به گزارش خبرنگار خبرگزاری مهر، هاشم امینی در مراسم بزرگداشت روز جهانی میراث فرهنگی ناملموس که در وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی برگزار شد، با قدردانی از برگزارکنندگان این آیین و انتخاب موضوع «میراث زنده آب» اظهار کرد: آب بزرگ‌ترین موهبت پروردگار برای استمرار حیات و بنیادی‌ترین امانت طبیعت در دست انسان است. آب تنها یک منبع طبیعی یا نهاده اقتصادی نیست، بلکه شرط زندگی، سرچشمه آبادانی و از نخستین بنیان‌های شکل‌گیری تمدن بشری است.
وی با اشاره به نقش منابع آب در شکل‌گیری تمدن‌ها افزود: انسان در طول تاریخ در کنار رودها و چشمه‌ها سکونت گزیده، با شناخت منابع آب کشاورزی را سامان داده و در مواجهه با کم‌آبی، دانش‌ها و فناوری‌هایی آفریده است که بخشی از حافظه تمدنی ملت‌ها را تشکیل می‌دهد.
میراث آب؛ پیوند دانش تاریخی و مدیریت نوین
امینی با اشاره به جلوه‌های دانش بومی مدیریت آب در ایران تصریح کرد: از قنات و کاریز تا آب‌انبار و برکه و از نظام میرابی تا قواعد تقسیم عادلانه آب، نیاکان ما آموخته بودند که پایداری زندگی تنها در دستیابی به آب نیست، بلکه در شناخت ارزش آن، تدبیر در بهره‌برداری و رعایت حقوق دیگران نیز معنا می‌یابد.
مدیرعامل شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور با بیان اینکه تغییرات اقلیمی، خشکسالی‌های پی‌درپی، افزایش تقاضا و بحران‌های طبیعی و انسانی، مدیریت منابع آب را با پیچیدگی‌های فزاینده‌ای روبه‌رو کرده است، گفت: امروز بیش از گذشته به دانش علمی، فناوری‌های نوین، نوآوری در حکمرانی و مشارکت آگاهانه مردم نیازمندیم، اما در کنار این ضرورت‌ها نباید از سرمایه عظیم دانش تاریخی و تجربه زیسته جوامع غفلت کنیم.
وی با اشاره به میزبانی وزارت نیرو از مرکز بین‌المللی قنات و سازه‌های تاریخی آب، به‌عنوان یکی از مراکز مقوله دوم تحت حمایت یونسکو، خاطرنشان کرد: فعالیت‌های علمی، آموزشی و تخصصی این مرکز ظرفیت ارزشمندی برای شناخت و معرفی دستاوردها و دانش تاریخی آب فراهم کرده است. همچنین ثبت جهانی مجموعه قنات ایرانی در سال ۲۰۱۶، گواه ارزش برجسته این دستاورد تمدنی و جایگاه آن در میراث مشترک بشریت است.
امینی تأکید کرد: اهمیت قنات تنها در معماری زیرزمینی و مهندسی انتقال آب خلاصه نمی‌شود، بلکه دانش مقنیان، مهارت نگهداری، شیوه‌های مشارکت و قواعد بهره‌برداری، بخش جدایی‌ناپذیر حیات این میراث را تشکیل می‌دهد.
تجربه‌های بومی؛ سرمایه‌ای برای آینده مدیریت آب
وی با اشاره به ظرفیت همکاری میان وزارت نیرو و مرکز منطقه‌ای پاسداری از میراث فرهنگی ناملموس تهران اظهار کرد: خوشبختانه با حمایت شورای حکام مرکز و همکاری دکتر دارابی، دانش بومی آب در اولویت برنامه‌های تخصصی قرار گرفته و با اهدای جایزه «میراث زنده آب»، توجه شایسته‌ای به تجربه‌های موفق جوامع محلی شده است.
مدیرعامل شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور با اشاره به تجربه‌های برگزیده از استان‌های سمنان، هرمزگان و فارس افزود: هر یک از این تجربه‌ها جلوه‌ای از توان تاریخی و اجتماعی مردم ایران در مدیریت منابع آب است. نظام تاریخی تقسیم و مدیریت آب در سمنان و همچنین طومار شیخ بهایی در اصفهان، نمونه‌هایی از پیوند دانش فنی با قانون‌مندی و عدالت در بهره‌مندی از آب هستند.
وی تجربه خیرآب در جزیره قشم را نمونه‌ای از پیوند دانش سنتی ذخیره آب باران با فناوری‌های نوین و مشارکت اجتماعی دانست و گفت: امروز نیز خیرین آب نقش مهمی در توسعه آبرسانی کشور دارند. در این زمینه باید از خدمات ارزشمند حاج اکبر ابراهیمی، پدر آبرسانی ایران، یاد کرد که با مشارکت خیرخواهانه خود در آبرسانی به بیش از ۱۳ هزار روستا نقش‌آفرینی کرده است.
امینی همچنین احیای برکه‌های تاریخی در استان فارس را یادآور نقش مؤثر مردم و خیرین در استمرار میراث آب دانست و از برگزارکنندگان آیین، حاملان دانش بومی، استادکاران و دست‌اندرکاران این تجربه‌ها قدردانی کرد.
آمادگی وزارت نیرو برای همکاری‌های منطقه‌ای در حوزه میراث آب
وی با اشاره به برنامه مصوب مرکز منطقه‌ای پاسداری از میراث فرهنگی ناملموس تهران برای شناسایی و تبادل تجربه‌های موفق دانش بومی در زمینه استحصال، ذخیره و مدیریت عادلانه منابع آب در کشورهای آسیای غربی و مرکزی اظهار کرد: این برنامه می‌تواند افق تازه‌ای برای همکاری‌های تخصصی و منطقه‌ای ایجاد کند.
مدیرعامل شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور با تأکید بر اینکه مسائل آب به مرزهای سیاسی محدود نمی‌شود، افزود: بسیاری از کشورهای منطقه در زمینه کم‌آبی، سازگاری اقلیمی و مدیریت منابع با چالش‌های مشترکی روبه‌رو هستند و در عین حال هر یک از گنجینه‌های ارزشمند دانش و تجربه تاریخی برخوردارند.
امینی در پایان آمادگی وزارت نیرو را برای تعامل با مرکز منطقه‌ای پاسداری از میراث فرهنگی ناملموس تهران و مرکز بین‌المللی قنات و سازه‌های تاریخی آب، به‌منظور بررسی و پیگیری شکل‌گیری شبکه‌های منطقه‌ای تبادل دانش بومی و تجربه‌های موفق مدیریت آب اعلام کرد و گفت: اگر دیروز قنات راهی برای رسیدن آب از دل زمین بود، امروز همکاری علمی و فرهنگی می‌تواند راهی برای جاری ساختن دانش میان ملت‌ها باشد.
نظر شما