خبرگزاری مهر، گروه بین الملل: از آغاز تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، نه‌تنها اهداف اعلامی این عملیات محقق نشد، بلکه به اذعان مقامات غربی و رسانه های آمریکایی، بن‌بست راهبردی و شکست‌های میدانی و سیاسی بر متجاوزان تحمیل شد. این جنگ که با حملات گسترده و کشتار غیرنظامیان از جمله دانش‌آموزان بی‌گناه آغاز شد، به‌سرعت ابعاد انسانی، امنیتی و اقتصادی گسترده‌ای پیدا کرد و واکنش‌های متفاوتی را در رسانه‌های بین‌المللی برانگیخت.
رسانه‌های جهان هر یک با رویکردهای خاص خود، تلاش کرده‌اند روایت این جنگ را شکل دهند؛ بررسی این بازتاب‌ها می‌تواند تصویری روشن‌تر از وضعیت واقعی جنگ و چشم‌انداز آن ارائه دهد.
رسانه های انگلیسی
نیویورک تایمز در تحلیلی به قلم دیوید ای. سنجر و اریک اشمیت نوشت اختلاف علنی جی‌دی ونس و پیت هگست بر سر اینکه آیا جنگ ایران ارزش هزینه‌هایش را دارد، اکنون به پرسشی فوری انجامیده است: دولت ترامپ چگونه از این جنگ خارج می‌شود؟ به نوشته این گزارش، ونس از ابتدا درباره عملیات نظامی تمام‌عیار تردید داشت و هگست، پس از گروگانگیری نیکولاس مادورو، از مشتاق‌ترین حامیان آن بود. پس از شکست گسترده جمهوری‌خواهان، ونس گفت «دلیل شکست ما جنگ است» و هگست با ویدئویی سرسختانه از ادامه جنگ دفاع کرد.
ترامپ اکنون باید تصمیم بگیرد و چند گزینه پیش رو دارد: نخست، از سرگیری کوتاه اما شدید جنگ با اهدافی مانند زیرساخت انرژی، تأسیسات هسته‌ای و زرادخانه موشک و پهپاد ایران؛ اقدامی که به گفته مقام‌ها انتظار ندارند در چند روز دولت را سرنگون کند. دوم، حمله نظامی محدودتر به سایت‌های نظامی و هسته‌ای برای کاهش خطر پاسخ ایران به زیرساخت انرژی خلیج فارس.
سوم، سپردن مذاکره به ونس با محسن رضایی؛ مذاکراتی که بر سر ترتیب امتیازها گیر کرده است: آمریکا حل مسئله مواد هسته‌ای را پیش از آزادسازی دارایی‌ها و رفع تحریم‌ها می‌خواهد و ایران مواد هسته‌ای را به عنوان بیمه تا پایان روند نگه می‌دارد. چهارم، ادامه وضع موجود با محاصره دریایی و عبور ۱۱ تا ۱۸ میلیون بشکه نفت غیرایرانی در روز، بدون تصمیم نهایی. نیویورک تایمز می‌افزاید ترامپ چند بار با حمله بزرگ موافقت کرده اما ساعاتی پیش از آغاز آن عقب نشسته است. او روز یکشنبه به سی‌ان‌ان گفت اگر مذاکرات موفق باشد، از سرگیری حملات «بسیار بعید» است. به نوشته این تحلیل، مشکل اصلی این است که ترامپ و مشاورانش هنوز بر سر اینکه چه هدفی را دنبال می‌کنند توافق ندارند.
نیویورک تایمز در تحلیلی به قلم لیزا فریدمن نوشت جنگ ایران برای انرژی تجدیدپذیر بسیار سودمند بوده است: بیش از ۴۰ کشور پروژه‌های بادی، خورشیدی، خودروی برقی و فناوری‌های کم‌کربن را آغاز یا تسریع کرده‌اند. کره جنوبی برنامه‌ای حدود ۷۴۷ میلیارد دلاری برای توسعه دست‌کم ۱۰۰ گیگاوات بادی و خورشیدی تا ۲۰۳۰ رونمایی کرد، نصب پنل خورشیدی پشت‌بامی در بریتانیا و فیلیپین جهش کرد، تایلند برنامه‌ای برای تأمین دست‌کم ۶۰ درصد برق مراکز داده از انرژی پاک ارائه داد و ویتنام استقرار باتری را تسریع کرد. تقاضای خودروی برقی در اروپا، استرالیا و هند نیز افزایش یافت.
اما به نوشته نیویورک تایمز، این تغییر تنها بخشی از ماجراست. اختلال در تجارت قابل اتکای نفت و گاز خاورمیانه، بسیاری از کشورها را در تلاش برای تأمین فوری و امن انرژی، به سمت سوخت‌های فسیلی بیشتر سوق داده است. کشورها زغال‌سنگ بیشتری مصرف می‌کنند و کشورهای نفت‌خیز برای حفظ صادرات، در زیرساخت و مسیرهای تجاری تازه سرمایه‌گذاری می‌کنند. دولت‌ها میلیاردها دلار برای محافظت از مصرف‌کنندگان در برابر هزینه‌های بالای انرژی هزینه کرده‌اند.
نشست COP31 در آنتالیا در سایه این تناقض برگزار می‌شود: جنگ ایران هم ضرورت گذار به انرژی پاک را نشان داده و هم کشورها را به سوخت‌های فسیلی نزدیک‌تر کرده است. جان کری گفت پرسش اصلی این است که آیا جهان گذار را به‌موقع انجام می‌دهد یا نه. آژانس بین‌المللی انرژی پیش‌بینی رشد تقاضای نفت و گاز تا ۲۰۵۰ را مطرح کرده و اکنون انتظار دارد مصرف زغال‌سنگ در ۲۰۲۶ به رکورد برسد. با این حال، بر پایه گزارش آژانس، نگرانی‌های امنیت انرژی باعث تسریع استقرار تجدیدپذیرها می‌شود و ظرفیت جهانی آن در پنج سال آینده نزدیک ۴۸۰۰ گیگاوات رشد می‌کند.
فاکس نیوز در یادداشتی به قلم سرهنگ بازنشسته رابرت مگینیس نوشت بیست سال پیش رأی‌دهندگان آمریکایی جمهوری‌خواهان را به دلیل جنگی نامحبوب در خاورمیانه تنبیه کردند و در سوم نوامبر دوباره همین کار را کردند: در ۲۰۰۶ عراق بود و این بار ایران. دموکرات‌ها هر دو مجلس را گرفتند و دست‌کم هفت کرسی سنا را در تگزاس، اوهایو، کانزاس و آیووا تغییر دادند. جی‌دی ونس گفت «دلیل شکست ما جنگ است.» ترامپ نیز پذیرفت جنگ در شکست نقش داشت، اما گفت «هیچ چیز را متفاوت انجام نمی‌دادم.»
نویسنده می‌گوید پرسشی که دولت ترامپ پاسخ نداده این است: هشت ماه جنگ چه دستاورد پایدار و ماندگاری داشته است؟ او با اشاره به تجربه خود در پنتاگون پیش از حمله ۲۰۰۳ عراق، می‌گوید از ابتدا تردید داشت که واشنگتن نقشه واقع‌بینانه‌ای برای پس از حمله داشته باشد و اکنون نیز همین نگرانی وجود دارد. بر پایه نظرسنجی فاکس نیوز، بیش از یک‌سوم رأی‌دهندگان جنگ ایران را برای رأی خود حیاتی دانستند و حدود شش نفر از هر ۱۰ نفر گفتند حمله به ایران تصمیم اشتباهی بود.
در نظرسنجی دیگری، نزدیک دو برابر ترجیح دادند برای کاهش قیمت بنزین به جای حملات تازه، دخالت نظامی پایان یابد. هزینه جنگ تا ۱۶ اکتبر ۴۷.۱ میلیارد دلار برآورد شده که تعمیر پایگاه‌ها را در بر نمی‌گیرد و بر پایه وال استریت ژورنال، هزینه تعمیر پایگاه‌ها ۵ تا ۱۵ میلیارد دلار است. نویسنده به هزینه فرصت نیز اشاره می‌کند: انتقال ناو جرج واشینگتن از اقیانوس آرام به خاورمیانه، حضور آمریکا در منطقه‌ای را کاهش داد که چین بزرگ‌ترین چالش بلندمدت آن است.
او می‌گوید ترامپ به جای کارزار کوتاهی که وعده داده بود، هشت ماه در چرخه حملات، آتش‌بس و مذاکره گرفتار شده است. در پایان، نویسنده از ترامپ می‌خواهد تعریف روشنی از پیروزی ارائه دهد، مشاوران باتجربه‌ای برگزیند که فرض‌هایش را به چالش بکشند، هزینه‌های جنگ را صادقانه محاسبه کند و منافع آمریکا و اسرائیل را یکسان نبیند.
یواس‌ای تودی در یادداشتی به قلم دیس پوتاس نوشت جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای شکست تاریخی خوردند و اکنون در پی یافتن دلیل آن هستند؛ اما پاسخ، به گفته نویسنده، در همه‌جا پراکنده است. جی‌دی ونس و بخشی از دولت ترامپ می‌گویند «مشکل جنگ است»، اما به باور نویسنده، رأی‌دهندگان علاوه بر جنگ، تعرفه‌ها، سیاست سختگیرانه مهاجرتی و حزبی را که ترامپ حول خود ساخته بود نیز رد کردند.
ونس در پستی در ایکس گفت رأی‌دهندگان ۲۰۲۴ که به دموکرات‌ها رأی دادند، تنها در صورت پایان جنگ، تمرکز بر هزینه زندگی، «اول آمریکا» و تغییر رابطه با اسرائیل بازمی‌گردند و نتیجه گرفت «دلیل شکست ما جنگ است.» اما نویسنده می‌گوید ونس با مقصر دانستن جنگ، از رویارویی با دیگر سیاست‌های ناموفق خود و متحدانش فرار می‌کند. در اکتبر ۷۱ درصد آمریکایی‌ها گفتند کشور در مسیر اشتباه است؛ تعرفه‌های ترامپ از نظر برخی حتی از جنگ نامحبوب‌تر بود و حدود دو سوم رأی‌دهندگان گفتند تعرفه‌ها به آنها زیان مالی زده است.
ونس در تحلیل خود اشاره‌ای به تعرفه‌ها نکرد و هزینه زندگی را به جای کل سیاست اقتصادی ترامپ، به گردن جنگ انداخت. حدود شش نفر از هر ۱۰ رأی‌دهنده نیز گفتند اجرای قوانین مهاجرت بیش از حد پیش رفته است. محبوبیت ترامپ پیش از انتخابات به ۳۴ درصد، پایین‌ترین سطح دوره دوم، رسیده بود. نویسنده نتیجه می‌گیرد حزب جمهوری‌خواه باید رویکردی بنیادین متفاوت در پیش بگیرد، از ترامپیسم فاصله بگیرد و از تجربه فلوریدا و فرماندار ران دیسانتیس الگو بگیرد. به باور او، ترامپیسم دوران خود را گذرانده و بهترین زمان رها کردن ترامپ، ده سال پیش بود؛ دومین بهترین زمان، اکنون است.
وال استریت ژورنال در یادداشتی به قلم مارک پن و اندرو استاین با عنوان «اقتصاد بود، نه جنگ» نوشت جی‌دی ونس پس از شکست جمهوری‌خواهان سریع گفت «دلیل شکست ما جنگ است»، اما در واقعیت عوامل متعددی در این شکست نقش داشتند و نظرسنجی‌ها به اقتصاد به عنوان بزرگ‌ترین عامل اشاره می‌کنند. به نوشته نویسندگان، شکست حزب حاکم در انتخابات میان‌دوره‌ای امری طبیعی است؛ بیل کلینتون در ۱۹۹۴ درگیر جنگ نبود و آخرین باری که حزب رئیس‌جمهور کرسی به دست آورد ۲۰۰۲ بود. جنگ‌هایی که تغییرات سیاسی بزرگ ایجاد کردند، مانند ۱۹۵۲، ۱۹۶۸ و ۲۰۰۶ تا ۲۰۰۸، معمولاً با نبرد زمینی و هزاران یا ده‌ها هزار تلفات آمریکایی همراه بودند، نه با افزایش موقت ۱.۵ دلاری بنزین که حدود ۲۰ دلار در هفته برای یک خانوار هزینه دارد.
نویسندگان می‌افزاید بزرگ‌ترین تغییر در رأی‌دهندگان اسپانیایی‌تبار بود که در ۲۰۲۴ به سمت جمهوری‌خواهان رفتند و این بار با اختلاف ۳۰ درصد به دموکرات‌ها بازگشتند؛ دلیل آن گرانی و رفتار سخت ICE بود، نه جنگ. آنها نتیجه می‌گیرند جمهوری‌خواهان در استدلال‌هایی شکست خوردند که می‌توانستند ببرند و دولت ترامپ باید در دو سال آینده سه کار کند: پیروزی در جنگ، نشان دادن موفقیت برنامه اقتصادی و روشن کردن خطر ایده‌های دموکرات.
بلومبرگ در یادداشتی به قلم هال برندز نوشت دونالد ترامپ در میانه دوره ریاست‌جمهوری‌اش دیگر بر جهان مسلط نیست؛ سال اول او پر از جاه‌طلبی و کنشگری بود، اما سال دوم بازخورد و ناامیدی آورد و جنگ فرساینده با ایران جایگاه او را در داخل و خارج تضعیف کرد. به نوشته نویسنده، شکست سنگین جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای با این جنگ مرتبط بود، اما نباید انتظار داشت رئیس‌جمهوری زخم‌خورده در عرصه ژئوپلیتیک منفعل شود.
برندز پنج چالش اصلی دو سال پایانی ترامپ را برمی‌شمارد: پایان دادن به جنگ ایران بدون تخریب جایگاه آمریکا در خاورمیانه؛ به سرانجام رساندن صلح اوکراین؛ تثبیت «دکترین دونرو» برای حفظ برتری آمریکا در نیمکره غربی؛ مدیریت رقابت با چین؛ و پیروزی در مسابقه هوش مصنوعی. به نوشته او، کنگره دموکرات می‌تواند با تحقیق، استیضاح و ممانعت، کار را برای ترامپ دشوارتر کند، اما کنترل روزمره دیپلماسی و ارتش همچنان در کاخ سفید متمرکز است.
برندز می‌گوید اگر تهران تسلیم نشود، ترامپ ممکن است ناچار شود درگیری طولانی و پرهزینه‌ای را بپذیرد یا شرط‌بندی بزرگ‌تری مانند بمباران کوتاه و شدید انجام دهد؛ اقدامی که پس از شکست انتخاباتی، حمایت سیاسی روشنی برای آن دیده نمی‌شود و خطر گسترش جنگ را بالا می‌برد.
در اوکراین نیز به باور او، ترامپ باید از رویکرد فعلی که اوکراین را تحت فشار قرار می‌دهد فاصله بگیرد و با تقویت تحریم‌ها و کمک به کی‌یف، محاسبات پوتین را تغییر دهد. درباره چین، برندز هشدار می‌دهد تنش‌ها در حال افزایش است و آرامش ظاهری، لزوماً به معنای بهبود روابط نیست. درباره هوش مصنوعی نیز می‌گوید نگرانی عمومی از مراکز داده و خطرهای این فناوری در حال افزایش است و راهبرد ترامپ را تهدید می‌کند. نویسنده نتیجه می‌گیرد دو سال آینده نشان می‌دهد ترامپ وضعیتی دشوار اما قابل مدیریت به جانشین خود می‌سپارد یا آمریکا را در بیش‌گستردگی و هرج‌ومرج جهانی رها می‌کند.
رسانه های عربی
الجزیره در مقاله ای نوشت: شکست انتخاباتی جمهوری‌خواهان در آمریکا و ناکامی ائتلاف نتانیاهو در کسب اکثریت پارلمانی اسرائیل، هزینه سیاسی ادامه جنگ با ایران را برای دو رهبر افزایش داده است؛ بااین‌حال، احتمال ازسرگیری درگیری نظامی همچنان وجود دارد.
مقاله می افزاید: جنگ ایران، افزایش قیمت انرژی و نارضایتی اقتصادی از عوامل شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا بود. در اسرائیل نیز نتانیاهو با کسب ۵۳ کرسی، از اکثریت ۶۱ کرسی لازم برای تشکیل دولت بازمانده است. این شرایط، ترامپ را به دلیل فشار افکار عمومی و مخالفت کنگره و نتانیاهو را به دلیل ضعف سیاسی داخلی، به احتیاط بیشتر سوق می‌دهد.
نویسنده توضیح می دهد: بااین‌حال، اختلاف منافع دو متحد همچنان پابرجاست؛ نتانیاهو خواهان جلوگیری از بازسازی توان هسته‌ای و نظامی ایران است، درحالی‌که ترامپ باید هزینه‌های اقتصادی و سیاسی جنگ را در نظر بگیرد. در مقابل، تهران ممکن است ضعف سیاسی واشنگتن را فرصتی برای مذاکره با شروط بهتر بداند. بااین‌همه، سوءمحاسبه طرف‌ها می‌تواند مذاکرات را شکست داده و زمینه‌ساز دور تازه‌ای از جنگ شود.
رأی الیوم در مقاله ای نوشت: انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا در نوامبر ۲۰۲۶ از افزایش فشارهای داخلی بر دولت ترامپ، به‌ویژه درباره هزینه‌های اقتصادی و جنگ با ایران، حکایت دارد. نظرسنجی‌ها نشان می‌دهد بخش بزرگی از رأی‌دهندگان دموکرات با کمک‌های نظامی و اقتصادی بیشتر به اسرائیل مخالف‌اند، اما این مخالفت هنوز به اجماع سیاسی برای توقف کمک‌ها تبدیل نشده است.
مقاله می افزاید: مخالفت برخی نمایندگان با فروش تسلیحات سنگین به اسرائیل نیز نشان‌دهنده افزایش حساسیت نسبت به نحوه استفاده از سلاح‌های آمریکایی در غزه و لبنان است. ترامپ نیز از توافق با نتانیاهو برای پایان دادن به کمک‌های سالانه حدود چهار میلیارد دلاری آمریکا خبر داده، هرچند اجرای آن به تصمیمات کنگره و ترتیبات قانونی نیاز دارد. نویسنده توضیح می دهد: در مقابل، گسترش همکاری‌های دفاعی و فناوری دو طرف همچنان ادامه دارد. بنابراین، تحولات کنونی بیش از آنکه نشانه فروپاشی ائتلاف واشنگتن و تل‌آویو باشد، بیانگر تلاش برای تغییر شکل، شرایط و سازوکارهای نظارتی حمایت آمریکا از اسرائیل است.
المیادین در مقاله ای به بررسی فرصت‌ها و چالش‌های گادی آیزنکوت برای تشکیل دولت جدید رژیم صهیونیستی و کنار زدن بنیامین نتانیاهو می‌پردازد. آیزنکوت با حمایت ۶۷ نماینده کنست در برابر ۴۶ نماینده حامی نتانیاهو، مأمور تشکیل دولت شده است؛ اما این حمایت به معنای برخورداری از اکثریت پایدار پارلمانی نیست.
مقاله می افزاید: مهم‌ترین مانع او نه لزوماً اردوگاه نتانیاهو، بلکه اختلافات درونی مخالفان است. مواضع آویگدور لیبرمن، نفتالی بنت و احزاب مذهبی حریدی در سرنوشت ائتلاف آینده تعیین‌کننده خواهد بود. ورود احزاب حریدی به دولت مستلزم امتیازدهی در موضوع معافیت از خدمت نظامی است؛ مسئله‌ای که می‌تواند سایر احزاب ائتلاف را با آیزنکوت دچار اختلاف کند.
نویسنده تأکید می‌کند که کنار زدن نتانیاهو به‌تنهایی تضمین‌کننده ثبات دولت آینده نیست. موفقیت آیزنکوت نه صرفاً در جمع‌آوری آرا، بلکه در تبدیل آنها به ائتلافی منسجم، برخوردار از منافع مشترک و توانایی اداره پایدار حکومت خواهد بود.
رسانه های چین و روسیه
خبرگزاری سی‌جی‌تی‌ان در گزارشی با عنوان «چین آماده تقویت روابط با ایران است» نوشت که ژای جون، فرستاده ویژه چین در امور خاورمیانه، در دیدار با مقام‌های ایرانی اعلام کرد پکن خواهان گسترش و تعمیق روابط دوجانبه با تهران است.
ژای جون با اشاره به اینکه سال جاری میلادی پنجاه‌وپنجمین سالگرد برقراری روابط دیپلماتیک ایران و چین و دهمین سالگرد شکل‌گیری مشارکت جامع راهبردی دو کشور است، تأکید کرد پکن قصد دارد از این مناسبت برای دستیابی به پیشرفت‌های تازه در مناسبات دوجانبه استفاده کند.
فرستاده ویژه چین در امور خاورمیانه در این دیدار تصریح کرد که استفاده از زور نمی‌تواند مسائل و اختلافات مرتبط با ایران را حل‌وفصل کند. وی احترام به حاکمیت و امنیت همه کشورها را ضروری دانست و بر مخالفت پکن با توسل به راهکارهای نظامی برای حل‌وفصل مسائل تأکید کرد.
این اظهارات در جریان دیدارهای ژای جون با مقام‌های ایرانی در روز هشتم نوامبر ۲۰۲۶ مطرح شد. سفر این مقام چینی در شرایطی انجام شده است که دو کشور پنجاه‌وپنجمین سال روابط دیپلماتیک خود را پشت سر می‌گذارند و بر تقویت همکاری‌های دوجانبه تأکید دارند.
خبرگزاری اینترفاکس روسیه در گزارشی نوشت که اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، طرح تهران برای بازگشت کشتیرانی عادی به تنگه هرمز طی دو روز را سریع‌ترین و مؤثرترین راهکار برای تثبیت اوضاع دانست. وی تأکید کرد این طرح همچنان معتبر است و اجرای آن به اراده سیاسی طرف مقابل، به‌ویژه آمریکا، بستگی دارد. بقائی افزود که پیشنهاد ایران برنامه‌ای منطقی و ساختارمند برای تأمین امنیت مسیرهای جهانی انتقال انرژی است.
سخنگوی وزارت خارجه ایران درباره نتایج انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا در سوم نوامبر نیز گفت تهران میان احزاب و جریان‌های سیاسی حاکم بر واشنگتن تفاوتی قائل نیست؛ زیرا طی دهه‌های گذشته با سیاست‌های خصمانه جمهوری‌خواهان و دموکرات‌ها مواجه بوده است.
بقائی با تأکید بر پایبندی ایران به تعهدات خود در چارچوب پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای و توافق‌نامه‌های پادمانی آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، به بازرسی نیروگاه بوشهر در ماه ژوئن اشاره کرد. وی در عین حال گفت حمله به ایران و عمل نکردن مدیرکل و شورای حکام آژانس به تعهداتشان، امکان ادامه همکاری‌ها به روال گذشته را از بین برده است.
او گزارش‌ها درباره بررسی احتمال استفاده ایران از سلاح شیمیایی را «دروغی مضحک» خواند و ادعاهای منتشرشده درباره این موضوع را رد کرد.
نظر شما