به گزارش خبرنگار مهر، فرشته احمدی پیش از ظهر سه شنبه در نشست تخصصی نقش مادیها در شکل گیری ساختار فضای شهر اصفهان که در محل پژوهشکده هنرهای سنتی - اسلامی برگزار شد افزود: چون مادیها نقش بسیار مهم و قابل توجهی در شکل گیری بناهای عصر صفوی دارند از آنها به عنوان یک عنصر طراحی شهری یاد میشود.
وی در ادامه سخنان خود به فلسفه پیدایش مادیها در اصفهان نیز اشاره کرد و ادامه داد: مادیها در شهر اصفهان بر اساس شرایط خاصی شکل گرفته که میتوان عوامل محیطی و اقلیمی، معیار بر اساس کشاورزی، آباد شدن زمینهای بایر و شکل گیری باغات بزرگ را از جمله عوامل فلسفه پیدایش مادیها آنها دانست.
احمدی همچنین اولین مقسم آب زاینده رود را اردشیر بابکان دانست و در این خصوص اظهار داشت: حمزه اصفهانی نیز موضوع تقسیم آب زاینده رود را به پیش از اسلام نسبت میدهد، البته این موضوع در زمان صفویه نیز بر اساس طومار شیخ بهایی پذیرفته شد .
این استاد دانشگاه در ادامه سخنان خود به تعداد انهار موجودر در اصفهان نیز اشاره کرد و گفت: به طور کلی 154 نهر یا مادی از زاینده رود جدا شده که در طومار شیخ بهایی تعداد این نهرها 78 نهر عنوان شده است.
وی در خصوص نحوه تقسیم بندی این مادیها اظهار داشت: نزدیک به 47 نهر از سمت چپ و 38 نهر از سمت راست زاینده رود منشعب میشوند و در واقع این تقسیم بندی زاینده رود بر اساس 33 سهم اصلی زاینده رود انجام میشود و در هر سهم به نوبه خود تقسیمات فرعی دیگری هم داشته است.
احمدی تعداد انهار موجود در بافت کنونی اصفهان را در حال حاضر نزدیک به 10 مادی دانست که جهت حرکت آنها نیز از جنوب غربی به سمت شمال شرقی است.
این استاد دانشگاه یادآور شد: بر اساس یک تقسیم بندی فرعی به نام لت تمام باغات، اراضی و خانههای شخصی از این انشعابها سیراب میشد.
وی در ادامه سخنان خود با اشاره به اینکه در گذشته زاینده رود در حد جنوبی شهر بوده و در حال حاضر محلههایی که در گذشته مادی از آن عبور میکرده تبدیل به شهر شده است نام برخی از مادیهای شهر اصفهان را ذکر کرد.
این استاد دانشگاه مادی نیاصرم، فرشادی، فدن، تیران، قمیش را از جمله مادیهایی دانست که در سمت شمالی زاینده رود واقع شده و اظهار داشت: در سمت جنوبی رودخانه نیز مادیهای شایج، نایج، عبدالله خان قرار گرفتهاند.
عملکرد آبرسانی مادیها از بین رفتهاست
این محقق و پژوهشگر در ادامه سخنان خود به نقش مادیها در سطح شهر اصفهان نیز اشاره کرد و اظهار داشت: مادیها در درجه اول عملکرد آبرسانی داشتهاند که البته این موضوع سالهاست که نقش خود را از دست داده است.
وی اهمیت رابطه این شبکه با بخشهای مختلف شهر را نیز مهم ارزیابی نمود و اظهار داشت: در واقع مادیها نقشی مهم در رابطه با بافت و سازمان شهر ایفا میکردند.
احمدی در ادامه سخنان خود اظهار داشت: این شبکه با گسترش خود از جنوب غربی به شمال شرقی در واقع خارج از اینکه به عنوان محور اصلی و مرکزی شهر تلقی میشد به عنوان راحترین محورهای فرعی در شبکه بافت شهری عمل میکرد.
وی همچنین به عملکرد و نقش زیست محیطی مادیها در سطح شهر اصفهان نیز اشاره کرد و گفت: اهمیت مادیها در بخش زیست محیطی نیز قابل توجه است زیرا این شبکه در محلات مرکزی است و اغلب آنها دارای تراکم جمعیتی بالایی است و در واقع نقش مهمی در پالایش روانی و جسمی این شبکه در درون آلودگیهای صوتی و بصری و ازدحام جمعیت دارد.
این استاد دانشگاه در ادامه سخنان خود به تاثیر مادیها بر بافت و مرفولوژی شهر اصفهان نیز اشاره کرد و گفت: در واقع مادیها به دو شکل در طرح کالبدی شهر اصفهان مورد استفاده قرار میگرفتند که یکی از آنها بر اساس فضای شهری و هندسه خطی بوده که نمونه آن در محور چهارباغ قابل مشاهده است.
وی نمونه دیگر را نیز در سایر معابر و کوچهها دانست که به صورت مارپیچ طی طریق و از شهر خارج میشود.
احمدی ادامه داد: اغلب مادیها با عبور از بافت تاریخی شهر اصفهان ضمن تاثیری که بر بافت و محدوده اطراف خود گذاشتهاند از ویژگیهای کالبدی، تاریخی و اجتماعی محل عبور خود نیز تاثیر پذیرفتهاند.
وی تصریح کرد: به طور کلی یک مادی با گذر از محلههای مختلف که ویژگیهای اجتماعی و فرهنگی متفاوتی داشته در هر قسمت رنگ و طرح ویژهای را در بدنه خود نمایان کردهاند.
مادیها با گذر از درون خانهها به آن جلوه خاصی می داد
این محقق و پزوهشگر در ادامه با اشاره به اینکه مادیها نقش بسیار مهم و قابل توجهی در شکل گیری بناهای عصر صفوی دارند اظهار داشت: از این رو از مادیها به عنوان یک عنصر طراحی شهری یاد میشود و اما با این عنصر به شیوهای کاملا متفاوت با آنچه در غرب متداول بوده قابل مشاهده است.
احمدی ادامه داد: در شهرسازی غرب وقتی آب به عنوان عنصری در طرح شهر وارد میشود بدنههای مشرف به مسیر آب رو بدان جبهه میگشاید و فضای درونی خود را در معرض آن قرار میدهند که این کار با ایوانها و بازشوهایی به سمت آب انجام میشود اما در در معماری ما رو گشودن به آب در گذر عمومی با شیوه ساخت شهری که مبتنی بر برونگرایی فضاهاست، سازگاری ندارد لذا این آب است که به درون بنا برده میشود و حیاطی درون بنا به آن چهره میگشاید.
این استاد دانشگاه ادامه داد: مادیها با عبور از داخل فضای شهری و سیراب نمودن باغها و منازل باعث ایجاد فضای سبز پایدار در اطراف خود میگردند که اوج آن را در خیابان چهارباغ اصفهان میتوان دید.
نظر شما