به گزارش خبرنگار مهر، آیتالله محمدعلی معصومی، استاد برجسته اخلاق حوزههای علمیه و استاد حوزه و دانشگاه، پیش از ظهر یکشنبه در جلسه درس اخلاق با تبریک میلاد پیامبر گرامی اسلام(ص) و امام جعفر صادق(ع)، بر ضرورت الگوگیری از سیره پیامبر اکرم(ص) در مسیر بندگی خدا تأکید کرد و گفت: یکی از مهمترین موضوعاتی که باید در محاسبه اعمال مورد توجه قرار گیرد، میزان یقین انسان به خداوند است.
وی با بیان اینکه بسیاری از لغزشهای اخلاقی و رفتاری انسان ناشی از ضعف یقین است، افزود: اگر انسان یقین کامل به خداوند داشته باشد، دیگر اندیشه گناه، تکبر، مبارزه با حق و ناامیدی در وجود او شکل نمیگیرد؛ از این رو باید در محاسبات روزانه خود بررسی کنیم که میزان یقین ما به خداوند چقدر است.
استاد برجسته اخلاق حوزههای علمیه با اشاره به نقش هواهای نفسانی در سقوط اخلاقی انسان اظهار کرد: اگر انسان تنها به ظاهر اعمال خود توجه کند اما با هواهای نفسانی مبارزه نکند، این هواهای نفسانی در مقطعی مقابل انسان قرار گرفته و او را گرفتار میکنند.
معصومی ادامه داد: همانگونه که انسان باید در مسیر زندگی آمادگی مقابله با خطرها و موانع را داشته باشد، در مسیر معنوی نیز باید شیوه مبارزه با نفس و هواهای نفسانی را بیاموزد؛ چراکه اگر این مسئله مورد توجه قرار نگیرد، انسان ممکن است در برابر نفس خود تسلیم شود.
«محاسبه و مراقبه» را از مهمترین امور زندگی انسان مؤمن است
وی «محاسبه و مراقبه» را از مهمترین امور زندگی انسان مؤمن دانست و گفت: انسان باید بهصورت مستمر اعمال، نیتها و انگیزههای درونی خود را بررسی کند و ببیند چه میزان از رفتارهای او ناشی از رضایت خداوند و چه میزان متأثر از دنیا و هواهای نفسانی است.
استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به تأثیر نعمتهای الهی در ایجاد غفلت، بیان کرد: سلامتی، تواناییهای جسمی، عقل، قدرت و دیگر نعمتهایی که خداوند در اختیار انسان قرار داده، اگر مورد محاسبه قرار نگیرند، ممکن است زمینه غفلت انسان از خداوند را فراهم کنند.
وی افزود: خداوند بسیاری از خطاها و عیوب انسان را از چشم دیگران پوشانده است و همین پوشش الهی نباید موجب شود انسان تصور کند تمام اعمالش صحیح و پسندیده است. باید پیش از آنکه فرصت عمل از انسان گرفته شود، به محاسبه و اصلاح نفس بپردازد.
معصومی با تأکید بر اهمیت اصلاح نیتها گفت: بخش قابل توجهی از لغزشهای انسان به فساد نیت بازمیگردد. گاهی انسان خداوند را تنها زمانی عبادت میکند که از نعمتهای دنیوی برخوردار است، اما هنگامی که با بیماری، فقر یا مشکلات مواجه میشود، ارتباطش با خداوند کمرنگ میشود؛ این مسئله نشاندهنده ضعف یقین است.
وی تصریح کرد: باید از خود بپرسیم اگر خداوند بخشی از نعمتهای دنیوی را از ما بگیرد، آیا همچنان او را عبادت خواهیم کرد؟ اگر انسان به این مرحله از یقین برسد که خداوند را بدون وابستگی به منافع دنیوی عبادت کند، در مسیر بندگی به درجات بالاتری دست خواهد یافت.
یقین به معنای اعتماد و اطمینان کامل به خداوند است
استاد برجسته اخلاق حوزههای علمیه، یقین را به معنای اعتماد و اطمینان کامل به خداوند دانست و گفت: یقین یعنی اگر همه آسمان و زمین از بین بروند، انسان در وجود خود حتی به اندازه سرسوزنی نسبت به خداوند تردید نکند و باور داشته باشد که خداوند در همه حال ناظر و همراه اوست.
شاخص عبادت و بندگی باید سیره پیامبر خدا(ص) باشد
معصومی با اشاره به ضرورت الگوگیری از پیامبر اکرم(ص) خاطرنشان کرد: میزان و شاخص عبادت و بندگی ما باید سیره پیامبر خدا(ص) باشد؛ کسی که در مسیر بندگی خداوند دچار تردید نشد و در انجام وظایف الهی، رضایت خدا را بر خواستههای دنیوی مقدم دانست.
وی با بیان اینکه ضعف یقین در مسائل مالی نیز خود را نشان میدهد، گفت: گاهی انسان در کمک به نیازمندان و انفاق دچار تردید میشود و نگران است که اگر بخشی از مال خود را در راه خدا هزینه کند، آینده او دچار مشکل شود؛ این تردید نشانه آن است که هنوز یقین انسان به وعدههای الهی به اندازه کافی تقویت نشده است.
استاد حوزه و دانشگاه ادامه داد: اگر انسان باور داشته باشد که خداوند وعده جبران داده است، در انجام کار خیر و انفاق دچار نگرانی نمیشود و با اعتماد بیشتری در مسیر رضای الهی حرکت میکند.
شناخت خداوند مقدمه شناخت مسیر بندگی است
معصومی همچنین شناخت خداوند را مقدمه شناخت مسیر بندگی دانست و گفت: دعای «اللهم عرفنی نفسک» نشان میدهد که شناخت خداوند اساس حرکت انسان در مسیر معنوی است و کسی که به دنبال شناخت خداوند باشد، برای شناخت پیامبر و ائمه(ع) و بهرهگیری از راهنماییهای آنان نیز اهتمام خواهد داشت.
وی افزود: بیتوجهی به دستورات پیامبر(ص) و ائمه اطهار(ع) و اکتفا کردن به ظواهر برخی اعمال، انسان را به عادتهایی گرفتار میکند که ممکن است به جای نزدیک کردن او به خداوند، فاصلهاش را با خدا بیشتر کند.
«توفیق الهی» به معنای قرار گرفتن در مسیر اراده خداوند است
استاد برجسته اخلاق حوزههای علمیه با تأکید بر اینکه «توفیق الهی» به معنای قرار گرفتن در مسیر اراده خداوند است، اظهار کرد: هنگامی که انسان به محاسبه نفس میپردازد، در حقیقت خداوند راه اصلاح را به او نشان داده و او را برای حرکت در مسیر اراده الهی یاری میکند.
معصومی با بیان اینکه تسلیم در برابر خداوند تنها به ظاهر رفتار انسان محدود نمیشود، گفت: ممکن است انسان در ظاهر خود را تسلیم خداوند بداند، اما در درون خود گرفتار اعتراض، نگرانی و نارضایتی باشد. تسلیم واقعی آن است که انسان در برابر کم و زیاد شدن نعمتها، رضایت خود را از دست ندهد و باور داشته باشد که خداوند او را به بهترین شکل اداره میکند.
وی خاطرنشان کرد: خداوند برخی انسانها را با فقر، برخی را با ثروت و برخی را با کم و زیاد شدن امکانات مورد آزمایش قرار میدهد. اگر انسان به یقین برسد، در برابر این شرایط دچار اضطراب و نارضایتی نمیشود و آینده نیز او را گرفتار نگرانی نخواهد کرد.
محاسبه دقیق، زمینهساز مراقبت دقیق است
استاد حوزه و دانشگاه در پایان تأکید کرد: محاسبه دقیق، زمینهساز مراقبت دقیق است و مراقبت مستمر میتواند انسان را در مسیر بندگی خداوند قرار دهد. باید ضعف یقین، فساد نیت و موانع درونی را در محاسبات خود شناسایی و برای اصلاح آنها تلاش کنیم تا به مراتب بالاتری از ایمان و بندگی دست یابیم.
نظر شما