به گزارش خبرنگار مهر، نصرتالله سیفی، مدیرعامل اسبق شرکت بهینهسازی مصرف سوخت در نشست خبری امروز خود با تأکید بر اینکه ریشههای ناترازی بنزین به سالها پیش از جنگ بازمیگردد، هشدار داد: آمارهای رسمی پس از جنگ مخدوش شده و وضعیت کنونی از ناترازی فراتر رفته و به یک بحران سوخت تبدیل شده است. وی با اشاره به جزئیات مصرف ۱۳۷ میلیون لیتری روزانه بنزین در آستانه جنگ، از قطع کامل واردات بنزین از بنادر جنوبی و کاهش تولید ستاره خلیج فارس خبر داد.
وی با تشریح ریشههای تاریخی ناترازی بنزین در کشور اظهار داشت: متأسفانه وضعیت ناترازی از قبل از جنگ و حتی چند سال پیش از آن هم وجود داشت. اعداد و ارقام مربوط به قبل از جنگ گویای این واقعیت است، اما متأسفانه بعد از جنگ، بخش مصرف به هم ریخته و اطلاعات رسمی در دسترس نیست، به همین دلیل اگر بخواهم بیانیه بدهم احتمال اشتباه وجود دارد.
در سال ۱۴۰۲، مصرف بنزین ما به طور متوسط ۱۵ میلیون لیتر در روز بود
سیفی با ارائه یک تصویر آماری از ترازنامه انرژی گفت: در سال ۱۴۰۲، مصرف بنزین ما به طور متوسط ۱۵ میلیون لیتر در روز بود، اما این عدد گویای کل ماجرا نیست. طی دو دهه قبل از آن، سالیانه ۶ درصد افزایش مصرف داشتیم. برآورد بنده برای سال ۱۴۰۵ (سال جاری) که دو سه سال پیش انجام شد، مصرف ۱۳۷ میلیون لیتر در روز بود که آمارهای فعلی هم همین رقم را تأیید میکند.
وی افزود: در حالی که مصرف به ۱۳۷ میلیون لیتر رسیده، تولید بنزین در پالایشگاههای کشور افزایش پیدا نکرده و تنها اصلاحات جزئی در برخی موارد رخ داده است. متأسفانه به دلیل حملات به زیرساختها و تعطیلی برخی چاههای گاز، میعانات گازی بیرون نمیآید و خوراک پالایشگاه ستاره خلیج فارس کاهش یافته و در نتیجه تولید بنزین این پالایشگاه کم شده است.
مدیرعامل اسبق شرکت بهینهسازی مصرف سوخت با اشاره به تغییرات شدید در واردات بنزین تصریح کرد: پیش از جنگ، ما از جنوب و شمال کشور بنزین وارد میکردیم. واردات از شمال همچنان ادامه دارد اما به دلیل محدودیت بنادر، مقدار آن بسیار محدود است. اما واردات از جنوب (بنادر جنوبی) به دلیل محاصره دریایی که آمریکا علیه ایران انجام داده، کاملاً قطع شده است.
وی ادامه داد: علاوه بر این، در طول جنگ شاهد بودیم که بعضی از مخازن استراتژیک بنزین مورد هدف قرار گرفت و ذخایر آنها به کلی سوخت. در نتیجه، نه تنها تراز انرژی ما بهتر نشده، بلکه بدتر هم شده است. اگر قبل از جنگ با مصرف ۱۳۷ میلیون لیتر، روزانه ۲۵ تا ۳۰ میلیون لیتر کسری داشتیم، الان این کسری کمتر نشده و با یک بحران واقعی روبهرو هستیم.
بسیاری از مردم حتی روش درست مصرف سوخت را بلد نیستند
سیفی در بخش دیگری از سخنان خود با انتقاد از رویکردهای موجود، به دستهبندی راهکارهای برونرفت از بحران پرداخت و گفت: جنس راهکارها متفاوت است؛ بعضی سیاستی (نظیر قیمتگذاری پلکانی و کارت سوخت)، بعضی فنی و برخی فرهنگسازی است. کمهزینهترین راهکارها، راهکارهای سیاستگذاری و سپس فرهنگسازی هستند. متأسفانه بسیاری از مردم حتی روش درست مصرف سوخت را بلد نیستند و کسی به آنها آموزش نداده است.
وی افزود: راهکارهای فنی پرهزینهترین هستند، اما پایداری بالایی دارند. برای مثال، ما در سال ۱۳۷۹ که شرکت بهینهسازی تأسیس شد، خودرو پیکان با تکنولوژی دهه ۶۰ میلادی را تولید میکردیم که مصرف ۱۴ لیتر در ۱۰۰ کیلومتر داشت. با حذف پیکان و ورود خودروهای انژکتوری مصرف بهینه شد، اما این راهکارها نیازمند سرمایهگذاری گسترده است.
مدیرعامل اسبق شرکت بهینهسازی مصرف سوخت با رد رویکردهای تکبعدی تأکید کرد: اگر کسی به شما بگوید هیچ راهی جز افزایش قیمت بنزین وجود ندارد، یا دروغ میگوید یا بیسواد است. به او اعتماد نکنید. حداقل ۵ طبقه کاری و ۱۰۰ پروژه برای مدیریت مصرف بنزین وجود دارد که هر کدام طرح و پروژه خاص خود را میطلبد.
با جایگزینی موتورسیکلت برقی میتوان مصرف بنزین تهران را تا نصف کاهش داد
وی به عنوان نمونه به اقدامات ساده اما مؤثر اشاره کرد: تنظیم باد لاستیک تا ۳ درصد، تعویض به موقع فیلتر هوا ۳ تا ۵ درصد، و پایین نبودن شیشه در سرعت بالای ۷۰ کیلومتر، مصرف بنزین را کاهش میدهد. همچنین خودروهای تکسرنشین و موتورسیکلتهای بنزینی در شهرها از معضلات اصلی هستند که با جایگزینی موتورسیکلت برقی میتوان مصرف بنزین تهران را تا نصف کاهش داد.
سیفی در پایان با اشاره به تأثیر زیرساختها بر مصرف سوخت خاطرنشان کرد: آسفالت نامناسب و دستاندازهای غیر فنی میتواند تا ۵ درصد مصرف سوخت را افزایش دهد. متأسفانه به دلیل قاچاق قیر، از آسفالت سوخته (مرغوب) استفاده نمیشود و جادهها زود پوک میشوند. اصلاح هندسی جادهها و کوتاه کردن مسیرهایی مثل جاده تهران-شمال که طراحی آن ۱۶۰ کیلومتر را به ۹۰ کیلومتر کاهش میدهد، هنوز پس از دههها به سرانجام نرسیده است. شهر بزرگ شده، اما زیرساخت حملونقل همان جا قفل مانده است.
وی تأکید کرد: برای غلبه بر این بحران، باید یک حرکت بحرانزدا با ترکیبی از راهکارهای سیاستی، فرهنگسازی گسترده و سرمایهگذاری فنی آغاز شود.
میزان هدررفت بنزین در مسیر انتقال یکی از مشکلات شبکه توزیع سوخت است
نصرتالله سیفی پس از نشست در جمع خبرنگاران با ارائه تحلیلی از وضعیت مصرف انرژی کشور تاکید کرد: راهکار خروج از این بنبست، نه فقط در تغییر قیمت، که در اصلاح رفتارهای مدیریتی، فنی و ساختاری نهفته است.
وی با اشاره به رشد ۶ درصدی سالانه مصرف سوخت در ۲ دهه اخیر، عنوان کرد که تقاضای بنزین به بیش از ۱۴۰ میلیون لیتر در روز برسد.
سیفی خاطرنشان کرد: در حالی که مصرف به شدت صعودی است، تولید ما افزایش نیافته و در عین حال، آسیب دیدن برخی زیرساختها و مخازن سوخت در جریان جنگ تحمیلی سوم، تراز تولید با چالش مواجه شده است.
این کارشناس حوزه انرژی میزان هدررفت بنزین در مسیر انتقال را یکی از مشکلات شبکه توزیع سوخت برشمرد و تصریح کرد: از پالایشگاه تا پمپبنزین، حدود چهار درصد بنزین بر اثر تبخیر و مسائل فنی در جایگاهها و شبکه توزیع از بین میرود. این عدد شاید کوچک به نظر برسد، اما در مقیاس ملی، معادل میلیونها لیتر سرمایه است که دود می شود.
مدیرعامل اسبق شرکت بهینهسازی مصرف سوخت معتقد است بهجای فشار مستقیم بر معیشت مردم، باید به سراغ راهکارهای کمهزینه و پربازده رفت که شامل اصلاح الگوهای رفتاری مردم تا بهینهسازی خودروها و ناوگان مصرفکننده بنزین میشود.
تنظیم دورهای موتور و باد لاستیک میتواند تا ۱۲.۵ درصد از مصرف بکاهد
وی در همین زمینه به ارایه راهکارهایی غیرقیمتی پرداخت و گفت: یک راهکار ساده اصلاح رفتار رانندگی است زیرا ترمزهای ناگهانی و سرعتهای غیرمجاز تا ۱۰ درصد و پایین بودن شیشه هنگام رانندگی مصرف سوخت را هفت درصد افزایش میدهد ضمن آنکه استفاده از اسفالت بی کیفیت علاوه بر تولید آلودگی، لاستیک و سیستم تعلیق خودروها را نابود می کند.
سیفی به راهکارهای فناورانه و نگهداری خودرو اشاره کرد و افزود: تنظیم دورهای موتور و باد لاستیک میتواند تا ۱۲.۵ درصد از مصرف بکاهد. استفاده از خودروهای دوگانه سوز مصرف را به طور چشمگیری کاهش میدهد.
وی بر توسعه حملونقل عمومی تاکید کرد و ادامه داد: انتقال مسافران از روی زمین به زیر زمین و افزایش خطوط و ناوگان مترو به طور قابل توجهی مصرف سوخت را مدیریت میکند. توسعه ناوگان دوچرخه، اسکوتر و موتورسیکلت برقی توجه مردم به تکسرنشینی در خودرو را به استفاده از این ناوگان تغییر میدهد.
سیفی با اشاره به امکان استفاده از سوختهای جایگزین در کشور گفت: میل به مصرف بنزین احیای ظرفیتهای سیانجی (CNG) که به حاشیه رانده شده است.
وی با انتقاد از توقف طرحهای توسعه مترو در دهههای گذشته با وجود تصویب و اختصاص پنج میلیارد دلار برای تهران و ۷۰۰ میلیون دلار برای دیگر کلانشهرها به دلایل غیرکارشناسی تأکید کرد که افزایش واگنها و سرعت قطارها میتواند روزانه سفر ۳ میلیون نفر را پوشش داده و مصرف بنزین را به شدت کاهش دهد.
این مدیر اسبق حوزه انرژی با تاکید بر اینکه بیماری انرژی در ایران با یک نسخه درمان نمیشود، گفت: ما با بیماری مواجهیم که هم تصادف کرده و هم در برخی بخشها دچار سرطان شده است. برای حل این معضل، به یک "فرماندهی متمرکز" نیاز داریم؛ ستادی که قدرت بازخواست داشته باشد و اجازه ندهد طرحهای ملی فدای بازیهای سیاسی شود.
وی تصریح کرد: در بسیاری از مواقع طراحهای کارشناسی ارزشمندی برای کاهش و مدیریت مصرف بنزین ارائه می شود اما نگاه سلیقهای و جناحی اجرای آن را متوقف یا مسیر آن را به تغییر میدهد.
سیفی خاطرنشان کرد: اگرچه قیمت یک ابزار است، اما تمرکز صرف بر آن بدون اصلاح کیفیت خودروها، توسعه شبکه حملونقل و جلوگیری از قاچاق و هدررفت در شبکه، بیفایده خواهد بود. او خواستار توقف رفتارهای سلیقهای شد که در سالهای گذشته خسارات میلیارد دلاری به سلامت و اقتصاد کشور وارد کرده است.
راهکار مدیریت مصرف سوخت، احیای ظرفیت CNG نهفته است
عباس ملکی استاد تمام دانشگاه صنعتی شریف نیز در این نشست خواستار توجه به متنوع سازی سبد انرژی در کشور شد و تاکید کرد: راهکار مدیریت مصرف سوخت در کشور توسعه خودروهای برقی بدون ایجاد زیرساخت آن نیست، بلکه در احیای ظرفیت ۲۰ میلیون تنی CNG نهفته است.
وی افزود: ایران بهجای دنبالروی از تکنولوژیهای پرهزینه مانند خودروهای برقی، باید روی بهینهسازی موتورهای احتراق داخلی و توسعه انرژی خورشیدی متمرکز شود.
ملکی با تاکید بر اینکه نفت و انرژی یکی از مزیت های اقتصادی ایران به شمار می رود خاطر نشان کرد: تولید یک بشکه نفت برای ما حداکثر ۱۰ دلار هزینه دارد، در حالی که قیمت جهانی آن حدود ۱۰۰ دلار است. این ۹۰ دلار سود خالص در هر بشکه، یک نعمت خدادادی است که باید صرف نوسازی سیستمهای لولهکشی، ساخت بیمارستان، دانشگاه و نیروگاههای مدرن شود، نه اینکه شاهد صرف آن در بخش نیروگاهی با بازدهی ناچیز ۳۷ درصدی باشیم.
وی راهکار عبور از بحران آلودگی و ناترازی را در توسعه انرژیهای تجدیدپذیر دانست و خاطرنشان کرد: آلمان ۵۰ درصد برق خود را از منابع تجدیدپذیر تأمین میکند و پرتغال ۲ هفته تمام بدون سوخت فسیلی برق کشورش را تأمین کرد. وزارت نفت با این حجم از درآمد و ظرفیت، باید متولی اصلی نصب پنلهای خورشیدی و نوسازی نیروگاهها شود.
نظر شما