نظام اقتصادی اسلام؛ چیستی، هستی و امکان استنباط

نظام اقتصادی اسلام مجموعه ای نظام مند از رفتارها و روابط مطلوب شارع است که بر اساس مبانی بینشی و در چارچوب اخلاق و فقه اسلامی در جهت اهداف اقتصادی ساماندهی شده‌اند.

به گزارش خبرگزاری مهر، سالروز جهانی فلسفه در پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی برای اهل فلسفه و حکمت فرصت مغتنمی است برای نقد و نظرهای عالمانه در باب فلسفه های مضاف؛ برگزاری همایش ملی فلسفه فقه نظام که به همین مناسبت ۶ آذرماه در قم برگزار می شود ما را بر آن داشت تا از زوایای مختلف به بررسی ابعاد علمی این مهم بپردازیم.

مجموعه مقالات این همایش ملی در قالب پرونده فلسفه فقه نظام مد نظر قرار دارد؛ نوشتار زیر خلاصه ای از مقاله حجت الاسلام والمسلمین سیدحسین میرمعزی عضو هیات علمی گروه اقتصاد پژوهشکده نظام های اسلامی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی است که تقدیم می شود.

اولین پرسشی که در فقه نظام اقتصادی اسلام مطرح می شود پرسش از چیستی نظام اقتصادی اسلام و اثبات هستی آن است. در فقه نظام اقتصادی اسلام این تحقیق اهمیت بسیاری دارد؛ زیرا، تا روشن نشود که مضاف الیه فقه چیست بحث در مورد فقه مضاف به آن بحثی بی فائده و مواجه با ابهام و اجمال خواهد بود. تا کنون در باره چیستی نظام اقتصادی اسلام اظهار نظرهای متعدد و متفاوتی از ناحیه اندیشمندان اقتصاد اسلامی ارائه شده است ولی تقریبا هیچیک از کسانی که در این باره اظهار نظر کرده اند استدلالی برای نظر خود ارائه نداده اند.

به صورت مشخص سه پرسش در مورد ماهیت نظام اقتصادی اسلام قابل طرح است:
۱. چه تعریفی از نظام اقتصادی اسلام میتوان ارائه کرد؟
۲. چگونه می توان اثبات کرد که اسلام در مقام ثبوت دارای نظام اقتصادی به این معنی است؟
۳. چگونه می توان اثبات کرد که نظام اقتصادی در مقام اثبات قابل کشف و دستیابی است؟
پیش از پاسخ به این پرسش ها لازم است به دو پرسش اساسی دیگر پاسخ دهیم:
۱. نقشه راه و مراحل پژوهش برای پاسخ به این پرسش ها چیست؟
۲. روش پژوهش برای پاسخ به این پرسش ها چیست؟

در این مقاله به دنبال پاسخ روشمند و مستدل به پرسش های سه گانه فوق در باره نظام اقتصادی اسلام هستیم. ابتدا مروری بر پیشینه علمی بحث خواهیم داشت. در ابتدا نظریه شهید صدر (ره) را در این باره مطرح کرده و سپس مهمترین نظریات پس از ایشان را مرور میکنیم. پس از آن به این بحث خواهیم پرداخت که چگونه و به چه روشی باید به این پرسش پاسخ داد و به عبارت دیگر نقشه راه و روش پژوهش در این باره چیست؟ در بخش های بعدی بر اساس این نقشه راه ابتدا به تبیین تفصیلی صورت مسئله پرداخته و با استفاده از دو روش استدلال به مبانی و طبقه بندی و تحلیل عقلی آیات و روایات به این پرسش ها پاسخ خواهیم داد.

فرضیه تحقیق آن است که: نظام اقتصادی اسلام مجموعه ای نظام مند از رفتارها و روابط مطلوب شارع است که بر اساس مبانی بینشی و در چارچوب اخلاق و فقه اسلامی در جهت اهداف اقتصادی ساماندهی شده‌اند.
در این مقاله تلاش می کنیم به صورت روشمند و مستدل اثبات کنیم که اسلام در مقام ثبوت دارای نظام اقتصادی به این معنی است و نظام اقتصادی به این معنی توسط پیامبر اعظم و ائمه معصومین صلوات الله و سلامه علیهم اجمعین به ما ابلاغ شده است و ما می توانیم از طریق آیات و روایات به روش اجتهاد سیستمی نظام اقتصادی اسلام را استنباط کنیم.

کد خبر 4780441

برچسب‌ها

مطالب بیشتر

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
  • نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
  • نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.
  • 5 + 5 =