خبرگزاری مهر_ گروه استانها- کوثر یاوری: توسعه روزافزون شهرنشینی، پیامدهای ناشی از تغییرات اقلیمی، کاهش نزولات جوی و دستاندازیهای انسانی در دهههای اخیر، زخمهای عمیقی بر پیکره محیط زیست و به ویژه جنگلهای ارزشمند زاگرس وارد کرده است. زاگرس که همواره به عنوان ریههای تنفسی و سپر بلای طبیعی ایران در برابر ریزگردها شناخته میشود، این روزها برای تداوم حیات خود نیازمند توجهی ویژه، همتی مضاعف و اقدامی فراگیر است. در پاسخ به این ضرورت حیاتی، «طرح مردمی کاشت یک میلیارد درخت» به عنوان یک پویش عظیم، استراتژیک و ملی در سراسر کشور کلید خورده است تا با بازسازی پوشش گیاهی، افزایش سرانه فضای سبز و مهار پیامدهای مخرب زیستمحیطی، جانی تازه به طبیعت ایران ببخشد.
استان کرمانشاه با برخورداری از اقلیمی چهارفصل، تنوع زیستی بینظیر و اراضی مستعد، نقشی محوری و کلیدی در موفقیت این کلانپروژه ملی ایفا میکند. این استان غربی کشور با پذیرش تعهد سالانه کاشت سه میلیون اصله نهال، عزم خود را برای غنای عرصههای جنگلی و بازسازی فضاهای سبز جزم کرده است. برای تحقق این هدف بزرگ، هماکنون دو نهالستان عمده و تخصصی در مناطق گرمسیری و سردسیری استان با تمام توان و ظرفیت فعال هستند. این مراکز زیربنایی، ظرفیت تولید بیش از سه میلیون اصله نهال را دارا بوده و در آنها بیش از ۲۱ گونه متنوع گیاهی متناسب با شرایط اکولوژیک، نیازهای بومشناختی منطقه و اهداف طرحهای مختلف تولید و پرورش مییابد.
توزیع و کاشت تولیدات این نهالستانها با برنامهریزی دقیق و هدفمند در عرصههای مختلف صورت میگیرد. بخش مهمی از این نهالها برای ترمیم و تقویت پوشش جنگلی آسیبدیده اختصاص یافته است؛ جایی که گونههای بومی و مقاومی نظیر بلوط، بنه، گلابی جنگلی و زالزالک به دامان طبیعت بازمیگردند تا پایداری اکوسیستم زاگرس را تضمین کنند. در کنار این اقدام، توسعه و تلطیف فضای سبز شهری نیز مغفول نمانده و گونههای سایهانداز و سازگاری همچون افرا، زبانگنجشک، ارغوان و داغداغان زینتبخش شهرها میشوند.
اما یکی از راهبردیترین محورهای اجرای این طرح در استان کرمانشاه، تمرکز ویژه بر «زراعت چوب» است. توسعه زراعت چوب نه تنها یک سپر حفاظتی مستحکم برای کاهش فشار برداشت از جنگلهای طبیعی محسوب میشود، بلکه به عنوان یک موتور محرک اقتصادی قدرتمند برای جوامع محلی عمل میکند. این رویکرد هوشمندانه، ضمن تأمین بخش عمدهای از مواد اولیه صنایع چوبی کشور و جلوگیری از خروج ارز، با ایجاد اشتغال پایدار و ظرفیتسازی اقتصادی برای روستاییان، گامی استوار در مسیر توسعه پایدار و همهجانبه استان به شمار میرود.
مشارکت همگانی؛ رمز موفقیت در توسعه جنگلها
عبدالعلی جلیلبان، رئیس اداره جنگلداری و جنگلکاری ادارهکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان کرمانشاه در گفتگو با خبرنگار مهر، با اشاره به روند اجرایی این طرح اظهار کرد: از ابتدای سال ۱۴۰۲ تاکنون، هفت میلیون اصله نهال در قالب این طرح در سطح استان توزیع و کاشته شده است. این طرح که از آذرماه ۱۴۰۲ آغاز به کار کرد، با هدف جلب مشارکت عموم مردم در توسعه جنگلها، تأمین امنیت زیستی، گسترش فضای سبز و کاهش اثرات تغییرات اقلیمی در حال اجراست و کرمانشاه نیز با تعهد سالانه ۳ میلیون اصله نهال، با قدرت اهداف خود را پیش میبرد.
وی با تأکید بر نقش پررنگ مردم و نهادها افزود: در قالب طرح مردمی کاشت یک میلیارد درخت، اقشار مختلف جامعه از جمله دانشگاهها، مؤسسات آموزشی، ارگانهای نظامی و انتظامی، تشکلهای مردمنهاد، کارخانجات، شهرداریها و فعالان حوزه زراعت چوب مشارکتی فعال و چشمگیر دارند. برنامههای جنگلکاری و توزیع نهال، اهمیت بسیاری در بهبود کیفیت محیط زیست دارد و حضور مردم در این عرصه، نقشی بسزا در حفظ منابع طبیعی ایفا میکند.
تنوع گونهها؛ از زراعت چوب تا احیای رویشگاههای زاگرس
رئیس اداره جنگلداری و جنگلکاری منابع طبیعی کرمانشاه درباره نحوه انتخاب نهالها تصریح کرد: نهالهای کشت شده در استان، کاملاً متناسب با نوع طرح و هدفگذاری پروژهها انتخاب میشوند. به عنوان مثال، زراعت چوب یکی از ظرفیتهای اصلی ماست که سالانه حدود یک میلیون اصله نهال را به خود اختصاص میدهد. در شهرستانهای گرمسیری از گونه «اکالیپتوس» که رشد سریعی دارد استفاده میکنیم و در شهرستانهای سردسیری نظیر کنگاور، صحنه، هرسین، کرمانشاه و دالاهو، گونه «صنوبر» کشت میشود.
جلیلبان ادامه داد: در راستای اجرای قانون هوای پاک و تعهدات شهرداریها، نهالهای پارکی مانند افرا، زبانگنجشک، ارغوان و داغداغان در شهرها کاشته میشوند. همچنین در رویشگاههای جنگلی که هدف اصلی ما توسعه جنگل است، در مناطق گرمسیری از گونههایی نظیر بلوط، گلابی جنگلی و زالزالک بهره میبریم. خوشبختانه عملیات بازسازی زیرساختهای دو نهالستان عمده استان بهطور کامل انجام شده و امسال با ظرفیت ۱۰۰ درصدی در حال تولید هستیم. تاکنون دو میلیون و ۳۷۰ هزار اصله نهال تولید شده و مابقی نیازها نیز از طریق بخش خصوصی تأمین خواهد شد.
تأمین رایگان نهال و توسعه ۵۱۰ هکتاری زراعت چوب
محمدحسین رستمی، مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان کرمانشاه نیز در گفتگو با خبرنگار مهر با ارائه آماری از وضعیت تولیدات نهالستانهای مادری گفت: از ابتدای سال ۱۴۰۴ تاکنون و در راستای تعهدات طرح ملی کاشت یک میلیارد درخت، دو میلیون و ۳۷۰ هزار اصله نهال در نهالستانهای تحت مدیریت این اداره کل تولید شده است. این نهالها شامل بیش از ۲۱ گونه متنوع از جمله بنه، بلوط، اسکوپاریا، ارژن، بادام، انواع سوزنیبرگ، اقاقیا و زیتون است که برای مصارف جنگلکاری، فضای سبز و زراعت چوب کاربرد دارند.
وی از اجرای گسترده طرح زراعت چوب خبر داد و افزود: در سال جاری، طرحهای توسعه زراعت چوب در سطح ۵۱۰ هکتار از اراضی استان اجرا شده است. نهالهای مورد نیاز مجریان این طرحها بهصورت کاملاً رایگان از سوی اداره کل منابع طبیعی تأمین میشود و در مراحل بعدی نیز، مشاورههای فنی و تخصصی برای کاشت، داشت و برداشت در اختیار کشاورزان قرار میگیرد.
نجات هیرکانی و زاگرس در گرو توسعه پایدار صنایع چوبی
رستمی با تأکید بر اهمیت اقتصادی و زیستمحیطی این گونهها خاطرنشان کرد: نهالهای توزیع شده دارای استانداردهای بالای تولید بوده و با رشد سریع، حجم چوب باکیفیت و ارزش اقتصادی قابل توجهی به همراه دارند. واقعیت این است که نیاز روزافزون صنایع چوبی، فشار و آسیب مضاعفی بر رویشگاههای ناحیه هیرکانی و سایر جنگلهای کشور وارد کرده است. لذا توسعه زراعت چوب با هدف تأمین نیاز صنایع، حمایت از کارگاههای فرآوری و رفع نیاز جوامع محلی، گامی استراتژیک برای کاهش این فشارها و تأمین پایدار چوب کشور محسوب میشود.
اجرای موفق این کلانپروژه حیاتبخش، نویدبخش آیندهای سرسبز و پررونق برای دیار سنگ و آب است و میتواند تنفس دوباره را به ریههای خسته زاگرس هدیه دهد؛ اما تحقق کامل و ماندگار این رویای سبز، نیازمند تخصیص اعتبارات پایدار ملی، نظارت دقیق و مستمر بر فرآیند آبیاری و نگهداری پس از کاشت، و الزام قاطع دستگاههای اجرایی و شهرداریها به انجام تعهدات قانونی خود است تا این میلیونها نهالِ امید، در سایه کمکاریها و روزمرگیهای اداری به ورطه نابودی کشیده نشوند.
نظر شما