت هایی به اهمیت روز مبعث و ولادت پیامبر (ص) دو عید مسلمانان که منسوب به پیامبر اکرم (ص) است اشاره کرده و نکاتی را بیان داشت که در ادامه آمده است.

به یکی از قصورهای بزرگ و غیرقابل اغماض ما شیعیان این است که شب مبعث و ولادت رسول اکرم (ص) آن‌گونه که شایسته است، جزو ایام اصلی و محوری ما نیست. با اینکه تمام هویت، امنیت و احترام جان، مال و ناموس ما مدیون انتساب به ایشان است، متأسفانه نگاه ما به رسول ختمی‌مرتبت آن‌گونه که باید نیست و در برگزاری جلسات و مساجد، کم‌کاری بیداد می‌کند. پیامبر به ما نیازی ندارد، بلکه عجیب و تأسف‌بار این است که ما از درک جایگاه واقعی او و بهره‌مندی از این گنج عظیم معنوی محروم مانده‌ایم.

درک بلندای مقام پیامبر (ص) از توان عقل و زبان بشر فراتر است. وقتی خداوند در قرآن از صفاتی مانند «عظیم» برای اخلاق و فضل پیامبر استفاده می‌کند، این توصیف با معیارهای محدود انسانی قابل سنجش نیست. همان‌طور که درک یک کودک خردسال از واژه «خیلی زیاد» با درک یک ثروتمند کلان از همین واژه کاملاً متفاوت است، توصیف خداوندِ نامحدود از پیامبر نیز فراتر از هر تصور مادی است. وسعت کهکشان‌ها و آسمان‌ها که تنها بخشی از آفرینش الهی هستند («وَزَیَّنَّا السَّمَاءَ الدُّنْیا» به معنای آراستن آسمان نزدیک‌تر)، در برابر عظمت کسی که تدبیر این جهان‌ها زیر نظر اوست، ناچیز است. انسان با وجود جثه کوچکش، به واسطه اتصال به این مقام، می‌تواند بزرگ‌ترین موجود عالم باشد.

خداوند دو بار در قرآن کریم با وصف «عظیم» از پیامبر یاد کرده است: «وَإِنَّکَ لَعَلَیٰ خُلُقٍ عَظِیمٍ» و «وَکَانَ فَضْلُ اللَّهِ عَلَیْکَ عَظِیمًا». خدا به او علومی آموخت که با توان بشری قابل کسب نبود («وَعَلَّمَکَ مَا لَمْ تَکُن تَعْلَم»). واریزی که خدا به حساب پیامبر کرده، آن‌قدر عظیم است که اگر تمام عالم از آن برداشت کنند، کاسته نخواهد شد. چنان مقامی دارد که جبرئیل امین در محضر او مانند بنده‌ای فروتن می‌نشست («کانَ یَقعُدُ جِبرئیلُ بَینَ یَدَیکَ قِعدَةَ العَبید»).

خداوند با عبارت «لَقَدْ جاءَکُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِکُمْ» بشارت می‌دهد که پیامبری از جنس خود ما، اما با مقامی بی‌همتا مبعوث شده است. تفاوت او با بزرگان دنیوی در این است که او نه‌تنها از رنج و سختی‌های ما آگاه است، بلکه تحمل دیدن مشقت ما را ندارد («عَزِیزٌ عَلَیْهِ مَا عَنِتُّمْ»). او چنان مشتاق هدایت ماست («حَرِیصٌ عَلَیْکُمْ») که حتی در لحظات پایانی عمر و آستانه ملاقات با پروردگار، دغدغه‌اش سرنوشت امت بود و تا زمانی که بشارت شفاعت و رضایت الهی برای امّتش را دریافت نکرد («رَبُّکَ فَتَرْضَیٰ»)، آرام نگرفت. او آمده است تا دست ما را بگیرد و از پستی‌ها به اوج کمال برساند.

با وجود این عظمت بی‌کران، پیامبر (ص) چنان تواضعی داشت که وارد مسجدش می‌شدی، باید دقت می‌کردی تا او را از دیگران تشخیص دهی. او عرشی بود که تنزل پیدا کرد و روی خاک نشست («کانَ یَأکُلُ عَلَی الأَرضِ»). او خود را این‌گونه پایین آورد تا فاصله‌ای میان او و مردم احساس نشود و کسی در محضرش احساس معذب بودن نکند. او با این رفتار نشان داد که با وجود تفاوت ماهوی، از خودِ ماست و درد ما را درد خود می‌داند.

از آنجا که زبان انسان در مدح مستقیم معصومان قاصر است، بزرگان دین همواره فضایل امیرالمؤمنین (ع) را در نسبت و پیوند با پیامبر (ص) بیان کرده‌اند. در زیارتنامه‌ای از امام صادق (ع) می‌خوانیم که امیرالمؤمنین را این‌گونه معرفی می‌کند: «جَعَلْتَهُ سَیْفاً لِنُبُوَّتِهِ، وَ مِفْتَاحاً لِظَفَرِهِ، وَ آیَةً لِرِسَالَتِهِ، وَ کَاشِفَ الْکُرَبِ عَنْ وَجْهِهِ، وَ یَداً لِبَطْشِهِ، وَ تَاجاً لِرَأْسِهِ». در واقع، این وجود مقدس امیرالمؤمنین (ع) است که به واژگانی مانند شجاعت و شرافت، معنایی والا می‌بخشد، نه آنکه این واژگان بتوانند عظمت او را احاطه کنند. امام صادق (ع) در ادامه می‌فرماید: «وَ بَذَلَ نَفْسَهُ فِی مَرْضَاتِ رَسُولِکَ»؛ علی (ع) هر چه داشت در راه کسب رضایت پیامبر بذل کرد و رضایت پیامبر، همان رضایت خداست.

اوج این پیوند در روایتی از امام باقر (ع) از جابر بن عبدالله انصاری متجلی است. جابر می‌گوید از پیامبر (ص) شنیدم که فرمود: «أَوَّلُ مَنْ یَدْخُلُ الْجَنَّةَ مِنَ النَّبِیِّینَ وَ الصِّدِّیقِینَ عَلِیُّ بْنُ أَبِی طَالِبٍ». ابودجانه با تعجب پرسید: مگر شما نفرمودی بهشت بر انبیا حرام است تا تو وارد شوی؟ پیامبر فرمود: «بَلَی، وَلَکِنْ أَمَا عَلِمْتَ أَنَّ حَامِلَ لِوَاءِ الْحَمْدِ أَمَامَهُمْ؟ وَ عَلِیُّ بْنُ أَبِی طَالِبٍ حَامِلُ لِوَاءِ الْحَمْدِ یَوْمَ الْقِیَامَةِ بَیْنَ یَدَیَّ، یَدْخُلُ الْجَنَّةَ وَ أَنَا عَلَی أَثَرِهِ». امیرالمؤمنین به عنوان پرچمدار هدایت، نخستین کسی از انبیا و صدیقین است که وارد بهشت می‌شود و پیامبر در پی او وارد می‌گردد. امام علی (ع) نیز در پاسخ به این مدح بزرگ، با نهایت تواضع فرمودند: «الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی شَرَّفَنَا بِکَ یَا رَسُولَ اللَّهِ».

شایسته است که ما نیز از این غفلت بیدار شویم و بدانیم در آستانه گنجی بی‌پایان ایستاده‌ایم که صاحب آن، رئوف و رحیم است و درهای فیضش به روی همه گشوده است. باید شادمانی خود را از ولادت حبیب قلوبمان، طبیب نفوس و منجی بشریت، به گونه‌ای بروز دهیم که حتی اطرافیان غیرهیئتی ما نیز از این نور و برکت آگاه شوند. چرا که جایزه کسی که در روز ولادت پیامبر خوشحالی کند و قدمی بردارد، توفیق درک و دستیابی به ولایت است.