به گزارش خبرگزاری مهر، اصل عدم مداخله در امور دولتها یکی از اصول اساسی حقوق بین الملل نوین است که در پرتو آن حاکمیت دولتها و حقوق ملتها حفظ می شود. کتاب «اصل عدم مداخله در اسلام و حقوق بین الملل» که از آثار برگزیده چهارمین دوره جشنواره بین المللی فارابی به شمار می رود، در تلاش است طرحی نو در استباط از مبانی، متدها و منابع اسلامی برای پاسخ به مسائل نوپیدای حقوق بین الملل ارائه کند.
دکتر سیدمصطفی میرمحمدی نویسنده کتاب «اصل عدم مداخله در اسلام و حقوق بین الملل» در بخشی از مقدمه این کتاب، با اشاره به جدیدترین پژوهش انستیتو حقوق بین الملل، که مداخله را نامی بی مسمی و «سخت ترین، مبهم ترین و چالش برانگیزترین» واژه در ادبیات حقوق بین الملل دانسته است، تأکید می کند: ... حقوق بین الملل معاصر، اکنون غیرمذهبی است، اما بنیانگذاران آن اغلب روحانیون مسیحی اروپایی بودند که تحت تأثیر نویسندگان و استادان پیش از خود قرار داشتند. بنابراین باید برای یافتن سررشته مطلب در آثار نویسندگان اروپایی و بین ملل مسیحی قرون وسطی، به جستجو پرداخت.
وی در ادامه یادآور می شود: ... گرچه در سده های اولیه اسلام، فتوحات مسلمانان در آسیا، اروپا و آفریقا و نیز پیشرفتهای علمی آنان، شگفت آور بود و در پیدایش برخی از نظریات و نهادهای حقوق بین الملل تأثیر گذاشت، لیک از قرن گذشته، ملل غیرمسیحی، از آن جمله مسلمانان، دخالت مستقیم در توسعه حقوق بین الملل نداشتند و حقوق بین الملل کنونی، زاییده و نتیجه حقوق بین الملل مسیحی اروپایی است. این نتیجه غیرقابل انکار است، زیرا بسیاری از سرزمینهای اسلامی در نیمه نخست قرن گذشته به دنبال استقلال و رهایی از استعمار بودند. آنان از استقلال لازم برای داشتن سهمی در حقوق بین الملل در حال تدوین برخوردار نبودند. نه تنها قرن گذشته بلکه نزدیک به چهار سده قبل، حضور و مداخله دول اروپایی در سرزمین های اسلامی فرصت نقش آفرینی به آنان نداد...
این پژوهشگر با اشاره به نظر «غنیمی» که حقوق بین الملل کنونی را محصول تمدنهای گوناگون از جمله اسلام می داند، تأکید می کند: ... نخستین اثر اسلامی را اگر کار «شیبانی» بدانیم قرنها پیش از اروپاییان حقوق بین الملل اسلامی نگاشته شد. جنتیلی، آیالا، ویتوریا در عصر رنسانس در اسپانیا و ایتالیا زندگی می کردند که اسلام در یک دوره طولانی در آنجا حکمفرما بود.
وی در ادامه می افزاید: آثاری که این افراد در حقوق جنگ و صلح نوشتند در میان آثار گذشته رومی- یونانی سابقه ندارد. در واقع اسلام حلقه اتصال اصول حقوق بین الملل یونان و روم و دوران معاصر است و البته زوایای بین المللی حقوق اسلام به مراتب مترقی تر از آن چیزی بود که در یونان و روم وجود داشت، زیرا اولا: حقوق بین الملل اسلامی بر ارزشهای اخلاقی تأکید بسیار دارد. ثانیا: بر پایه شواهد تاریخی، نخستین حقوق دانانی هستند که حقوق بین الملل را به عنوان شاخه ای مستقل از دانش حقوق مطالعه کردند و آن را از علم سیاست جدا کردند. بر این اساس بر تأثیر مسیحیت در این باره مبالغه و تأکید کرد.
میرمحمدی در بخش دیگری از مقدمه کتاب «اصل عدم مداخله در اسلام و حقوق بین الملل»، به گفته یکی از نویسندگان غربی حوزه حقوق بین الملل استناد کرده و می گوید: ... گروسیوس خود به مناسبتی در مقدمه کتاب «حقوق جنگ و صلح» که به سال 1625 منتشر ساخت، معترف است که ملل مسیحی اروپا در رفتارهای جنگی خود، روشی در پیش گرفتند که حتی بربرها از آن شرمنده اند. گرچه اسلام در حقوق بین الملل معاصر به طور غیرمستقیم تأثیر گذاشته است و اروپای نگران از توسعه اسلام را در برابر دشمن مشترک متحد کرده است اما خواهیم دید تئوری های حقوق اسلام در توسعه حقوق بین الملل جدید سهیم بوده است؛ شگفت آور نیست اگر «ادوارد لامبر» بنیانگذار علم حقوق تطبیقی جدید و اخیرا «رنه داوید»، شریعت را یکی از نظامهای حقوقی جهان معرفی کنند.
این نویسنده در بخشهای پایانی مقدمه کتاب «اصل عدم مداخله در اسلام و حقوق بین الملل» یادآور می شود: .... مطالعه تطبیقی با تکیه بر اصل عدم مداخله می تواند ارزیابی بهتری از برداشتهای متقابل اسلام و غرب به دست دهد و به فهم بهتر زمینه ها، ظرفیتها، محدودیتها و چالشهای فراروی امت اسلامی کمک کند. دولتهای اسلامی با عضویت در سازمان ملل متحد به استقبال حقوق بین الملل رفته اند و با تشکیل «سازمان همکاری اسلامی» و استفاده از پدیده سازمانهای بین المللی همان اهداف و اصولی را در نظر گرفته اند که ملل متحد پذیرفته است.
کتاب «اصل عدم مداخله در اسلام و حقوق بین الملل» نوشته دکتر سیدمصطفی میرمحمدی در 421 صفحه در هزار شمارگان توسط انتشارات دانشگاه مفید و به قیمت 18400 تومان منتشر شده است.
نظر شما