به گزارش خبرنگار مهر، مجمع جهانی قلم در مسیر شکلدهی به یک شبکه منسجم از نویسندگان، شاعران، پژوهشگران، مترجمان و فعالان فرهنگی، مجموعهای از برنامهها را در حوزههای عضوگیری، آموزش، تولید و انتشار آثار، فعالیتهای فرهنگی و ادبی، توسعه دفاتر استانی و ارتباطات بینالمللی دنبال میکند. ابوالقاسم وردیانی، رئیس هیأتمدیره مجمع جهانی قلم، در گفتوگو با خبرنگار مهر، درباره رسالت این مجمع و برنامههای پیشروی آن توضیح داد و تأکید کرد که هدف، صرفاً افزایش تعداد اعضا یا برگزاری برنامههای متعدد نیست، بلکه قرار است هر عضو و هر فعالیت، بخشی از یک مسیر مشخص برای شناسایی، توانمندسازی، تولید و معرفی ظرفیت اهل قلم باشد.
* رسالت مجمع جهانی قلم چیست و این رسالت چگونه در برنامههای آن دنبال میشود؟
اگر بخواهم خیلی خلاصه بگویم، رسالت مجمع جهانی قلم این است که ظرفیت اهل قلم و اندیشه را شناسایی، سازماندهی و فعال کند و زمینه ارتباط و همکاری میان این ظرفیتها را در داخل و عرصه بینالمللی فراهم آورد.
بنابراین برنامههای مجمع را هم باید در همین چارچوب دید. عضوگیری، آموزش، انتشارات، فعالیتهای رسانهای، برنامههای فرهنگی و ادبی، فعالیت دفاتر استانی و ارتباطات بینالمللی، برنامههای جدا از هم نیستند. همه اینها باید در نهایت به تحقق همین رسالت کمک کنند.
مجمع میخواهد یک نویسنده، شاعر، پژوهشگر یا مترجم فقط عضو مجمع نباشد، بلکه ظرفیت او شناسایی شود، آموزش و توانمندسازی شود، آثارش امکان تولید و انتشار پیدا کند و در صورت فراهم بودن شرایط، بتواند با اهل قلم و مراکز فرهنگی سایر کشورها نیز ارتباط برقرار کند.
اگر این ارتباط میان بخشهای مختلف شکل بگیرد، آن وقت برنامههای مجمع از حالت فعالیتهای پراکنده خارج میشوند و به یک مسیر مشخص برای شناسایی، پرورش، تولید، انتشار و معرفی ظرفیت اهل قلم تبدیل میشوند.
* مهمترین برنامه مجمع در این مرحله چیست؟
در حال حاضر یکی از کارهای اصلی ما این است که این مسیر را از نظر ساختاری و اجرایی روشن کنیم. از همان ابتدا به این نتیجه رسیدیم که اگر قرار باشد مجمع در سالهای آینده فعالیت گستردهای داشته باشد، نمیتوانیم کارها را صرفاً به صورت موردی و برنامه به برنامه پیش ببریم.
برای همین، در کنار برنامههای اجرایی، روی تدوین اسناد و دستورالعملهایی کار کردهایم که مشخص کند هر بخش چه مسئولیتی دارد، چه کاری باید انجام دهد، با کدام بخشها ارتباط دارد و نتیجه فعالیتش چگونه باید ارزیابی شود.
این بخش شاید در ظاهر چندان دیده نشود، اما برای ما اهمیت زیادی دارد، چون میخواهیم مجمع از ابتدا بر اساس برنامه، تقسیم کار و مسئولیت مشخص حرکت کند.
* یکی از موضوعات مهم در هر تشکلی، عضوگیری است. لطفا در مورد عضوگیری مجمع توضیح دهید؟
برای مجمع عضوگیری صرفاً به معنای افزایش تعداد اعضا نیست. اگر فقط تعداد اعضا را زیاد کنیم، اما ندانیم این افراد چه تواناییهایی دارند و چگونه میتوانند مشارکت کنند، اتفاق مهمی نیفتاده است.
مجمع میخواهد طی یک روند مشخص و حسابشده نویسندگان، شاعران، پژوهشگران، مترجمان و فعالان فرهنگی درسطح کشور و بینالملل را شناسایی کند، سوابق و توانمندیهای آنها را بشناسد و زمینه حضور و مشارکتشان را در فعالیتهای مجمع فراهم کند.
به همین دلیل، فرآیند عضویت از شناسایی و معرفی افراد آغاز شده و مراحل مشخصی دارد. مراحلی مانند ثبت درخواست و تکمیل اطلاعات و مدارک گرفته تا بررسی، پذیرش، ثبت عضویت و صدور کارت.
اما از نظر مجمع اصل ماجرا بعد از عضویت شروع میشود. عضو نباید فقط یک شماره عضویت داشته باشد و نامش در یک فهرست ثبت شود. مجمع باید متناسب با توانایی، تخصص و علاقه هر یک از اعضا، زمینه فعالیتش را پیدا کرده و در راستای اهداف خود از آن استفاده کند.
* بنابراین بانک اطلاعات اعضا هم اهمیت زیادی دارد؟
دقیقاً. ما به یک بانک اطلاعاتی نیاز داریم که فقط فهرست اسامی نباشد. باید بدانیم اعضای مجمع چه تخصصی دارند، چه آثاری تولید کردهاند، در چه حوزهای فعالیت میکنند، چه زبانهایی میدانند و در چه زمینههایی میتوانند همکاری کنند.
این اطلاعات در برنامهریزیهای آینده بسیار مهم است. مثلاً اگر بخواهیم یک پروژه پژوهشی، ترجمه، آموزشی، رسانهای یا انتشاراتی اجرا کنیم، بتوانیم ببینیم در میان اعضای خودمان چه ظرفیتهایی برای آن پروژه وجود دارد.
در واقع میخواهیم بانک اطلاعات اعضا از یک پرونده اداری به یک ابزار برنامهریزی و شناخت ظرفیتهای انسانی مجمع تبدیل شود.
* درباره برنامههای آموزشی مجمع چه برنامهای دارید؟
آموزش یکی از محورهای جدی فعالیت مجمع است. در کمیته آموزش تلاش کردهایم از برگزاری دورههای پراکنده فاصله بگیریم و به سمت یک نظام آموزشی مشخص حرکت کنیم.
حوزههایی مثل داستاننویسی، شعر، نقد ادبی، ویرایش، ترجمه و متون کلاسیک میتوانند در این برنامه قرار بگیرند. در کنار دورهها هم کارگاههای تخصصی، نشستهای ادبی، جلسات نقد و بررسی آثار و برنامههایی مانند شاهنامهخوانی را دنبال خواهیم کرد.
اما برای ما مهم است که آموزش فقط به برگزاری کلاس ختم نشود. هر دوره باید هدف، مخاطب، محتوا، مدرس، فرآیند اجرا و خروجی مشخص داشته باشد.
* یعنی خروجی دورههای آموزشی برای شما اهمیت دارد؟
بله، بسیار زیاد. باید آموزش به تولید محتوا و فعالیت اثرگذار بینجامد.
مثلاً اگر یک دوره داستاننویسی برگزار میکنیم، فقط نمیخواهیم چند جلسه برگزار شود و بعد پرونده دوره بسته شود. میخواهیم شرکتکننده در مسیر آموزش تمرین کند، بازخورد بگیرد، تواناییاش تقویت شود و در نهایت بتواند اثر بهتری تولید کند.
از طرف دیگر، همین دورهها میتوانند محل شناسایی استعدادها باشند. ممکن است در یک دوره آموزشی افرادی شناسایی شوند که بعداً در انتشارات، رسانه، ترجمه، پژوهش یا پروژههای تخصصی مجمع مشارکت کنند.
بنابراین آموزش برای مجمع بخشی از یک زنجیره شناسایی استعداد، آموزش، توانمندسازی، تولید اثر و مشارکت در فعالیتهای مجمع است.
* نقش استانها در این برنامهها چیست؟
استانها برای مجمع ظرفیت بسیار مهمی هستند. ما نمیخواهیم همه فعالیتها در تهران متمرکز باشد. یکی از برنامههای ما این است که فعالیتهای آموزشی، ادبی و فرهنگی در استانها و در سطح بینالملل نیز توسعه پیدا کند.
البته این فعالیتها باید با ساختار کلی مجمع هماهنگ باشند. این هماهنگی به معنای محدود کردن دفاتر استانی نیست. اتفاقاً دفتر استانی باید بتواند ظرفیتهای خودش را شناسایی و برنامه پیشنهاد کند.
اما وقتی برنامهها با هم هماهنگ باشند، میتوانیم از تجربه یک استان در استان دیگر استفاده کنیم، مدرس یا محتوای مناسب را به اشتراک بگذاریم، از امکانات موجود بهتر استفاده کنیم و از انجام فعالیتهای موازی جلوگیری کنیم.
* مجمع جهانی قلم چه تفاوتی با مجموعههای فرهنگی و ادبی دیگر دارد؟
طبیعتاً مجمع نمیخواهد صرفاً همان فعالیتهایی را که مجموعههای دیگر انجام میدهند، با یک نام جدید تکرار کند. یکی از تفاوتهای مورد نظر مجمع، ایجاد یک شبکه فعال از اهل قلم و پیوند دادن ظرفیتهای ادبی و فرهنگی داخل کشور با جهان است. یعنی اگر نویسنده یا پژوهشگری در ایران ظرفیت ارزشمندی دارد، بتوانیم زمینه معرفی، ترجمه، انتشار و ارتباط او با مجموعههای فرهنگی و ادبی خارج از کشور را فراهم کنیم.
از طرف دیگر، میخواهیم ارتباط با اهل قلم سایر کشورها هم شکل بگیرد. این ارتباط میتواند به گفتوگو، برنامههای مشترک، ترجمه، انتشار آثار و همکاریهای فرهنگی با کشورهای جهان منجر شود.
*آیا این به معنای برنامه برای حضور خارجی و سفرهای بینالمللی هم هست؟
با توجه به ارائه طرح و برنامه به دفاتر بینالمللی، حضور در رویدادهای بینالمللی، ارتباط با ناشران و مراکز فرهنگی و دعوت از اهل قلم کشورهای دیگر میتواند بخشی از فعالیتهای مجمع باشد.
اما سفر به تنهایی هدف نیست. هدف، ایجاد ارتباط مؤثر و پایدار است. اگر یک سفر یا حضور بینالمللی بتواند به ترجمه یک اثر، انتشار کتاب، ارتباط میان نویسندگان، اجرای یک پروژه مشترک یا شکلگیری یک همکاری مستمر منجر شود، آن وقت چنین حضوری معنا پیدا میکند.
* سخن پایانی و در نهایت بفرمایید که آینده مجمع را چگونه میبینید؟
فکر میکنم مهمترین کاری که باید انجام دهیم این است که یک شبکه واقعی و فعال از اهل قلم شکل بگیرد، اما این هدف باید از مسیر اقدامات مشخص و مرحله به مرحله دنبال شود.
در گام اول، باید شبکه اعضا را کامل و منسجم کنیم، ظرفیتها و تخصصهای آنها را بشناسیم و بانک اطلاعاتی دقیقی از اعضا داشته باشیم. در گام بعد، باید برنامههای آموزشی و فرهنگی را به گونهای طراحی کنیم که اعضا بتوانند در آنها حضور و مشارکت واقعی داشته باشند. همزمان، باید زمینه تولید و انتشار آثار و استفاده از توان اعضا در پروژههای مختلف مجمع را فراهم کنیم.
در مرحله بعد، همین شبکه میتواند به فعالیتهای گستردهتر فرهنگی و بینالمللی متصل شود، یعنی آثار و توانمندیهای اعضا معرفی شود، ترجمه و انتشار شکل بگیرد، با اهل قلم و مراکز فرهنگی سایر کشورها ارتباط برقرار شود و پروژههای مشترک تعریف شود.
بنابراین، هدف ما این نیست که فقط تعداد اعضا یا تعداد برنامهها را افزایش دهیم. میخواهیم هر عضو، هر دوره آموزشی، هر اثر و هر برنامه، بخشی از یک مسیر مشخص باشد و در نهایت به شکلگیری یک ظرفیت ماندگار برای مجمع کمک کند.
اگر این مسیر را با همین نگاه ادامه دهیم، میتوانیم در یک بازه زمانی مشخص، از مرحله ایجاد ساختار عبور کنیم و به مرحلهای برسیم که مجمع دارای شبکهای شناخته شده از اهل قلم، برنامههای منظم آموزشی و فرهنگی، تولیدات قابل ارائه، ارتباطات گسترده داخلی و بینالمللی و پروژههای مشترک مستمر باشد.
این آینده انشاءالله دستیافتنی است، به شرط آنکه کار را مرحله به مرحله، با برنامه، تقسیم مسئولیت و ارزیابی مستمر پیش ببریم. خوشبختانه بخش مهمی از زیرساختهای این مسیر از جمله طراحی ساختار، فرآیند عضویت، برنامههای آموزشی و ارتباط با دفاتر استانی در حال شکلگیری است و میتوانیم از همین مسیر، به تدریج مجمعی پویا، منسجم و اثرگذار بسازیم.
نظر شما