خبرگزاری مهر، گروه فرهنگ و ادب، طاهره طهرانی: به مناسبت روز ملی خلیج فارس با علیرضا خلیفهزاده پژوهشگر و دانشآموخته دکترای تاریخ و استاد تاریخ اهل بوشهر (با بیش از دو دهه پژوهش در حوزه خلیج فارس) درباره اهمیت این آبراهه باریک و حیاتی برای جهان به گفتگو نشستیم:
با توجه به تحولات اخیر، چرا بار دیگر نگاه جهانیان به خلیج فارس معطوف شد؟
سومین جنگ تحمیلی آمریکا و اسرائیل و استفاده هوشمندانه و قدرتمندانه ایران از اسلحه ژئوپلیتیکی تنگه هرمز بار دیگر نگاه جهانیان را به خلیج فارس خیره کرد. جنگی که از صبح نهم اسفند در نخستین دقایق با ترور رهبر معظم انقلاب اسلامی نشان داد دشمنان خونخوار بیرحم ایران به هیچ اصل و قاعدهای پایبند نیستند. دشمنان مردم ایران تمام تلاششان را در طول ۳۹ روز تا روز ۱۹ فروردین ۱۴۰۵ ادامه دادند اما حضور شورانگیز و سلحشور مردم، اقتدار نظامی ایران و بهرهگیری از موقعیت جغرافیایی/راهبردی خلیج فارس توانست آمریکا، اسرائیل و حامیان روسیاه منطقهای را به زانو درآورد.
حدود ۷۰ سال است دشمنان ایران زمین، در اندیشۀ شوم تغییر نام خلیج فارس هستند. در این مدت دانشمندان ایرانی و ایران دوستان جهان، یک تنه در برابر انبوه دشمنان و مغرضان سینه سپر کرده و با ارائۀ ادله و اسناد تاریخی و جغرافیایی به دفاع از نام نامی خلیج فارس پرداختهاند و میپردازنداهمیت خلیج فارس در این جنگ چه بود؟
اهمیت خلیج فارس در این جنگ بر تمامی مردم ایران و جهان مشخص شد. البته چند دهه هست که قبایل جنوبی خلیج فارس در سایه امنیتی که ایران ایجاد کرده فربه شدهاند و به روشهای مختلف و در قالبهای متفاوت، به ناسپاسی پرداختهاند، همانها که امروز خاک و آسمانشان را در اختیار آمریکا و طفیلیاش قرار دادهاند، اگر به دشمنی آنها از زاویهای دیگر نگاه کنیم، سالهاست که در حوزه نشر کتاب نیز با سرمایهگذاری کلان، دائم در حال جعل تاریخ خلیج فارس هستند، آنان هر موضوع و هر مطلبی را دارند وارونه جلوه میدهند و آن قدر دروغ بافتهاند که خودشان هم وهم برداشتهاند که نکند راست میگویند!
در برابر این جریان جعل تاریخی چه باید کرد؟
ببینید، اگر چه نوکری آنها به استعمارگران و همراهیشان با دشمنان ایران در این جنگ ۳۹ روزه تحمیلی، بر همگان روشن شد، ولی نویسندگان و محققان حوزه مطالعات خلیج فارس پنج شش دهه هست که با اسلحه اندیشه و قلم، به جنگ جعلیات تاریخی و جغرافیایی و فرهنگی این قبایل نوخاسته رفتهاند. لذا ضمن گرامیداشت رشادتهای رزمندگان نستوه کشورمان، پیشنهاد میکنم به منظور مقابله با شیطنتهای فرهنگی تاریخی قبایل جنوبی خلیج فارس، مرکزی بیطرف و علمی، با اعتباری مناسب تاسیس شود و در طول پنج سال پیاپی هر ساله با تولید و چاپ و نشر صد کتاب وزین و پر محتوا در مورد تاریخ و جغرافیا و فرهنگ خلیج فارس، هم به مقابله با انبوه تولیدات کذایی و جعلی آنان بپردازد، هم پاسخی متقن و درخور به برخی جعلیات تاریخی به اصطلاح همسایگان جنوبی بدهد.
فرزندان پرتلاش خلیج فارس و استادان و پژوهشگران این حوزه که سالهاست عمر و زندگیشان را در این راه گذاشتهاند حاضرند در راه خدمتگزاری به میهن مقدس در این مرکز نوین مطالعات خلیج فارس، دقیقهای فرو نگذارند. بدین طریق میتوان بعد از یک دورۀ پنج ساله، با چاپ پانصد کتاب با همکاری پانصد مولف، مصحح و مترجم متفاوت، در عرصه جنگ نرم، دشمنان را چنان سرکوب کرد که هرگز توهم خودبرتر بینی نزنند. سربازان دوستدار خلیج فارس را در همه عرصههای فرهنگی و نظامی و اقتصادی دریابیم.
به نظر میرسد امروز بیش از گذشته به اهمیت دریاها و بهویژه خلیج فارس پی بردهایم.
اهمیت دریاها و به خصوص خلیج فارس امروز با بستن تنگه هرمز برای همه عیان شد. آنطور که در اسناد و نوشتهها دیده میشود حدود ۷۰ سال است دشمنان ایران زمین، در اندیشۀ شوم تغییر نام خلیج فارس هستند. در این مدت دانشمندان ایرانی و ایران دوستان جهان، یک تنه در برابر انبوه دشمنان و مغرضان سینه سپر کرده و با ارائۀ ادله و اسناد تاریخی و جغرافیایی به دفاع از نام نامی خلیج فارس پرداختهاند و میپردازند. اما نباید غافل شویم در این عرصه فرهنگی اگر ایران یک تن است، دشمن هزار است.
خلیج فارس صفحه صفحۀ تاریخش یادآور مبارزه با استعمارگران است، ما میبینیم در دورۀ زند نیز فرزندان خلیج فارس، استعمارگران هلندی را از جزیره خارگ بیرون کردند. همچنین در دورۀ قاجار، غیور مردان جنوب در برابر استعمار انگلیس چندین بار سینه سپر کردند، در راه دفاع از آب و خاکشان جنگیدند افتخار آفریدند و دشمنان را ناکام نمودند و استقلال ایران را حفظ کردندقبایلی که در جنوب خلیج فارس در دهههای اخیر شولای کشور بودن بر دوش انداختهاند با پول باد آورده نفت و گاز، دارند هویت ملی تاریخی این آبراهه را جعل میکنند دارند هویت میخرند، دارند آنچه را نداشتهاند میسازند. انبوه کتابهایی که سالانه در راستای جعل تاریخ خلیج فارس دارند میسازند از دید محققان و دانشمندان ایرانی دور نمانده است و در عوض محققان ما نیز شبانه روز دارند با مطالعه و تولید کتابها و مقالات علمی به تبیین حقایق علمی و تاریخی میپردازند. اما تفاوتش اینست که آن سوی این آبی مواج دارند برای ساختن آنچه که حقیقت ندارد دلارهای نفتی میپاشند، اما این سو محققان و نویسندگان ملی و محلی با عشق، با انگیزهای شورانگیز، با ارادهای آهنین، و به عنوان وظیفه سالهاست دارند قلم میزنند و همین مورخان ایراندوست دهم اردیبهشت سالروز اخراج پرتغالیان را به عنوان روز ملی خلیج فارس برگزیدند. روزی که بوی مبارزه با دشمنان میدهد و چه انتخاب با مسمایی!
جنگ و تحولات اخیر چه پیامی داشت؟
جنگ ۳۹ روزه تحمیلی و مقاومت منطقهای نشان داد که در برابر دشمنپروریها نباید سکوت کنیم کشورهایی که در عرصه نظامی، لانه دشمنان قسم خورده و ددمنش شده بودند و چشم طمع به آب و خاک و نفت و گاز ایران داشتند و دارند، به خوبی طعم تلخ شرنگ شرارت و نیرنگ پر حقارت، بر آنان چشانیده شد. موقعیت ژئوپلیتیک و راهبردی خلیج فارس به مانند اسلحهای کارساز، بار دیگر سر استعمارگران را به زیر آب فرو برد، انتخاب درست ایران در مورد چگونگی تردد از تنگه هرمز دشمنان را به زانو درآورد.
این یک انتخاب مهم تاریخی بود که به پانصد سال شادخواری استعمارگران تلنگری دردناک وارد کرد. این یک تصمیم منحصر به فرد تاریخی _نظامیِ متفاوت و بسیار اندیشمندانه است. دهم اردیبهشت یادآور این است که ایرانیان شجاع چهارصد سال پیش در دوره صفوی، استعمارگران پرتغالی را از هرمز و تنگه هرمز بیرون انداختند. انتخاب روز خلیج فارس تکریم استعمار ستیزی و مبارزات ایرانیان در پانصد سال اخیر است، خلیج فارس صفحه صفحه تاریخش یادآور مبارزه با استعمارگران است، ما میبینیم در دوره زند نیز فرزندان خلیج فارس، استعمارگران هلندی را از جزیره خارگ بیرون کردند. همچنین در دوره قاجار، غیور مردان جنوب در برابر استعمار انگلیس چندین بار سینه سپر کردند، در راه دفاع از آب و خاکشان جنگیدند افتخار آفریدند و دشمنان را ناکام نمودند و استقلال ایران را حفظ کردند.
در عصر جدید چه تحولاتی رخ داده است؟
در عصر جدید امریکای استعمارگر با ترفندهایی دیگر در اطراف خلیج فارس پایگاه نظامی تاسیس کرد، از همین پایگاهها سردار دلیر مبارزه با داعش حاج قاسم سلیمانی را ناجوانمردانه ترور کرد، به پشتوانۀ همین پایگاهها در جنگ ۱۲ روزه مراکز هستهای و تحقیقاتی ایران را بمباران کردند. اگرچه در همان مواقع اقدام متقابل ایران در موشکباران دو پایگاه آمریکایی عین الاسد در عراق و العدید در قطر هیمنه استکباری آمریکا را شکست و نشان داد ایران ارادهای جدی جهت مبارزه با دشمنان تروریست دارد.
وقتی آمریکا بار دیگر خونخواری و شیطانصفتیاش را آشکار کرد و در نهم اسفند ۱۴۰۴ بیت رهبر عظیمالشان انقلاب اسلامی و مدرسهای در میناب را مورد حمله تروریستی قرار داد و حتی در روزهای بعد زیر ساختهای کشور عزیزمان را در لیست اهداف شومش قرارداد، ایران مقتدرانه در اقدامی تاریخی تنگه هرمز را بر روی دشمنان ددمنش بست. حالا شصت روز از این تصمیم راهبردی میگذرد و بر همگان ثابت شده است که ایران مصمم است با اقتدار، مدیریت این بخش حساس از کشور را وارد فاز جدیدی کند.
اگر آغاز استعمارگری در خلیج فارس پانصد سال پیش از تنگه هرمز رقم خورد، حالا جمهوری اسلامی ایران قدرتمند و شکوهمند، با تسلط مقتدرانه بر تنگه هرمز، پایان عصر استعمار نو و کهنه را در خلیج فارس اعلام میکند.
و سخن پایانی؟
به عنوان حسن ختام کلام در پایان این مقال عرض شود که بیش از ۱۱۰۰ سال پیش استخری در کتاب مسالک و ممالک (اصطخری، مسالک و ممالک، مصحح ایرج افشار، ۱۳۶۸: ۱۰۹). دلیل نامگذاری خلیج فارس را اینگونه تحلیل میکند: «به حکم آنکه هیچ ولایت ازین آبادانتر برین دریا نیست، و به روزگار گذشته پادشاهان پارس، بزرگتر و قویتر بودهاند، و هم درین روزگار مردمان پارس به هر جایی مستولیاند از کرانههای این دریا.»
نظر شما