به گزارش خبرنگار مهر، راست گفتار با فیلم "عروس خوشقدم" وجهه حرفه ای خود را به گونه ای در سینمای ایران تثبیت کرد. فیلمی که با ادای دین به کمدی های مختلف، استفاده از فانتزی خاص، محور قرار دادن فیلمنامه ای که مقاطع مختلف زندگی شخصیت اصلی را تصویر می کند و همینطور حضور بازیگران متعدد حرفه ای، اثری متوسط را به عنوان اولین تجربه او ثبت کرد.
مشخص است که ویژگی مهم فیلمنامه "اگر تو نبودی" در اولین گام برای راست گفتار فضای طنزی بوده که امکان مانور روی مولفه های مورد نظرش را فراهم می کرده، ولی مسئله این است که قصه، تیپ های تکراری و تمی که به اجبار در فیلمنامه وارد شده را آنقدر نمی توان جدی گرفت که بتوان در مورد طنز یا رویکرد به کمدی در آن حرف زد.
فیلمنامه ادامه سلسله تراوشات ذهنی فلورا سام پس از مجموعه "شبی از شب ها" به کارگردانی رضا کریمی است که نویسنده کاراکتری محوری و مثبت را در آن بر عهده داشت. کاراکتر زن سنتی و سربراهی که می خواهد دامنه حضور خود را در جامعه بسط دهد ولی برخورد متعصبانه شوهر، او را به تأمل وامی دارد. در این مجموعه سکون و کندی که بر کنش و واکنش کاراکترها و ماجرای مورد بحث در هر قسمت حاکم بود و همچنین نبود جذابیت در طراحی ماجراها و آدم ها، نتوانست با مخاطب ارتباط خوبی برقرار کند، در حالی که وجهی تازه هم در مسائل تکراری مطرح شده در این مجموعه وجود نداشت.
به نظر می آید فیلمنامه "اگر تو نبودی" بر مبنای درک خلأ موجود در مجموعه "شبی از شب ها" رویکردی خاص به طنز دارد. طنزی که لحظاتی در "شبی از شب ها" به چشم می خورد به قدری خنثی و کمرنگ بود که این بار نویسنده در حد اغراق شده به آن پرداخته است. پرداخت طنز ماجرا، کاراکترها و دیالوگ ها با هدف درگیر کردن بیشتر مخاطب برجسته شده، اما مسئله این است که جنس طنز و کمدی است که می تواند تأثیرگذاری اش را تعیین کند نه کمیت و شکل اغراق شده آن.
به عنوان مثال همه کاراکترهای زن و مرد فیلم به گونه ای وجهی از کند ذهنی، اصولگرایی، حسادت، عاشقی، شکمو بودن، بی رحمی، جاه طلبی ... را نمود می دهند. در حالی که از این ویژگی ها در حد یک رویکرد تیپیک استفاده شده، بدون آنکه سایه روشنی از خصوصیات در فرد به چشم بخورد. در واقع هر کاراکتر از ابتدا تا انتهای فیلم خط سیری را بر اساس یکی از این خصوصیات تیپیک طی می کند بدون آنکه این روند دچار خدشه شود.
نوع کمدی اغراق شده ای هم که در بازی ها به چشم می خورد، بیش از هر چیز مدیون بازی خاصی است که کارگردان به آن علاقمند است و در "عروس خوشقدم" آن را از بازیگرانی مانند پارسا پیروزفر، امین حیایی و ... شاهد بودیم و این بار هم از بازیگرانی مانند حمیدرضا پگاه، سپند امیرسلیمانی و ... می بینیم. کنش و واکنش هایی که ربطی به این بازیگران و کاراکترها و اصلاً این قصه ندارد.
قصه با هدف قرار دادن جذابیت های گردشگری جزیره کیش در پسزمینه، سعی کرده با لحاظ کردن تمهیداتی در فیلمنامه از لوکیشن خاص فیلم استفاده کارکردی کند. اما نه تمهید سفر گروه تحقیقات برای بررسی مسئله جذب گردشگر در این جزیره و نه ... نمی تواند بهانه وقوع قصه در کیش باشد. در واقع فیلم از کیش در حد همان تابلوهای روی دیوار استفاده می کند و می توانست در هر جای دیگری جز آنجا هم اتفاق بیفتد.
صرفنظر از نوع کمدی در بازی ها و طنزی که برخاسته از ویژگی های تیپیک کاراکترهاست نه شخصیت پردازی خاص آنها، بخش عمده طنز فیلم بر مبنای سوء تفاهم شکل می گیرد. سوء تفاهم زن نسبت به شوهر، خواهر شوهر نسبت به دوستش، دوست نسبت به رئیس گروه تحقیقات، مأمور گروه قاچاق عتیقه نسبت به دلارام، دلارام نسبت به او، سوءتفاهم بر سر کیف های مشابه و ... مجموعه درهم پیچیده ای که یک سوء تفاهم جمعی آن را شکل داده و مسائل آدم هایش هم در همین حد باقی می ماند. مسائلی چون عشق، حرص، طمع، گمراهی و بخصوص تحول پایانی که نویسنده به اجبار کاراکتر مورد علاقه اش را که خودش هم بازی کرده، دچار آن می کند.
مولفه های ماورایی که قصه در پایان با مدد گرفتن از آنها تحول این شخصیت را شکل می دهد، به قدری ناملموس و بخصوص ناچیز هستند که اصلاً نمی توان آنها را در یک راستا قرار داد. به نظر می آید فیلمساز هم متوجه این نکته بوده که در لحظه تحول این کاراکتر، نماهای کوتاهی از همین چند کد را کنار هم قرار می دهد تا تحول هر چه سریعتر اتفاق بیفتد! سکانسی که مادر در تماس تلفنی می گوید خواب بد دیده و مواظب خودش باشد، سکانسی که دختر هنگام خالی کردن وسایل داخل کیف ها به قرآن جیبی برمی خورد و آن را می بوسد و لحظه ای روحانی خلق می شود!
گره گشایی نهایی و زن پوش شدن رئیس گروه تحقیقات و ... همه برخاسته از نوع فانتزی مورد علاقه راست گفتار است که نتوانسته با فیلمنامه به ظاهر طنز "اگر تو نبودی" به تلفیق مناسبی برسد و نهایتاً سازنده اثری است که دیدن هتل های شیک و ساحل صخره ای کیش و ... بزرگترین نقطه امتیاز آن برای مخاطب و البته عواملش بوده است!
نظر شما