به گزارش خبرنگار مهر، ایران کشوری است که از نظر منابع گازی و میعانات نفتی در جایگاه بالایی در جهان قرار دارد سالانه میلیونها تن گاز مایع یا همان LPG در پالایشگاهها و مجتمعهای پتروشیمی کشور تولید میشود اما بخش بزرگی از این انرژی در قالب صادرات خام یا مصرف خانگی به کار گرفته میشود در حالی که استفاده از آن در حمل و نقل به عنوان سوخت جایگزین میتواند تحولات بزرگی در اقتصاد و صنعت ملی ایجاد کند این ماده ترکیبی از پروپان و بوتان است و ویژگی های فیزیکی و شیمیایی آن موجب میشود که نسبت به بنزین و گازوئیل سوختی پاکتر ارزانتر و ایمنتر باشد امروزه در بسیاری از کشورهای توسعه یافته مانند ترکیه لهستان و کره جنوبی بخش قابل توجهی از خودروها با LPG حرکت میکنند و از مزایای اقتصادی و زیست محیطی آن استفاده میکنند ایران نیز برای مقابله با چالش های اقتصادی و زیست محیطی ناشی از مصرف بالا و یارانه ای بنزین میتواند از این الگوها بهره گیرد توسعه LPG در ناوگان سبک به خصوص تاکسیها وانت بارها و خودروهای شخصی شهری میتواند از فشار بر بودجه دولت بکاهد و زمینه ایجاد رشد صنعتی را با هزینهای کمتر از انرژی فسیلی سنتی فراهم کند.
ظرفیتهای تولید و مزیت اقتصادی گسترده
کشور در حال حاضر سالانه بین یازده تا سیزده میلیون تن LPG تولید میکند که بیش از نیمی از آن صادر میشود اگر تنها بخشی از این ظرفیت به مصرف داخلی در حوزه حمل و نقل اختصاص یابد دولت میتواند از خروج میلیاردها دلار ارز برای تأمین و یارانه بنزین جلوگیری کند قیمت جهانی LPG نسبت به بنزین پایینتر است و هزینه تولید آن در داخل حدود سی تا چهل درصد کمتر از بنزین است از نظر انرژی حرارتی هر لیتر LPG توان تولید بیست و شش تا بیست و هشت مگاژول انرژی دارد و در خودروها با راندمان سوخت بالا به کار گرفته میشود این مزیت باعث میشود هزینه سوخت برای مصرف کننده کاهش یابد و در مقیاس ملی صرفهجویی کلان ارزی حاصل شود برآوردهای کارشناسان نشان میدهد جایگزینی فقط ده درصد از مصرف فعلی بنزین کشور با LPG میتواند بیش از یک و نیم تا دو میلیارد دلار صرفهجویی سالانه ایجاد کند از سوی دیگر این تغییر موجب آزادی ظرفیت پالایشگاهها از فشار بالای تولید بنزین میشود و امکان تولید دیگر فرآوردههای با ارزش افزوده بالا مانند سوخت هواپیما یا نفت سفید را فراهم میآورد بنابراین توسعه استفاده از LPG علاوه بر صرفهجویی ارزی نقش مستقیمی در افزایش سودآوری بخش پالایش و پتروشیمی دارد از نظر هزینههای دولتی و یارانهها نیز مصرف LPG باعث کاهش چشمگیر بار مالی پرداخت یارانه سوخت شده و میتواند بخشی از کسری بودجه را پوشش دهد و منابع جدیدی برای سرمایهگذاری در زیرساختهای انرژی پایدار فراهم کند.
توسعه زیرساخت و فرصتهای صنعتی و اشتغال
استفاده گسترده از سوخت LPG نیازمند ایجاد شبکهای از ایستگاههای پمپ گاز مخازن ذخیره و سامانههای انتقال ایمن است این فرایند حجم وسیعی از فعالیتهای صنعتی و خدماتی جدید را در کشور فعال میکند صنایع فلزی به عنوان یکی از نخستین دریافتکنندگان این تقاضای تازه میتوانند با ساخت مخازن تحت فشار و تجهیزات تزریق و تبخیر گاز سهم بزرگی از بازار داخلی را تصاحب کنند هر جایگاه توزیع LPG به طور متوسط به پنج تا ده نفر نیروی مستقیم نیاز دارد و به همین میزان اشتغال غیرمستقیم در بخش حمل و نقل تأمین تجهیزات و خدمات تعمیراتی ایجاد میشود تبدیل خودروهای بنزینی به سیستم دوگانه سوز LPG نیز بازار مهمی برای مشاغل فنی و مهندسی خواهد بود هر واحد تبدیل با ظرفیت روزانه بیست تا سی خودرو میتواند بیش از پانزده نفر را به کار گیرد بر اساس طرحهای اولیه اگر در پنج سال نخست دست کم پانصد هزار خودرو سبک به LPG مجهز شوند بیش از پنجاه هزار فرصت اشتغال مستقیم و صد و پنجاه هزار فرصت غیرمستقیم به وجود میآید.
علاوه بر اشتغال این سیاست موجب رشد تولید ملی و حمایت از کسب و کارهای کوچک در زمینه ساخت قطعات رگلاتور شیرآلات ایمنی و تجهیزات کنترلی میشود از طرف دیگر حمل و نقل جادهای سوخت از پالایشگاهها تا مراکز توزیع شهری نیاز به ناوگان مخصوص دارد و همین موضوع به ایجاد تقاضای جدید برای کامیونهای مخصوص حمل LPG و تجهیزات مانیتورینگ پیشرفته منجر میشود که برای صنعت خودروسازی و شرکتهای لجستیکی نیز تحرک تازهای به همراه دارد این تغییر در شبکه زنجیره ارزش LPG نه تنها باعث رشد صنایع پایین دستی بلکه موجب تنوعبخشی به اقتصاد محلی در استانهای جنوبی و مرکزی کشور میگردد و سرمایهگذاری بخش خصوصی را در حوزه انرژی تشویق میکند.
صرفهجویی محیط زیستی و سیاستگذاری آینده
جنبه زیستمحیطی توسعه LPG در کنار صرفه اقتصادی آن اهمیت بالایی دارد این سوخت نسبت به بنزین آلایندگی بسیار پایینتری دارد و میزان انتشار دیاکسید کربن آن حدود پانزده درصد کمتر است همچنین فاقد ترکیبات گوگردی و ذرات معلق است که مهمترین عوامل آلودگی شهرهای بزرگ محسوب میشوند با جایگزینی سوخت LPG در تاکسیها و خودروهای شهری میتوان تا ده درصد از غلظت ذرات معلق در هوای کلانشهرهایی مانند تهران و مشهد کاست این کاهش منجر به بهبود سلامت عمومی و کاهش هزینههای درمانی دولت خواهد شد و در بلندمدت از بار مالی ناشی از آسیبهای محیطی میکاهد.
این مزایا در مقیاس ملی به معنای افزایش بهرهوری نیروی کار و کاهش غیبتهای ناشی از بیماریهای مرتبط با آلودگی هوا است علاوه بر همه اینها گسترش LPG موجب افزایش امنیت انرژی نیز میشود زیرا کشور دیگر وابسته به یک نوع سوخت نخواهد بود و اگر در مقاطعی تولید بنزین یا گازوئیل با محدودیت روبهرو شود ناوگان حمل و نقل میتواند به LPG تکیه کند همچنین با حمایت از بخش خصوصی در احداث جایگاهها و تبدیل خودروها دولت میتواند سیاستهای حمایتی مؤثر مثل تسهیلات مالیاتی و وام کم بهره برای صاحبان تاکسیها و باربران تعریف کند تجربه کشورهایی مانند ترکیه و لهستان نشان میدهد که با برنامهریزی دقیق و رعایت استانداردهای ایمنی میتوان سهم قابل توجهی از ناوگان را به سوخت LPG منتقل کرد در ایران نیز تدوین یک سند ملی سوختهای جایگزین همراه با قوانین ایمنی سختگیرانه و آموزشهای تخصصی برای کارشناسان و رانندگان میتواند مسیر را برای بهرهگیری مؤثر از این ظرفیت باز کند اگر این برنامه با حمایت دولت و سرمایهگذاری پایدار دنبال شود در مدت ده سال بیش از پنج میلیون خودرو میتوانند به این سیستم مجهز شوند و میزان صرفهجویی ارزی کشور به بیش از چهار میلیارد دلار در سال برسد این تحول به ظاهر ساده اما عمیق، ایران را از اقتصاد یارانهای سوخت به سمت اقتصاد مولد و پایدار سوق خواهد داد.
در جمعبندی میتوان گفت توسعه مصرف LPG در ناوگان حمل و نقل نه یک پروژه کوچک بلکه یک راهبرد ملی است که آثار آن بر اقتصاد، صنعت، اشتغال و محیط زیست به طور همزمان قابل مشاهده خواهد بود استفاده از گاز مایع در خودروها زمینهساز مردمی شدن انرژی، افزایش بهرهوری منابع طبیعی، و ایجاد پایهای برای تحول فناوری در سیستم سوخترسانی کشور است اگر سیاستگذاری صحیح و نظارت ایمنی دقیق همراه آن باشد ایران میتواند همانند کشورهای پیشرو سهم چشمگیری از بازار جهانی سوختهای پاک را در داخل به دست آورد و از مزایای آن در کاهش هزینههای دولت و رشد بخش خصوصی بهرهمند شود و در نهایت با تحقق این هدف جایگاه جدیدی برای اقتصاد سبز و پایدار در منطقه به دست آورد.
۲۲:۱۰ - ۱۴۰۵/۰۲/۱۰
نظر شما