خبرگزاری مهر - گروه استانها، فاطمه گلوی: بومگردی در سیستان و بلوچستان تنها یک انتخاب گردشگری نیست؛ بلکه دعوتی است به سفری در عمق تاریخ و اصالت، این استان پهناور که در گذر زمان از وزش بادهای ۱۲۰ روزه و تمدن سوخته شهرسوخته قصهها شنیده است، امروز به لطف خانههای بومگردی، به پناهگاهی امن برای گردشگرانی تبدیل شده که تشنه تجربهای ناب و دستنخورده هستند.
از کپرهای حصیری حاشیه تالاب بینالمللی هامون گرفته تا اقامتگاههای گِلی و حصیری در دامنه کوههای مینیاتوری چابهار، هر گوشه این دیار روایتی از همزیستی مسالمتآمیز انسان با طبیعت خشن کویر و دریای مواج مَکُّران است.
آنچه بومگردی در این خطه را متمایز میکند، فراتر از اقامت شبانه، غرق شدن در فرهنگ غنی سیستانی و بلوچ است؛ جایی که مسافران با مهماننوازی بیآلایش مردمانی همراه میشوند که قلبشان به گرمی آفتاب جنوب است.
توسعه این سبک از گردشگری پایدار، ضمن معرفی گنجینههای پنهان منطقه، چراغ امید را در روستاهای دورافتاده روشن نگه داشته و مانع از مهاجرت نسل جوان شده است. سیستان و بلوچستان با بومگردی، تصویر کلیشهای کویر را میشکند و گواهی است بر این حقیقت که بزرگترین ثروت این سرزمین، نه در دل خاک، که در سخاوت دلهای مردمانش ریشه دارد.
ظرفیت سیستان و بلوچستان برای تبدیل به قطب بومگردی کشور
محمدهادی طهرانی مقدم، مدیرکل میراث فرهنگی سیستان و بلوچستان در گفت و گو با خبرنگار مهر ضمن تبریک روز بومگردی بیان کرد: استان سیستان و بلوچستان با برخورداری از گنجینهای عظیم و متنوع از ظرفیتهای گردشگری، این پتانسیل را دارد که به یکی از قطبهای اصلی بومگردی در کشور تبدیل شود.
وی اظهار داشت: این استان از هر منظر، اعم از تاریخی، فرهنگی و طبیعی، چنان غنی است که نمیتوان مرز یا محدودیتی برای ظرفیتهای بومگردی آن متصور شد؛ بهگونهای که میتوان ادعا کرد تمامی نقاط این استان پهناور، از شمال تا جنوب، آمادگی میزبانی از گردشگران را در قالب اقامتگاههای بومگردی دارند.
طهرانی مقدم گفت: منطقه سیستان که در مباحث برندسازی نیز به آن اشاره شده، از لحاظ تاریخی، باستانی و تمدنی از غنای بسیار بالایی برخوردار است و بستری کاملاً آماده برای فعالیتهای گسترده در این حوزه به شمار میرود؛ با حرکت به سمت مرکز استان، مناطقی چون میرجاوه، تفتان، و... با جاذبههای روستایی و طبیعت بکر خود جلوهگری میکنند؛ در ادامه این مسیر به سمت جنوب و با رسیدن به شهرهایی مانند سرباز، چابهار، نیکشهر، قصرقند و فنوج، این ظرفیتها رنگ و بویی متفاوت به خود میگیرد.
تنوع در مولفههای فرهنگی جذابیتی وصفناپذیر ایجاد میکنند
وی بیان کرد: دلیل این استعداد فراگیر در سراسر استان، تنوع شگفتانگیز در مؤلفههای فرهنگی است؛ هر منطقه دارای صنایع دستی، فرهنگ، غذاهای بومی و جذابیتهای منحصربهفرد خود است و همین تفاوتها است که هر نقطه را از دیگری متمایز کرده و جذابیتی وصفناپذیر میآفریند؛ از این رو، نمیتوان یک منطقه خاص را دارای بیشترین ظرفیت برای بومگردی دانست، بلکه این استان بهطور کلی از این توانمندی برخوردار است.
مدیرکل میراث فرهنگی استان سیستان و بلوچستان اظهار داشت: در زمینه حمایت از این ظرفیتها، تسهیلات مالی و وامهای حمایتی پیشبینی شده است؛ در سالهای گذشته نیز پرداختهایی در این حوزه صورت گرفته و در حال حاضر نیز روند معرفی متقاضیان برای دریافت تسهیلات ادامه دارد؛ بهطور مشخص، تسهیلات در اولویت پرداخت به طرحهای بومگردی قرار دارد و متقاضیان برای دریافت این منابع مالی به بانکهای عامل معرفی میشوند.
وی ادامه داد: نکته حائز اهمیت در توسعه بومگردی، توازن میان این توسعه و حفظ حریمهای فرهنگی و مذهبی مردم محلی است؛ فلسفه اصلی ورود گردشگر به یک روستا و انتخاب اقامتگاه بومگردی، چیزی جز آشنایی با فرهنگ، آداب و رسوم، سبک زندگی و معماری خاص آن منطقه نیست؛ گردشگر با هدفی مشخص و برای مشاهده و یادگیری وارد این مناطق میشود، نه برای تغییر آن.
طهرانی مقدم در پایان با اشاره به مهمان نوازی مردم سیستان و بلوچستان گفت: مردم روستاهای استان در سالهای اخیر بهخوبی درک کردهاند که حفظ اصالت، ارزشها، آیینها، مراسمات خاص، صنایع دستی و غذاهای بومی و محلیشان، دقیقاً همان عاملی است که گردشگر را جذب میکند؛ بنابراین، ورود گردشگر با هدف تغییر سبک زندگی یا سنتهای محلی صورت نمیگیرد، بلکه برای تجربه و مشاهده آنها است و به همین دلیل، هیچ منافاتی میان توسعه گردشگری و حفظ ارزشهای جامعه میزبان وجود ندارد و این توازن به شکلی طبیعی و بر پایه درک متقابل شکل گرفته است.
بانوان، موثرترین مدیران بومگردی در سیستان و بلوچستان
خدیجه براهویی، معاون گردشگری میراث فرهنگی سیستان و بلوچستان ضمن تبریک روز بومگردی، با بیان اهمیت جایگاه بومگردی ها در استان گفت: یکی از مزیتهای برجسته بومگردی، هزینه پایین راهاندازی و سرمایهگذاری در این حوزه است که آن را به گزینهای ایدهآل برای ترغیب جوانان روستایی تبدیل کرده است.
وی بیان کرد: برخلاف تصور رایج، ایجاد یک اقامتگاه بومگردی لزوماً نیازمند سرمایهگذاریهای کلان نیست؛ جوانان استان میتوانند با استفاده از خانههای قدیمی موجود و انجام تعمیرات و تغییرات جزئی و کمهزینه، آنها را به یک منبع درآمد پایدار تبدیل کنند؛ جذابیت اقتصادی بومگردیها تنها به درآمد صاحب یا مدیر اقامتگاه محدود نمیشود، بلکه یک زنجیره کامل اقتصادی را در منطقه ایجاد میکند.
براهویی ادامه داد: در این میان، بیشترین و مؤثرترین سهم از آن بانوان است؛ هماکنون نمونههای موفقی در شمال و جنوب استان وجود دارد که مدیریت اقامتگاههای بومگردی را بانوان بر عهده گرفتهاند و عملکرد درخشانی دارند.
وی تصریح کرد: این زنجیره اقتصادی بهگونهای است که با ورود گردشگر، افراد متعددی از آن بهره مند میشوند؛ یکی محصولات صنایع دستی خود را در همان اقامتگاه عرضه میکند؛ دیگری غذاهای بومی و محلی معرفی و به فروش میرساند و از لیدرهای محلی نیز برای راهنمایی گردشگران استفاده میشود.
معاون گردشگری میراث فرهنگی سیستان و بلوچستان ادامه داد: این فرآیند، یک شبکه بههمپیوسته از اشتغال مستقیم و غیرمستقیم ایجاد میکند؛ احساس خوشایند ناشی از این که یک سرمایهگذاری خرد میتواند زنجیرهای از افراد را به درآمد برساند، بهویژه در شرایط کنونی که بحث اشتغال و بیکاری از چالشهای اصلی است، بسیار ارزشمند بوده و عاملی قوی برای تشویق جوانان به سرمایهگذاری محسوب میشود؛ تسهیلات کمبهرهای که برای این طرحها در نظر گرفته شده نیز بهطور خودکار به فرآیند مهاجرت معکوس از شهرها به روستاها کمک خواهد کرد.
وی خاطرنشان کرد: جذب گردشگران داخلی و خارجی، توسط خود بومگردی ها و در پلتفرمهای مجازی انجام میشود؛ همچنین، قدرتمندترین ابزار بازاریابی، تجربه مثبت خود گردشگر است؛ زمانی که یک گردشگر تجربه سفر و اقامت خود در یک روستا یا منطقه را برای اطرافیان خود تعریف کرده و آن را اشتراک میگذارد، گردشگران دیگر را به منطقه جذب میکنند؛ در کنار این موارد، آژانسهای مسافرتی نیز نقش مهمی در ترانسفر و هدایت گردشگران ایفا میکنند.
هفتاد و هشت بومگردی فعال در سیستان و بلوچستان
براهویی اظهار داشت: در حال حاضر، تعداد ۷۷ اقامتگاه بومگردی فعال در سطح سیستان و بلوچستان وجود دارد که از این تعداد، ۱۶ اقامتگاه در شمال استان و در منطقه سیستان ، ۱۴ اقامتگاه در مرکز و ۴۷ اقامتگاه نیز در جنوب استان مشغول به کار هستند.
وی تصریح کرد: خدمات هر اقامتگاه متفاوت است، اما حداقل دو شغل مستقیم برای هر اقامتگاه در نظر گرفته میشود، که در مجموع در سطح استان برای بیش از ۱۵۰ نفر اشتغال مستقیم ایجاد شده است؛ اشتغال غیرمستقیم نیز که به ارائهدهندگان خدمات مختلف مانند تهیه صبحانه، ناهار، شام و فروشندگان صنایع دستی از جمله سفال، سوزندوزی، خامهدوزی و حصیر وابسته است، بسیار گسترده بوده است.
معاون گردشگری میراث فرهنگی سیستان و بلوچستان ادامه داد: بومگردیها یک پکیج کامل از میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری هستند؛ خود سازه یک بنای تاریخی و روایتگر زندگی قدیمی است، سبک زندگی و فرهنگ منطقه را معرفی میکند و محلی برای عرضه تمامی صنایع دستی بومی به شمار میرود.
براهویی در پایان تاکید کرد: بومگردیها نقشی بیبدیل در معرفی فرهنگ غنی استان سیستان و بلوچستان دارند.
چهار بومگردی در سراوان، تجربه ای اصیل از زیست بوم فرهنگی
مهوش اسدی، مدیر میراث فرهنگی سراوان در گفت و گو با خبرنگار مهر با اشاره به روز میراث فرهنگی گفت: در راستای تقویت صنعت گردشگری و بهرهبرداری از ظرفیتهای فرهنگی و محیطی منطقه، چهار مجموعه بومگردی در شهرستان سراوان به بهرهبرداری رسیده است که با هدف ارائه تجربهای اصیل از زیست بومی، میزبان گردشگران داخلی و خارجی هستند.
وی ادامهداد: این بومگردی ها با تمرکز بر حفظ هویت معماری و فرهنگی منطقه، خدماتی جامع در حوزه اقامت و پذیرایی ارائه میدهند.
اسدی افزود: یکی از محورهای اصلی فعالیت این مراکز، فراهم کردن امکانات اقامت شبانه در محیطهایی است که با استانداردهای بومگردی طراحی شده و آرامش و اصالت را برای مسافران به ارمغان میآورد.
وی تصریح کرد: علاوه بر خدمات اقامتی، ارائهی غذاهای سنتی و محلی که بازتاب دهنده غنای فرهنگی خاص منطقه است، از ویژگیهای برجسته این مراکز میباشد؛ همچنین در برخی از این مجموعهها، اجرای موسیقی سنتی به طور زنده در دستور کار قرار گرفته است تا با ترکیب هنر شنیداری و محیطی، تجربهای جامع از فرهنگ محلی برای بازدیدکنندگان خلق شود.
مدیر میراث فرهنگی سراوان بیان کرد: در کنار ارتقای سطح کیفی خدمات، این مراکز بومگردی نقش مؤثری در اشتغالزایی محلی ایفا کردهاند؛ هر یک از این چهار مجموعه بومگردی، بین ۱۰ تا ۲۰ نیروی کار بومی را دارند؛ این امر نشاندهنده تاثیر مستقیم توسعه گردشگری بر بهبود معیشت جامعه محلی و ایجاد فرصتهای شغلی جدید برای جوانان منطقه است.
وی در پایان خاطرنشان کرد: بهرهبرداری از این مراکز نهتنها موجب معرفی پتانسیلهای گردشگری شهرستان سراوان در سطح استانی و کشوری میشود، بلکه با تکیه بر منابع انسانی و فرهنگی منطقه، گامی موثر در جهت توسعه پایدار اقتصادی و حفظ میراث ملموس و ناملموس این شهرستان به شمار میرود.
نظر شما