به گزارش خبرنگار مهر، آیین نکوداشت علی نصیریان، بازیگر پیشکسوت سینما و تئاتر، ظهر پنجشنبه همزمان با افتتاح نخستین بوتیک سینمای یک هتل در اصفهان، با حضور جمعی از هنرمندان و فعالان فرهنگ و هنر برگزار شد.
در این مراسم، داریوش مؤدبیان، حسامالدین سراج، رضا مهیمن، همایون اسعدیان، حمیدرضا نوربخش و سیدمجید پوراحمدی درباره جایگاه علی نصیریان، ضرورت انتقال تجربه نسلهای پیشین به نسل جدید، توسعه زیرساختهای فرهنگی و هنری و ظرفیت اقتصاد هنر در اصفهان سخن گفتند.
نام مفاخر بر سالنها، راهی برای پیوند نسل جوان با حافظه فرهنگی است
داریوش مؤدبیان، بازیگر تئاتر و سینما با اشاره به بیش از شش دهه آشنایی و همکاری خود با علی نصیریان، اظهار کرد: آشنایی وی با نصیریان به سالهای کودکی و علاقهاش به تئاتر بازمیگردد و فعالیت حرفهای خود را نیز در کنار وی آغاز کرده است.
وی با اشاره به جایگاه نصیریان در نمایشنامهنویسی ایران، بلبل سرگشته را یکی از آثار مهم وی دانست و افزود: این نمایشنامه در سال ۱۳۳۶ نوشته شده و در نخستین مسابقه نمایشنامهنویسی ایران جایزه نخست را به دست آورده است. به گفته مؤدبیان، نصیریان نگارش نخستین آثار خود را از حدود ۲۱ سالگی آغاز کرده و بلبل سرگشته از آثار شاخص کارنامه نمایشنامهنویسی وی است.
این بازیگر تئاتر و سینما با طرح این پرسش که چرا باید سالنهای فرهنگی و هنری به نام مفاخر نامگذاری شوند، توضیح داد: نامگذاری اماکن فرهنگی به نام چهرههای اثرگذار، تنها یک عنوانگذاری ساده نیست و میتواند نسلهای آینده را با صاحبان نام و سابقه آنان آشنا کند.
وی یادآور شد : در دورههایی از تاریخ سینما و تئاتر ایران، سالنهای سینما بیشتر نامهای فرنگی یا نام شرکتها و برندهای سینمایی داشتند، اما در تئاتر، گروهها و کانونهای نمایشی گاه با نام هنرمندان شناخته میشدند. مؤدبیان به گروههای تئاتری از جمله گروه تئاتر آقای نصیریان و گروه هنر ملی به سرپرستی عباس جوانمرد اشاره کرد و جامعه باربد را نیز از نمونههای تاریخی پیوند میان نام هنرمندان و فعالیتهای نمایشی دانست.
این بازیگر تئاتر و سینما ادامه داد: امروز بیش از گذشته به نامگذاری سالنها به نام چهرههای فرهنگی و هنری نیاز داریم، زیرا وقتی نسل جوان وارد سالنی با نام یک هنرمند میشود، این نام میتواند انگیزهای برای پرسش، جستوجو و شناخت زندگی و آثار وی باشد.
مؤدبیان درباره جایگاه نصیریان در بازیگری نیز گفت: تجربه دیدن بازی وی روی صحنه با تصویری که مخاطب از وی در سینما میبیند، تفاوت دارد. وی بازی نصیریان در تئاتر را برخوردار از انرژی و حضوری دانست که از تکنیکهای معمول بازیگری فراتر میرود و بر مخاطب اثر میگذارد.
وی نصیریان را در کنار بازیگری، نمایشنامهنویسی برجسته و کارگردانی جدی و دقیق توصیف کرد و افزود: در مجموعه تماشاخانه حدود ۱۰ نمایشنامه از وی گردآوری شده است، هرچند آثار دیگری نیز دارد که در این مجموعه نیامدهاند.
این بازیگر تئاتر و سینما با اشاره به مدیریت نصیریان در اداره برنامههای تئاتر، نقش وی را در برخی تحولات تئاتر کشور مهم دانست و گفت: شکلگیری برخی نشریات تئاتری و جشنواره تئاتر شهرستانها از جمله اقداماتی بود که در دوره مدیریت وی شکل گرفت. وی برگزاری جشنوارههای تئاتر شهرستانها و رفتن به شهرهای مختلف برای شناسایی استعدادهای تازه را از اقدامات مهم آن دوره عنوان کرد.
وی در بخش دیگری از سخنان خود، منش انسانی و حرفهای نصیریان را مهمترین وجه شخصیت وی دانست و افزود: نصیریان برای بسیاری از همکاران خود صرفاً یک بازیگر یا هنرمند نیست، بلکه الگویی در رفتار حرفهای و انسانی است.
مؤدبیان همچنین به تأثیر همکاری طولانیمدت خود با نصیریان بر مسیر حرفهایاش اشاره کرد و گفت: طی بیش از ۶۰ سال، همکاریهای متعددی میان آنها شکل گرفته و این همکاریها در مقاطع مختلف، بهویژه در تئاتر و تلویزیون، از نقاط عطف مسیر حرفهای وی بوده است.
وی با اشاره به غیبت نصیریان در این مراسم تصریح کرد: نصیریان به دلیل بیماری و توصیه پزشک امکان حضور در مراسم را نداشته و سلام و تشکر خود را به حاضران رسانده است.
ترانههای ایرانی در آثار نمایشی نصیریان بخشی از تاریخ اجتماعی مردم است
حسامالدین سراج، خواننده موسیقی سنتی ایرانی و نوازنده ساز با اشاره به گفتوگویی که حدود دو هفته پیش با داریوش مؤدبیان داشته است، اظهار کرد: مؤدبیان در آن دیدار به نقش نصیریان در پیوند دادن ترانه و آواز ایرانی با سینما و تئاتر اشاره کرده بود.
وی توضیح داد: در بسیاری از نمایشنامهها و آثار نصیریان، آواز حضور داشته و خود وی نیز با ردیف موسیقی ایرانی آشنا بوده است. سراج گفت نصیریان آوازهایی در دستگاههایی مانند همایون و مثنوی را میشناخته و بسیاری از ترانهها و تصنیفهای قدیمی ایرانی را نیز در حافظه داشته است.
این خواننده موسیقی سنتی ایرانی و نوازنده با اشاره به اجرای یکی از تصنیفهای قدیمی در یکی از دیدارها با نصیریان، تأکید کرد: نباید ترانهها و تصنیفهایی را که در گذشته در مناسبتهای مختلف میان مردم خوانده میشد، صرفاً قطعاتی سرگرمکننده دانست؛ زیرا این آثار حامل بخشهایی از تاریخ اجتماعی و زندگی مردم ایران هستند.
وی ویژگیهای اخلاقی و انسانی نصیریان را نیز مورد توجه قرار داد و گفت: در برخورد با وی همواره فروتنی، اخلاق و دانش را دیده است.
سراج با مقایسه جایگاه نصیریان با برخی بزرگان دیگر هنر ایران، اظهار کرد: در موسیقی نیز میتوان نمونههایی از هنرمندانی را یافت که در کنار مهارت حرفهای، دانش، مردمداری و اخلاق را حفظ کردهاند و نصیریان نیز از همین ویژگیها برخوردار است.
وی تأکید کرد: ماندگاری یک هنرمند تنها به توانایی تخصصی وی در رشته هنری محدود نمیشود و دانش، فروتنی، ارتباط با مردم و اخلاق حرفهای نیز در این ماندگاری نقش دارند.
بخش خصوصی میتواند زیرساخت تازهای برای فعالیت فرهنگی اصفهان ایجاد کند
رضا مهیمن، نویسنده و مستندساز با اشاره به ایجاد مجموعهای با امکانات متعدد فرهنگی و هنری در اصفهان، توسعه چنین فضاهایی با سرمایهگذاری بخش خصوصی را اتفاقی مهم برای هنرمندان و فعالان فرهنگی دانست.
وی افزود: این مجموعه امکان فعالیت در حوزههای مختلف از جمله سینما، موسیقی، تئاتر و ادبیات را فراهم کرده و وجود سالنهای متعدد میتواند فرصت تازهای برای فعالیت آزادانه هنرمندان و گروههای فرهنگی ایجاد کند.
مهیمن با اشاره به نامگذاری یکی از فضاهای مجموعه به نام علی نصیریان، این اقدام را زمینهای برای توجه بیشتر به جایگاه این هنرمند دانست و بخشی از سخنان خود را به تأثیر نصیریان بر نسلهای مختلف علاقهمندان سینما اختصاص داد.
این نویسنده و مستندساز با اشاره به تجربه شخصی خود از تماشای فیلم گاو در اصفهان در اواخر دهه ۴۰ اظهار کرد: نسل وی در آن دوران با سینما ارتباط جدی داشت و تماشای گاو برای بسیاری از علاقهمندان سینما تجربهای متفاوت بود. مهیمن بازی علی نصیریان، عزتالله انتظامی و جمشید مشایخی در این فیلم را از تجربههای ماندگار آن دوره برای نسل خود دانست.
وی همچنین به نقش نصیریان در فیلمهایی مانند آقای هالو و پستچی اشاره کرد و افزود: حضور وی در سینمای ایران در دورههای مختلف ادامه پیدا کرده و نسلهای متفاوتی از مخاطبان با بازی وی همراه شدهاند.
مهیمن بر این اساس، ایجاد فضاهای فرهنگی جدید را در کنار حفظ پیوند میان نسلهای مختلف هنرمندان مهم دانست و تأکید کرد: توسعه زیرساختهای فرهنگی میتواند امکان استمرار این ارتباط را فراهم کند.
نگرانی از گسست نسل جدید از اصول حرفهای سینما و تئاتر
همایون اسعدیان، مدیر عامل خانه سینما با اشاره به اضافه شدن سالنهای جدید به ظرفیت سینمای کشور، ایجاد چنین فضاهایی را برای سینماگران مهم دانست و اظهار کرد: سالنهای خاص و VIP نیز میتوانند کارکردهای ویژهای داشته باشند و برای بخشی از مخاطبان جذاب باشند.
وی درباره نامگذاری سالن سینمای یک هتل به نام علی نصیریان گفت: این موضوع از جنبه دیگری نیز قابل توجه است و آن، توجه به اصول و تجربهای است که نسل پیشین سینما و تئاتر به آن پایبند بود.
اسعدیان با لحنی انتقادی نسبت به تغییر مناسبات حرفهای در نسل جدید سینما و تئاتر، تاکید کرد: نصیریان از آخرین بازماندگان نسلی است که برای اصول حرفهای، دانش، رفتار و تعهد اهمیت جدی قائل بود.
وی افزود: بخشی از اصول حرفهای نسلهای گذشته در نسل جدید کمتر شناخته شده و گاه حتی آگاهی کافی نسبت به آنها وجود ندارد.
مدیر عامل خانه سینما برای توضیح این تفاوت، به سختکوشی نصیریان و نسل پیشین اشاره کرد و گفت: در گذشته هنرمندانی مانند نصیریان حتی ساعتها پیش از آغاز کار در محل فیلمبرداری حاضر میشدند و نسبت به انجام وظیفه حرفهای خود احساس تعهد داشتند.
وی نگرانی خود را از گسست تجربه میان نسلهای مختلف بیان کرد و افزود: برخی از گروهها و جریانهای مهم تئاتری و سینمایی گذشته در معرض فراموشی قرار گرفتهاند و ضروری است اصول، تجربه و شیوه حرفهای آنان به نسلهای بعد منتقل شود.
اسعدیان با وجود این نقدها، تأکید کرد : قصد ندارد از مجموعه ایجادشده صرفاً ایراد بگیرد و باید از کسانی که برای ایجاد سالن سینما، بلکباکس و فضاهای فرهنگی در این مجموعه سرمایهگذاری و برنامهریزی کردهاند، قدردانی کرد.
وی گفت: کسانی که در حوزه ایجاد و اداره چنین مجموعههایی فعالیت کردهاند، از او که بیشتر در حوزه سینما و تئاتر فعالیت دارد، درباره شیوه اداره اقتصادی و اجرایی این فضاها تجربه بیشتری دارند و میتوانند برای توسعه آن تصمیمهای مناسبتری بگیرند.
سالنهای موسیقی باید کارکرد تخصصی و مخاطب پایدار پیدا کنند
حمیدرضا نوربخش، مدیر عامل خانه موسیقی با اشاره به پیوند تاریخی موسیقی و تئاتر در ایران، اظهار کرد: این ارتباط سابقهای طولانی دارد و جامعه باربد و مکتب اسماعیل مهرتاش از نمونههای مهم این پیوند هستند.
وی توضیح داد: هدف از فعالیت جامعه باربد تنها اجرای موسیقی نبود و این مجموعه در پی آشنا کردن هنرمندان با تئاتر و موسیقی و پیوند دادن این دو حوزه بود. نوربخش یادآور شد شماری از چهرههای شناختهشده موسیقی ایران نیز سابقه حضور در نمایشهای آن دوره را داشتهاند.
مدیر عامل خانه موسیقی با اشاره به نامهایی از جمله عبدالوهاب شهیدی، محمدرضا شجریان و محمد نوری، تصریح کرد: بخشی از هنرمندان موسیقی ایران در کنار فعالیت موسیقایی، تجربه حضور در تئاتر نیز داشتهاند و این موضوع نشاندهنده پیوند تاریخی این دو حوزه است.
وی جایگاه علی نصیریان را در این پیوند نیز مهم دانست و گفت: توجه وی به موسیقی ایرانی و استفاده از آواز و ترانه در آثار نمایشی، یکی از وجوه ارتباط سینما، تئاتر و موسیقی در کارنامه وی است.
مدیرعامل خانه موسیقی همچنین با اشاره به سخنان اسعدیان درباره تفاوت نسلها اظهار کرد: مسائل مطرحشده درباره تعهد و استمرار حرفهای، تنها مختص سینما و تئاتر نیست و موسیقی نیز با مسائل مشابهی روبهرو است.
وی ایجاد سالنهای تخصصی موسیقی را ضروری دانست و گفت: صرف ایجاد سالن کافی نیست و بهتر است برای هر سالن کارکرد تخصصی مشخصی در نظر گرفته شود تا بتواند گونههای خاص موسیقی و اجراهای متناسب با ظرفیت خود را میزبانی کند.
نوربخش با اشاره به تجربه برخی مراکز فرهنگی معتبر جهان توضیح داد: اختصاص کارکرد مشخص به سالنها میتواند به شکلگیری مخاطب پایدار کمک کند. به گفته وی، یک مجموعه فرهنگی زمانی میتواند جایگاه خود را پیدا کند که فعالیت آن استمرار داشته باشد و مخاطب نیز به تدریج به برنامههای آن اعتماد کند.
وی تأکید کرد: ایجاد چنین مجموعههایی ممکن است در ابتدا با دشواریهایی برای رسیدن به هدف مورد نظر روبهرو شود، اما استمرار فعالیت در بلندمدت میتواند به شکلگیری مخاطب و تثبیت جایگاه آن کمک کند.
بخش غربی برج جهان نما میتواند به مرکز جامع فرهنگ و هنر و اقتصاد هنر تبدیل شود
سید مجید پور احمدی، مدیرعامل صندوق اعتباری هنر با اشاره به ارتباط خود با علی نصیریان و شناختی که از ویژگیهای رفتاری و حرفهای وی دارد، اظهار کرد: منش اخلاقی و رفتاری نصیریان در میان هنرمندانی که با آنها در ارتباط است، ویژگی قابل توجهی دارد و وی را میتوان الگویی برای نسلهای جدید دانست.
وی بر ضرورت ایجاد سازوکاری برای انتقال تجربه پیشکسوتان به نسل جوان تأکید کرد و افزود: این انتقال تجربه باید در سینما و سایر حوزههای فرهنگی و هنری دنبال شود.
مدیرعامل صندوق اعتباری هنر به شرایط معیشتی هنرمندان پیشکسوت اشاره کرد و گفت: نصیریان نیز مانند دیگر افراد با مسائل زندگی و معیشت روبهرو است و در سالهای اخیر فعالیت اقتصادی و حرفهای مستمر و گستردهای نداشته است.
وی یکی از ویژگیهای رفتاری نصیریان را مطرح نکردن مسائل مالی و درخواستهای شخصی دانست و تصریح کرد: با وجود حضور وی در برنامههای فرهنگی مختلف در نقاط گوناگون کشور، هیچگاه از وی درخواست یا مطالبهای درباره هزینههای این حضورها مطرح نشده است.
پوراحمدی با اشاره به حضور نصیریان در برنامههای فرهنگی اصفهان و دعوت از وی برای برنامههای مختلف گفت: وی با وجود شرایط سنی خود در برنامهها و سفرهای فرهنگی حضور پیدا میکند، اما در این رفتوآمدها نیز مسائل مالی را مطرح نکرده است.
وی در بخش دیگری از سخنان خود، سرمایهگذاری بخش خصوصی در حوزه فرهنگ و هنر را مورد توجه قرار داد و تاکید کرد: گفت ایجاد چنین مجموعهای نشان میدهد امکان ورود سرمایهگذاران به حوزه فرهنگ، هنر و معماری وجود دارد؛ هرچند در شرایط اقتصادی موجود ممکن است بازده اقتصادی فعالیتهای فرهنگی با هزینههای انجامشده همخوان نباشد.
مدیرعامل صندوق اعتباری هنر با اشاره به ویژگیهای معماری و طراحی مجموعه گفت: در بخشهایی مانند فضاهای عمومی، نور، طراحی و لابی، توجه به فرهنگ و معماری دیده میشود و این موضوع میتواند ظرفیت مجموعه را برای فعالیتهای فرهنگی افزایش دهد.
وی سپس پیشنهادی مشخص برای بخش غربی برج جهان نما مطرح کرد و گفت: اصفهان و ایران به یک مجموعه بزرگ برای ارائه و عرضه محصولات فرهنگ و هنر نیاز دارند. به اعتقاد وی، بخش غربی مجموعه میتواند از وضعیت فعلی خارج شود و به یک مرکز جامع فرهنگ و هنر استان یا حتی ایران تبدیل شود.
پوراحمدی ایجاد مرکز حراج آثار هنری را نیز یکی از گزینههای قابل بررسی دانست و افزود: اصفهان در حوزه صنایع دستی، میراث فرهنگی، هنرهای تجسمی و دیگر رشتههای هنری ظرفیت گستردهای دارد و مجموعهداران بسیاری در این شهر فعالیت میکنند.
وی ایجاد گالریهای مختلف، محل برگزاری نشستها و همایشها و فضایی برای خرید و فروش آثار هنری را از دیگر کارکردهای قابل تصور برای این بخش عنوان کرد و گفت: چنین مرکزی میتواند به یکی از زیرساختهای مهم اقتصاد هنر در اصفهان تبدیل شود.
مدیرعامل صندوق اعتباری هنر با اشاره به ظرفیتهای موجود در شهر اصفهان تاکید کرد: بسیاری از زمینههای لازم برای شکلگیری اقتصاد هنر در این شهر وجود دارد و مسئله اصلی، ایجاد زیرساخت مناسب برای پیوند دادن هنرمندان، مجموعهداران، گالریها و خریداران آثار هنری است.
وی افزود: اصفهان از ظرفیتهای مهم در حوزه فرهنگ، هنر، صنایع دستی و میراث فرهنگی برخوردار است و بخش قابل توجهی از رشتههای هنری ثبتشده در ایران و جهان با این شهر ارتباط دارند. از سوی دیگر، آثار هنری ایران نیز در رویدادها و محافل جهانی خریداران خود را دارند و میتوان از این ظرفیت برای رونق اقتصاد هنر استفاده کرد.
پوراحمدی تأکید کرد: برای فعال شدن این ظرفیتها، زیرساخت ضروری است و ایجاد فضایی که بتواند همزمان محل اقامت، نمایش آثار، برگزاری رویدادهای فرهنگی، نشستهای تخصصی، فعالیت گالریها و معاملات هنری باشد، میتواند پیوند میان گردشگری و اقتصاد فرهنگ و هنر را تقویت کند.
وی با اشاره به ظرفیت گردشگری و هتلداری در کنار فعالیت فرهنگی گفت نزدیکی کارکرد اقامتی مجموعه با یک مرکز فرهنگی و هنری میتواند زمینهای برای شکلگیری یک مقصد فرهنگی و هنری در اصفهان فراهم کند.
مدیرعامل صندوق اعتباری هنر در پایان ابراز امیدواری کرد سرمایهگذاری انجامشده در بخش فرهنگی مجموعه با توسعه کاربریهای فرهنگی تکمیل شود و این فضا بتواند در سالهای آینده به مرکزی برای فعالیتهای فرهنگ و هنر در اصفهان و کشور تبدیل شود.
در پایان این آیین، از تندیس امضای استاد علی نصیریان رونمایی شد و سالن سینمای این مجموعه نیز به نام علی نصیریان نامگذاری شد.
نظر شما